Шымкент жаңарады: қала инфрақұрылымын жаңғырту жолындағы ұлы серпіліс

Қазақстанның оңтүстік өңірінің қақпасы — Шымкент қаласында инженерлік инфрақұрылымды кешенді жаңғырту жұмыстары толық қарқынымен жалғасуда. 2026 жылдың 22 қазанында қала әкімдігінің энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасы су жабдықтау, электр желілері, газдандыру, кәріздік жүйе және жылу жабдықтау салаларындағы жұмыстардың барысы туралы кешенді есеп ұсынды. Бұл есеп — тек бір күндік қорытынды емес, қалада бірнеше жылдан бері жүргізіліп келе жатқан ауқымды өзгерістердің айқын айғағы.
Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қалалар қатарына қосылғаннан бері оның халқы тез өсуде. Қазіргі таңда қалада 1,3 миллионнан астам адам тұрады, ал жыл сайынғы халық өсімі елдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып саналады. Осынау демографиялық серпіліс инфрақұрылымға орасан зор жүктеме салып, ескірген желілер мен жүйелерді жаңарту мәселесін алдыңғы қатарға шығарды. Қала ескі Кеңес дәуіріндегі бұзылған борышпен — тозған құбырлармен, жеткіліксіз электр қуатымен және кәріз жүйесі жоқ аудандармен бетпе-бет келді.
Су жабдықтау саласындағы жетістіктер назар аударарлық. Өткен жылы демеушілік қаражаты есебінен 32 шақырымдық су құбыры желісі тартылды. Текесу мен Айкөл елді мекендерінің орталықтандырылған су жүйесіне қосылуы нәтижесінде 11 мыңға жуық тұрғын таза ауыз сумен қамтамасыз етілді. Шымкент қаласының Су жабдықтау департаментінің басшысы Нұрлан Дүйсеков бұл жайлы: «Бұрын адамдар аулаларындағы ескі ұңғымадан немесе су тасушылардан су алатын еді. Енді олардың үйлеріне таза ауыз су келді — бұл өмір сапасының түбегейлі өзгеруі», — деп атап өтті.
Электрмен жабдықтау саласындағы жұмыстар да жедел қарқынмен жүргізілуде. Биылғы жылы жалпы сомасы 20,5 миллиард теңгеден асатын сегіз жоба іске асырылуда. Аяқталғаннан кейін 24 мыңға жуық тұрғынның сапалы электр энергиясымен қамтамасыз етілуі күтілуде. Бұдан басқа, қалада 500 мегаватт қуаттылықтағы бу-газ қондырғысын салу жоспарлануда — бұл Шымкенттің энергетикалық тәуелсіздігін арттыратын стратегиялық жоба. Қайнарбұлақ тұрғын массивінде кезең-кезеңімен жаңа электр желілері тартылуда: сегіз трансформаторлық қосалқы стансы орнатылып, 160 үй желіге қосылды. Жұмыстарды 2027 жылға дейін аяқтау жоспарланған. Ал болашақта қалада тағы жеті қосалқы стансаның тұрғызылуы қарастырылуда — Қызылсу, Туран, Шымсити, Жұлдыз, Ынтымақ және Бозарық аудандарында.
«Бұл жоба тек ағымдағы мәселені шешіп қана қоймайды, ол қаланың 20–30 жылдық даму стратегиясын ескере отырып жасалған», — деді энергетика саласының тәуелсіз сарапшысы Болат Сейтқали. Сарапшының пікірінше, 500 мегаваттық бу-газ қондырғысы Шымкентке электр энергиясын жеткілікті мөлшерде өндіруге мүмкіндік беріп, қаланың өндірістік және тұрмыстық секторларының өсіп жатқан сұранысын қанағаттандырады.
Газдандыру бағытында да нақты нәтижелерге қол жеткізілді. Шымкенттің 81 елді мекенінің 66-сы табиғи газбен толық қамтамасыз етілген. Қазіргі таңда Жаңаталап тұрғын массивінде және сауда-логистика орталығына қарай газ құбыры тартылуда. Бұл жобаларды жыл соңына дейін аяқтау жоспарланған, бұл дегеніміз тағы бір мыңдаған отбасы қыс алдында жылы отын алады. Газдандыру қаланың экологиялық жағдайын да жақсартуға үлес қосады, себебі тұрғындар мазут пен отынды тастап, таза отынға көше алады.
Кәріздік жүйе мен жылу жабдықтау мәселелері де назардан тыс қалмаған. Канализация жүйесі 81 елді мекеннің тек 27-сінде ғана жұмыс істейтінін ескерсек, жасалып жатқан жұмыстардың маңыздылығы одан сайын арта түседі. 2026 жылы Туран, Айқап, Мирас, Шапағат және Базарқақпа аудандарында, сонымен қатар Бірқарыз канализация коллекторында су бұру желілері салынуда. Қаланың орталық бөлігіндегі 18 көшеде де канализация тартылуда. Айқап тұрғын массивінде құрылыс жұмыстары аяқталды. Алдағы уақытта тәулігіне 410 мың текше метр қуаттылықтағы жаңа канализация коллекторын салу жоспарлануда. Жылу жабдықтау жүйесіне келсек, Шымкенттегі жылу желілерінің жалпы ұзындығы 838 шақырымнан асады, тозу деңгейі 37 пайызды құрайды. Биыл 20 шақырымнан астам желі жөнделеді, ал гидравликалық сынақтар кезінде анықталған 135 ақаулық жойылды. Көпқабатты тұрғын үйлер мен бюджеттік мекемелер жаңа жылыту маусымына дайын.
Шымкенттегі инфрақұрылымдық жаңғырту — бүгінгі ұрпақ үшін ғана емес, болашақ буын үшін де жасалып жатқан инвестиция. Халқы жыл санап өсіп, экономикалық белсенділігі артып жатқан бұл қалада инфрақұрылымды жаңарту — даму мен тұрақтылықтың кепілі. Жергілікті тұрғын, үш баланың анасы Гүлнар Тілеубаева: «Бізге бұрын су жетпейтін, жарық өшіп қалатын. Қазір бірте-бірте өзгеріп жатыр, үмітіміз бар», — деп жеткізді өз ойын. Жаңа инфрақұрылым тек тұрмыстық қолайлылық емес — ол инвестициялық тартымдылықты, жаңа жұмыс орындарын және халықтың денсаулығы мен тіршілік деңгейін айтарлықтай арттырады. Шымкент бүгін жаңарып жатыр — ал бұл жаңарудың нәтижелерін болашақта тұтас Оңтүстік Қазақстан сезінеді.