«Достық» шағын ауданы тұрғындары мемлекеттік емхана күтуде: мәселе шешімін табуда

2026 жылдың 13 тамызында өткен тұрғындар жиналысында «Достық» шағын ауданының тұрғыны Қатира Қалдыбаева аудан халқының медициналық қызметке деген мұқтажын ашық айтып, билік өкілдерінің назарын осы өзекті мәселеге аударды. Оның сөзі тек жеке бір адамның шағымы ғана емес, мыңдаған тұрғынның — зейнеткерлердің, мүгедектердің және аз қамтылған отбасылардың — күнделікті өмірдегі ауыр шындығын бейнелейтін дауыс болды.

«Достық» шағын ауданы соңғы он жылда қарқынды дамып, халқы тез өсіп келе жатқан аймақтардың біріне айналды. Бүгінгі таңда аудан тіркеуінде 20–25 мың адам тұрады деп есептеледі, бірақ нақты сан одан да жоғары болуы мүмкін. Жаңа тұрғын үй кешендерінің салынуы, инфрақұрылымның дамуы — бұлардың барлығы аудан тартымдылығын арттырып, жаңа тұрғындарды тарта берді. Алайда халықтың санымен бірге өсуі тиіс медициналық инфрақұрылым осы қарқыннан артта қалып отыр. Бұл — тек «Достыққа» ғана тән емес, Қазақстанның көптеген жылдам өсіп жатқан жаңа аудандарының ортақ проблемасы.

Қатира Қалдыбаеваның айтуынша, қазіргі жағдайда жеке клиникаларға жүгіну — халықтың барлық топтары үшін мүмкін болмай отыр: «Бір адамға жеке қызмет қолжетімді, екіншісіне — жоқ. Сондықтан бізге мемлекеттік емхана қажет. Бізде ультрадыбыстық зерттеу жетіспейді, дәрігерлер мен медбикелер жетіспейді. Жеке клиникаларға барсам, мен оны көтере алмаймын. «Достықта» тұрғындардың жартысына жуығы — зейнеткерлер мен мүгедектер. Мен олардың атынан келдім». Бұл сөздер тек статистика емес — адамдардың нақты өмірлік жағдайын, денсаулық сақтау мәселесіндегі бейшара теңсіздігін айқын суреттейді.

Мамандардың бағалауынша, халықтың 20–25 мыңнан асатын аудандарда кемінде бір толыққанды мемлекеттік емхана жұмыс істеуі тиіс. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымдары бойынша, әрбір мың адамға кем дегенде бір дәрігер келуі керек. Егер осы нормаға сүйенсек, «Достық» ауданында 20–25 дәрігер жұмыс істеуі тиіс. Шындығында бұл санның қаншалықты орындалып жатқаны — сұрақ күйінде қалуда. Денсаулық сақтау статистикасы бойынша Қазақстанда жан басына шаққандағы дәрігерлер саны соңғы жылдары біршама өскенімен, ауылдық аймақтар мен жаңа қалалық аудандар арасындағы алшақтық әлі де сезіледі.

Аудан денсаулық сақтау басқармасының бөлім басшысы Қайрат Айдосұлы мәселені мойындай отырып, биліктің шаралар қолдап жатқанын хабарлады: «Қазіргі уақытта «Достық» шағын ауданында шамамен 20–25 мың адам тіркелген. Онда екі емхана жұмыс істейді. Халықтың өсуіне байланысты қазір үлкен емхана салынуда. Іргетасы қазірдің өзінде құйылған, жер учаскесі бөлінген. Болашақта ол 30 мың адамға дейін қабылдай алады». Бұл — халықтың үмітін оятар жаңалық. Алайда тұрғындар үшін маңыздысы — емхананың қашан ашылатыны, қандай мамандар жұмысқа тартылатыны және қызмет көрсету сапасы қандай деңгейде болатыны.

Медицина саласының тәжірибелі маманы, дәрігер Айгүл Серікқызының пікірінше, жаңа емхана ғимаратын салу — мәселенің жартысы ғана: «Ғимарат тұрғызу — бастама. Бірақ одан кейін маман тарту мәселесі тұрады. Бүгінгі таңда терапевт, невропатолог, кардиолог сияқты тапшы мамандарды жаңа аудандарға шақырту өте қиын. Жастар ірі клиникаларды таңдайды. Мемлекет тарапынан жеңілдіктер, тұрғын үй қамту, жоғары жалақы ұсынылмаса, кадр мәселесі шешілмейді». Бұл ескерту өте орынды — себебі Қазақстанда медициналық мекемелердің «ғимарат бар, дәрігер жоқ» деген жағдайға тап болу тәжірибесі баршаға таныс.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда тәуелсіздік алғаннан бері денсаулық сақтау жүйесін реформалау бірнеше толқын кешті. 2000-жылдары медициналық сақтандыру жүйесі енгізілді, 2010-жылдары «Саламатты Қазақстан», «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламалары іске асырылды. Бүгінгі таңда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі (МӘМС) жұмыс істейді, алайда оның да өз олқылықтары бар. Зейнеткерлер мен мүгедектер МӘМС жүйесінде қамтылғанымен, жергілікті деңгейде нақты мамандардың жетіспеуі олардың қызметке нақты қолжетімділігін шектеп отыр.

«Достық» ауданындағы осы жағдай — бүкіл ел бойынша жылдам өсіп жатқан аудандардың ортақ проблемасын айнадай көрсетеді. Халық санының өсуіне сәйкес инфрақұрылымды жоспарлы түрде дамыту, жаңа аудандарда алдын ала медициналық нысандар салу — бұл жергілікті атқарушы органдар мен денсаулық сақтау министрлігінің алдында тұрған стратегиялық міндет. Болашақта 30 мың адамды қамти алатын жаңа емхана ауданның медициналық мәселесін едәуір жеңілдетері сөзсіз. Тұрғындар, әсіресе Қатира Қалдыбаева сияқты белсенді азаматтар, бұл уәдені орындалу барысымен мұқият бақылайтынын білдіруде. Мемлекеттік емхананың ашылуы — «Достық» тұрғындары үшін тек медициналық емес, сонымен бірге әлеуметтік әділеттіліктің де белгісіне айналмақ.