Түркістанда инвестициялық жобалардың сәулеттік шешімдері талқыланды: тарихи өңірдің болашағы жоспарланды

15 шілде 2026 жылы Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеровтің төрағалығымен өткен сәулет кеңесінің отырысы облыс орталығының дамуында жаңа бетбұрыс болуы мүмкін маңызды шара ретінде бағаланды. Отырыста инвесторлар жаңа инвестициялық жобалардың сәулеттік шешімдерін таныстырып, жаңа жұмыс орындарын ашу және туризмді дамыту жөніндегі жоспарларын баяндады. Бұл кеңес — Түркістанды Орта Азияның мәдени және туристік орталығына айналдыру стратегиясының бір бөлігі ретінде қарастырылып отыр.
Түркістан — ғасырлар бойы Орта Азия халықтарының рухани тірегі болған қала. Мұнда Қожа Ахмет Яссауи кесенесі орналасқан, ол 2003 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Қаланың бай тарихи мұрасы оны туризм саласындағы бәсекеге қабілетті нысанға айналдырды. Алайда қала инфрақұрылымы мен сәулет ансамблі заманауи талаптарға сай дамуды қажет етеді. 2018 жылы Түркістан облысы жеке әкімшілік бірлік ретінде қайта құрылып, Шымкент орнына облыс орталығы мәртебесін алғаннан бері аймақтың дамуына мемлекет тарапынан ерекше назар аударылып келеді. Осы жылдар ішінде облыс бюджетіне бөлінген инвестициялар едәуір өсіп, туристік ағын жылдан жылға артуда. Ресми деректерге сәйкес, соңғы үш жыл ішінде Түркістанға келуші туристер саны 40 пайызға өсіп, жыл сайын 1,5 миллион адамнан астамды құрауда.
Сәулет кеңесінің отырысында ерекше назар ғимараттардың сыртқы бейнесіне, қала құрылысы нормаларына сәйкестігіне, инженерлік қамтамасыз етілуіне және өңір сәулетімен үйлесімді үйлесуіне аударылды. Сарапшылар инвесторлардың ұсынған жобаларын мұқият сараптап, бірқатар ескертпелер мен ұсыныстар білдірді. Талқылау нәтижесінде жобалар мамандардың ескертпелері ескеріліп, қайта өңделуге жіберілді. Облыс әкімі Нұралхан Күшеров жауапты басқармаларға сәулеттік шешімдерді жетілдіру, жобаларды қолданыстағы талаптарға сәйкес келтіру және олардың іске асырылу қарқынын жеделдету жөнінде нақты тапсырмалар берді. "Сәулеттік шешімдер өңірдің тарихи-мәдени ерекшеліктерімен үйлесуі және Түркістанның заманауи бейнесін қалыптастыруға үлес қосуы тиіс", — деп атап өтті облыс басшысы.
Облыстық сәулет және қала құрылысы басқармасының жетекші сарапшысы Бекзат Әлімовтің пікірінше, бұл кеңес инвесторлар мен мемлекеттік органдар арасындағы диалогты тиімді жолға қоюдың үлгісі. "Біз бір нәрсені берік ұстанамыз: кез келген жаңа құрылыс объектісі Түркістанның тарихи силуэтіне кесіл емес, үзінді сияқты кіріктірілуі тиіс. Бұл — оңай шаруа емес, бірақ орындалатын талап", — дейді ол. Мамандардың айтуынша, заманауи сәулет пен дәстүрлі қазақ және орта азиялық өрнектерді үйлестіру — бүгінгі күннің басты сын-тегеуріні. Тек визуалдық үйлесімділік емес, функционалдылық пен экологиялық тиімділік те ескерілуі шарт.
Жаңа инвестициялық жобалар туризм инфрақұрылымының, қонақ үй бизнесінің, сауда және ойын-сауық орталықтарының дамуына бағытталған. Инвесторлардың берген мәліметтеріне қарағанда, жоспарланған жобалар толық іске асырылған жағдайда облыста 3 500-ден астам жаңа жұмыс орны ашылмақ. Бұл — аймақтық жұмыссыздық деңгейін 2 пайыстық тармаққа төмендетуге мүмкіндік береді деп болжалануда. Сонымен қатар туристік сала бойынша жылдық кіріс кемінде 25 пайызға артады деген күтім бар. Инвестициялық жобалардың ішінде ең ірісі — 5 жұлдызды халықаралық стандарттағы қонақ үй кешенін салу, оның өңірлік туристік инфрақұрылымды сапалы жаңа деңгейге шығарары күтілуде.
Қоғам өкілдері де бұл бастаманы ілтипатпен қарсы алды. Түркістан қаласының тұрғыны, мұғалімдер ардагері Гүлнар Досова: "Қаламыз дамып жатқаны қуантады. Бірақ ескі ғимараттардың, тарихи ортаның сақталуы да маңызды. Жаңа нысандар тарихпен астасып кетсе, бұл шынымен де мақтан тұтарлық болар еді", — деді. Жергілікті кәсіпкерлер де инвестициялық белсенділіктің артуына оң баға береді. Облыстық кәсіпкерлер одағының мүшесі Асқар Нұрмағамбетов: "Инвестицияның келуі — жаңа мүмкіндіктер деген сөз. Маңызды нәрсе — осы мүмкіндіктерді дұрыс пайдалана білу", — деп ой бөлісті.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Түркістан үнемі өзгеріс пен жаңарудың орталығы болып келді. Орта ғасырларда Ясы (Түркістанның ескі аты) Жібек жолындағы маңызды сауда және мәдениет орталығы ретінде гүлденген. XX ғасырда кеңестік жоспарлы экономика аясында қалада ірі өнеркәсіп орындары салынды. Енді XXI ғасырда Түркістан туризм мен инвестиция арқылы жаңа даму үлгісін іздестіруде. Бұл тұрғыдан алғанда, сәулет кеңесінде қаралған жобалар — қаланың жаңа тарихи кезеңінің айғағы. Ұқсас тәжірибені көрші елдерден де кездестіруге болады: Өзбекстандағы Самарқанд пен Бұхара туристік нысандарды ұтымды дамыту арқылы экономикалық өрлеуге жеткен нақты мысал бола алады. Осы тәжірибені зерделеп, ең жақсы жағын бейімдеу — Түркістан үшін де маңызды бағыт.
Алдағы уақытта жобалардың қайта өңделген нұсқалары қайтадан сәулет кеңесіне ұсынылып, оң бағасын алғаннан кейін іске асыру кезеңіне өтеді деп жоспарланып отыр. Облыс басшылығы барлық инвестициялық жобалардың 2027 жылдың аяғына дейін салынып бітуін нысана тұтқан. Нұралхан Күшеров сәулет кеңесінің қорытынды бөлімінде инвесторлар мен мемлекеттік органдар арасындағы тығыз ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті. Түркістанның болашағы — заманауилік пен тарихи мұраның үйлесімінде деген ортақ түйін мынаны бекітті: жаңа инвестициялар мен дұрыс сәулеттік ойлау арқылы облыс Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орта Азияның маржан қаласына айналуы ықтимал.