Шымкентте 18 заңсыз қоқыс үйіндісі жойылды: «Таза Қазақстан» бастамасы нәтиже бере бастады

Шымкентте 18 заңсыз қоқыс үйіндісі жойылды: «Таза Қазақстан» бастамасы нәтиже бере бастады

Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі мегаполисі — Шымкент қаласында экологиялық тазалық жолындағы жұмыстар жаңа деңгейге шықты. 12 маусым 2026 жылы Шымкент қаласының экология департаменті ресми мәлімет таратып, республикалық «Таза Қазақстан» экологиялық бастамасы аясында жүргізілген мониторинг нәтижесінде анықталған 18 заңсыз қоқыс үйіндісінің толықтай жойылғанын хабарлады. Бұл жетістік — жергілікті билік органдары мен экология мамандарының бірлескен күш-жігерінің жемісі.

«Таза Қазақстан» бастамасы — еліміздің экологиялық ахуалын жақсартуға бағытталған кешенді республикалық бағдарлама. Бағдарлама аясында барлық өңірлерде жүйелі мониторинг жүргізіліп, заңсыз қоқыс тасталатын аумақтар анықталады, санитарлық тазарту шаралары ұйымдастырылады. Шымкент — халқы 1 миллионнан асатын үлкен қала болғандықтан, мұндағы экологиялық мәселелер ерекше маңызға ие. Соңғы жылдары қаланың тез қарқынмен дамуы, халқының өсуі және тұрмыстық қалдықтардың көбеюі заңсыз үйінділердің пайда болуына қолайлы жағдай жасады.

Биылғы жылдың наурыз-сәуір айларында Шымкент қаласы экология департаментінің мамандары аудандық әкімдіктердің өкілдерімен бірлесіп қаланың барлық аумақтарын мұқият тексеруден өткізді. Мониторинг нәтижесінде тұрғын үй аудандарында, өнеркәсіп объектілерінің маңында, жасыл белдеу аймақтарында және жолдар бойында 18 заңсыз қоқыс орны анықталды. Бұл үйінділердің басым бөлігі ондаған тонна тұрмыстық, құрылыс және өнеркәсіп қалдықтарынан тұрды. Мамандардың бағалауынша, кейбір үйінділердің «жасы» бірнеше жылға жетіп, олар айналадағы топыраққа, жерасты суларына және ауаға зиянды әсер етіп келген.

Мәселе аудандық әкімдіктердің бақылауына алынып, дереу санитарлық тазарту жұмыстары басталды. Тек бірнеше апта ішінде барлық 18 аумақ толықтай тазартылды, жиналған қалдықтар арнайы полигондарға жеткізілді. Жалпы тазартылған аумақтың көлемі бірнеше гектарды құрайды. Жұмысқа жүздеген адам тартылып, ондаған арнайы техника пайдаланылды. Тазарту барысында аумақтар тек қоқыстан арылтылып қана қоймай, болашақта заңсыз үйінді пайда болуының алдын алу мақсатында бақылау тетіктері де орнатылды.

Шымкент қаласының экология департаменті басшысы Ержан Сейітов бұл нәтижені маңызды жетістік деп бағалады: «Біз бұл мәселені тек бір рет тазарту арқылы шешуді мақсат тұтпаймыз. Негізгі міндетіміз — заңсыз үйінділердің қайта пайда болуын болдырмау. Ол үшін тұрақты мониторинг жүргізіліп, тазалыққа жауапты адамдар айқындалады, ал заңды бұзғандарға заңда белгіленген жауапкершілік шаралары қолданылады». Аудандық әкімдіктердің өкілдері де жүргізілген жұмысты жоғары бағалап, санитарлық тазалықты сақтау мәселесінде халықпен белсенді жұмыс жалғастырылатынын мәлімдеді.

Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын миллиондаған тонна тұрмыстық қалдық пайда болады. Оның едәуір бөлігі арнайы полигондарға жеткізілмей, заңсыз тасталып жатады. Шымкент сияқты ірі қалаларда бұл мәселе әсіресе өткір тұр: мегаполис халқының күн сауынан күнге артуы, тығыз тұрғын үй аудандары және кейде жеткіліксіз санитарлық инфрақұрылым — мұның бәрі заңсыз үйінділердің пайда болуына себепші болады. Сарапшылардың пікірінше, тек жаппай санитарлық тазарту шаралары мәселені түбегейлі шеше алмайды — ең бастысы, халықтың экологиялық санасын арттыру және полигон желісін дамыту қажет.

Жергілікті тұрғындардың бұл жаңалықты қарсы алуы оң болды. Шымкенттің Абай ауданының тұрғыны Гүлнар Нұрланова: «Маңымыздағы ескі қоқыс үйіндісі жылдар бойы бізді мазалап келді. Иісі де, сырт көрінісі де ұнамсыз еді. Енді ол жер тазарып, балаларымыз сол жерде ойнай алады» деді. Мұндай пікірлер — жүргізілген жұмыстың тек экологиялық емес, әлеуметтік маңызын да айғақтайды. Таза орта — халықтың денсаулығы мен өмір сапасының тікелей кепілі.

Болашақта Шымкент экология департаменті заңсыз үйінділермен күресті тек маусымдық науқан ретінде емес, үздіксіз жүйелі жұмыс ретінде жалғастыру жоспарлап отыр. Бұл мақсатта цифрлық мониторинг жүйелерін, азаматтардың шағымдарын тіркейтін арнайы мобильді қосымшаларды енгізу жоспарлануда. Бұдан басқа, мектептер мен білім беру мекемелерінде экологиялық тәрбие сабақтарының саны артады, ал тұрмыстық қалдықтарды бөліп жинаудың инфрақұрылымы кеңейтіледі. «Таза Қазақстан» бастамасы — бұл жеке акция емес, ұзақмерзімді экологиялық мәдениет қалыптастырудың жолы. Шымкенттегі 18 заңсыз үйіндінің жойылуы — осы ұзақ жолдың алғашқы, бірақ мағыналы қадамдарының бірі. Мегаполис өзінің болашағын таза, жасыл және экологиялық жайлы қала ретінде болжап, нақты іс-қимылмен осы бағытта алға жылжуда.