Шымкентте 47 өнімсіз делдал әрекеті тоқтатылды: министр сауда нысандарын аралады

Шымкентте 47 өнімсіз делдал әрекеті тоқтатылды: министр сауда нысандарын аралады

3 шілде 2026 жыл күні Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев жұмыс сапарымен Шымкент қаласына барып, инвестициялық жобалардың іске асырылу барысымен, сауда нысандарының жұмысымен және заманауи талаптарға сай жаңартылған нарықтармен таныса отырып, өңірдің сауда инфрақұрылымын жан-жақты бағалады. Сапар барысында министрге ілескен тексеру тобы мен жергілікті өкімет өкілдері де тиісті нысандардағы жағдайды тікелей бақылаумен танысты.

Қазіргі таңда Шымкент — Қазақстанның өнеркәсіптік және сауда тұрғысынан барынша белсенді дамып келе жатқан қалаларының бірі. Миллионнан астам тұрғыны бар бұл мегаполис ел бойынша жалпы сауда айналымының үлестік салмағы бойынша бесінші орынды иеленеді. Дәл осы себепті қаладағы сауда секторын реттеу, бағаның ашықтығын қамтамасыз ету және тұтынушылардың мүдделерін қорғау — мемлекеттік қадағалаудың аса маңызды бағыттарының біріне айналды. Соңғы жылдарда өнімсіз делдалдардың саудаға кіруі, баға қондырмаларының рұқсат етілген шектен асуы — бұл мәселелер тек экономикалық ғана емес, әлеуметтік сипатқа ие болып отыр, өйткені олар тікелей қарапайым азаматтардың сатып алу қабілетіне ықпал етеді.

Жұмыс сапарының алғашқы нысаны — «Alsera.kz» жылыжай кешені болды. Түрік инвесторларының қатысуымен салынған бұл кәсіпорынның жалпы құны 650 миллион АҚШ долларын құрайды. Кешен жыл сайын алты сорт бойынша 155 мыңнан астам тонна қызанақ өндіреді. Өнім ішкі нарықта сатылумен қатар, Ресей мен Қырғызстанға да экспортталады. Министр Арман Шаққалиев жылыжай кешенінің басшылығына отандық нарықты толықтай қамтамасыз ету басымдықта болуы тиіс екенін атап өтті. «Экспорт — маңызды бағыт, алайда азық-түліктің ішкі қолжетімділігін қамтамасыз ету — мемлекеттің стратегиялық міндеті. Сондықтан өндірушілер жергілікті тұтынушының мүддесін ескеруі керек», — деп атап өтті министр.

Министрдің сапарындағы келесі нысан — «Аймар-Құс» құс фабрикасы болды. Жылына 100 миллион жұмыртқа өндіретін бұл кәсіпорын қазіргі уақытта 25 адамды жұмыспен қамтиды. Үшінші кезеңнің аясында кәсіпорын өндіріс көлемін жылына 300 миллион жұмыртқаға дейін арттыруды жоспарлап отыр. Фабриканың өнімдері Шымкент пен Астананың ірі сауда желілерінде таныс жерді алған. Министерліктің мәліметтеріне қарасақ, өндірістік қуатты арттырғаннан кейін ведомство кәсіпорынның экспорттық нарықтарға шығуына сүйемелдеу қолдауын көрсетеді. Бұл жергілікті өндірушілер үшін маңызды мотивация болмақ, өйткені экспорттық мүмкіндіктер жаңа жұмыс орындарын ашуға және өңірдің экономикалық потенциалын нығайтуға жол ашады.

Жұмыс сапарының барысында министр 2023–2024 жылдары сауда нарықтарын жаңғырту Жол картасы аясында жаңарту жұмыстарынан өткен «Алаш» және «Айна» нарықтарымен де танысты. «Алаш» нарығында 1 800-ге жуық сауда нүктесі жұмыс істеп тұрғанда, «Айна» нарығында 626 шағын кәсіпкерлік субъектісі қызмет атқарады. Нарықтарда заманауи санитарлық-гигиеналық жағдайлар қамтамасыз етілген, инфрақұрылым жаңартылған. Сауда дүкендерінің иелері жаңарту жұмыстарының сауданың жандануына оң ықпал еткенін атап өтеді. «Нарық жаңарғаннан кейін тұтынушылар санымыз айтарлықтай өсті, алып сауда орталықтарымен бәсекелесуге жағдай туды», — деп бөліседі бір сауда нүктесінің иесі.

Жаңа «Dala Mall» сауда-ойын-сауық кешені де жұмыс сапарының нысандары қатарына кірді. Жеке инвестициялар есебінен салынған бұл кешен ағымдағы жылы пайдалануға берілді. Ауданы 5 гектарды алып жатқан кешен тек ойын-сауық инфрақұрылымын ғана емес, заманауи азық-түлік супермаркеттерін де қамтиды. Министр Шаққалиев форматтардың ауысу заңдылықтарын атап өте отырып, электрондық коммерцияның дамуына қарамастан дәстүрлі саудалаудың маңызын жоғалтпайтынын баса айтты. «Тұрақ орындары бар, сатып алушыларға ыңғайлы жағдайлар мен заманауи төлем жүйелері бар сауда нысандары үнемі сұранысқа ие болады», — деп атап өтті ол.

Жұмыс сапарының нәтижелері бойынша Шымкент қаласының сауда саласындағы реттеу жұмысының жай-күйі де баяндалды. Жыл басынан бері қалада аймақтық комиссияның 24 отырысы өткізілді. Отырыстар нәтижесінде 164 факті анықталды — өнімсіз делдалдардың қатысуы және әлеуметтік маңызы бар тамақ өнімдеріне белгіленген шекті сауда қондырмасынан асып кету. 117 бұзушылық бойынша әкімшілік материалдар жасалды, 47 өнімсіз делдалдың қызметі тоқтатылды. Өнімсіз делдалдар саны бойынша Шымкент Қазақстан өңірлері арасында үшінші орынды иеленеді. Рұқсат етілген сауда қондырмасының мөлшерін асырып жіберген кәсіпкерлерге жалпы сомасы 2 миллион теңгеден астам айыппұл тағайындалды. Бұл санкциялар нарықтағы баға тәртібін қалпына келтіруге, тұтынушылардың мүдделерін қорғауға және сауда саласындағы заңнаманың орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған. Мамандардың пікірінше, мемлекеттің бақылауды күшейтуі ұзақ мерзімді перспективада азық-түлік өнімдерінің қолжетімді бағада сатылуын қамтамасыз ете алады және монополиялық тенденциялардың алдын алуға мүмкіндік береді. Сауда министрлігі алдағы айларда бақылау шараларын одан әрі күшейтуді жоспарлайды.