Шымкентте су қауіпсіздігі: алдын алу шаралары нәтиже берді

Шымкентте су қауіпсіздігі: алдын алу шаралары нәтиже берді

Жыл сайын жазғы маусым басталысымен Қазақстанның ірі қалаларында су қауіпсіздігі мәселесі қайта өткірлене түседі. 25 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласының төтенше жағдайлар департаменті балалардың жазғы кезеңдегі қауіпсіздігіне арналған акция барысында осы маусымның алғашқы нәтижелерін жария етті. Хабарланғандай, ағымдағы жылы купальдық маусымның басынан бері қалада суда адам қаза тапқан бірде-бір жағдай тіркелмеген. Бұл көрсеткіш бірінші қарағанда қарапайым болып көрінгенімен, өткен жылмен салыстырғанда елеулі жетістік болып табылады.

Өткен жылы Шымкент су айдындарында екі адам — оның ішінде тоғыз жасар бала — қаза тапты. Одан бөлек, Айкөл ауылында қатты жауыннан кейін пайда болған су айдынында бір баланың суға батып кеткені белгілі болды. Бұл трагедиялар қоғамда кең резонанс тудырып, билік органдарын профилактикалық жұмысты күшейтуге мәжбүр етті. Балалардың суда қаза табуы — тек статистикалық сан ғана емес, бұл жанұялардың ауыр жоғалтуы, қоғамның ортақ ауыртпалығы. Сондықтан да биылғы маусымда нөлдік өлім көрсеткіші — нақты жұмыстың нақты нәтижесі деп бағалауға болады.

Ақпараттандыру және алдын алу жұмыстары сәуір айынан бастап жүргізіліп келеді. Осы уақыт ішінде қалада шамамен 140 рейд ұйымдастырылды, оған 14 мыңнан астам адам тартылды. Шараларға полиция қызметкерлері, жергілікті атқарушы органдардың өкілдері және ерікті жастар — волонтерлер белсене қатысты. Мұндай кешенді ынтымақтастық — қауіпсіздік мәдениетін қалыптастырудың тиімді тәсілі екенін практика дәлелдеп отыр. Мамандар ескертеді: профилактикалық жұмыс тек жаза қолданудан тұрмайды, ол ең алдымен адамдардың санасын өзгертуге бағытталған.

Шымкент қаласының төтенше жағдайлар департаментінің ресми өкілі Асқар Шарип қаладағы рұқсат етілген купальдық аймақтар туралы түсінік берді: «Су қоймасы қаланың ең ірі су айдыны болып табылады. Қала әкімінің өкімімен Шымкент аумағында ресми түрде үш купальдық орын белгіленген. Бұлар — «Рахат-Бадам» су қоймасы, «Райский пляж» демалыс аймағы және Қошқар-Ата өзенінің учаскесі». Осы үш орыннан тыс жерде суға түсу ресми түрде тыйым салынған. Қалада ондан астам қауіпті аймақ анықталған, онда ескерту және тыйым белгілері орнатылған. Дегенмен кейбір тұрғындар бұл талаптарды елемей жатады.

Тыйым салынған жерде суға түскені үшін 30 мың теңгеден астам айыппұл төленеді. Маусым басынан бері он адам әкімшілік жауапкершілікке тартылып, алтауына ескерту жасалды. Департамент өкілі Асқар Шарип мұндай шаралардың мақсатын нақты айқындады: «Мұндай шаралардың мақсаты — жазалау емес, трагедияның алдын алу және адам өмірін сақтау». Шынында да, айыппұл өзі мақсат емес — ол адамдарды қауіпті мінез-құлықтан сақтандыратын тежегіш механизм ретінде қызмет атқарады. Мамандар бұл санды тым жоғары деп санамайды, керісінше, ескерту жасалғандар оқиғаны түсінген адамдар деп бағалайды.

Асқар Шарип тіркелетін оқиғалар аясы туралы да айтып өтті: «Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрлігінің №34 бұйрығы бар, онда су айдындарындағы қауіпсіздіктің негізгі талаптары айқындалған. Суға бату жағдайларын есепке алу кезінде су қоймаларында, өзендерде, көлдерде және су объектілерімен байланысты демалыс аймақтарында болған оқиғалар статистикаға енгізіледі». Бұл ақпарат маңызды, өйткені кейде қоғамда «барлық жағдайлар тіркеле ме» деген сұрақ туындайды. Тіркеу механизмі ашық және жүйелі түрде жүргізілетіні белгілі болды.

Мамандар ерекше назар аударатын тағы бір мәселе — жеке үйлердің аула-бақшасында орнатылған үрлемелі және қаңқалы бассейндер. Осындай шағын бассейндерде де балалар қаза тапқан жағдайлар болады. Биылғы маусымда Шымкентте мұндай бір жанұырақтылы оқиға тіркелді. Мамандардың есебінше, тіпті таяз бассейн де есі кетіп немесе балансын жоғалтқан бала үшін өлімге апаратын тұзаққа айналуы мүмкін. Егер бала үш-төрт минут бойы ересек адамның бақылауынсыз қалса, нәтижесі ауыр болуы мүмкін. Сондықтан ДЖД қызметкерлері ата-аналарға: «Балаңызды судан, тіпті аулаңыздағы кішкентай бассейннен де бір сәт те назарыңызды аудармаңыз» деп үйретеді. Бұл — назарсыздықтан туындаған трагедиялардың алдын алудың бірден-бір жолы.

Жазғы ең ыстық айлар алда тұрған бір мезгілде ДЖД қызметкерлері тұрғындарға бірнеше негізгі ережені еске салады. Біріншіден, балаларды судың жанынан еш уақытта жалғыз қалдырмау керек. Екіншіден, демалыс үшін тек ресми рұқсат берілген купальдық орындарды таңдау қажет. Үшіншіден, алкогольді ішімдіктерді суға түсумен біріктіру өлім қаупін еселеп арттырады. Осынау ережелер қарапайым болып көрінгенімен, дәл солардың сақталмауынан жыл сайын жан алынып жатады. Биылғы маусымның оң бастамасы — жүйелі профилактикалық жұмыс нәтижесіз емес екенін дәлелдейді. Алайда маусым әлі аяқталмаған, демек қырағылықты төмендетуге болмайды. Спасательдер, полиция, ерікті жастар және ата-аналардың бірлескен күш-жігері ғана алдағы айларда да осы оң үрдісті сақтауға мүмкіндік береді.