Шымкентте перинаталдық орталық салынуда: жаңа туылымдарға — заманауи медицина

Қазақстанның оңтүстік өлкесінің ірі қаласы Шымкентте ауқымды медициналық инфрақұрылымдық жоба жүзеге асырылуда. 2026 жылдың 24 қыркүйегіндегі мәліметтерге сүйенсек, Ақжайық шағын ауданында 200 төсек-орынға арналған жаңа перинаталдық орталықтың құрылысы белсенді қарқынмен жалғасып жатыр. Жобаның іске асырылуына қосымша 10 миллиард теңге бөлінген болып, бұл мекеменің ауқымы мен маңыздылығы туралы айқын дерек береді.
Шымкент — Қазақстандағы халқы ең тығыз қалалардың бірі. Бүгінгі таңда бұл мегаполисте жыл сайын 30 мыңнан астам бала дүниеге келеді. Алайда қазіргі кезде босандыру бойынша медициналық қызмет тек төрт медициналық мекеме арқылы ғана көрсетіліп келеді. Мамандардың пікірінше, бұл ұйымдардағы жүктеме шектен тыс деңгейде. Дәрігерлер мен медбикелер жоғары қысымда жұмыс істеуге мәжбүр болса, науқастар кейде толыққанды жағдайда қамтылмай қалады. Жаңа орталықтың ашылуы осы мәселені шешудің басты тетігіне айналмақ.
Жобалық есептеулерге сүйенсек, жаңа перинаталдық орталық жылына шамамен 7 мың туылымды қабылдай алатын қуатпен жабдықталады. Бұл — қалада туылымға қатысты жалпы жүктемені айтарлықтай жеңілдетеді деген сөз. Орталықта акушерлік, гинекология және неонатология бөлімдері жұмыс істейді. Ерекше назар аударатын жайт — мұнда неонатальдық хирургия бөлімі де ашылады. Бұл бөлім күрделі патологиялармен туылған жаңа туған нәрестелерге операциялық жәрдем көрсетуге арналған. Мұндай мамандандырылған хирургиялық қызметтің аймақта болуы — медицина саласындағы шынайы серпіліс болып табылады.
Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының маманы Айнұр Сейткали жобаның маңыздылығы туралы өз ойын ортаға салды: «Бүгінге дейін жаңа туған нәрестелердің күрделі ауруларын емдеу үшін науқастарды Алматы немесе Астанаға жіберуге тура келетін. Жол жүру уақыты кейде өмір мен өлім арасындағы шешуші сәт болып шығатын. Жаңа орталық осы мәселені жою үшін маңызды қадам». Дәрігердің сөзі — бұл жобаның тек экономикалық емес, ең алдымен гуманистік мәнге ие екенін айқын көрсетеді. Неонатальдық хирургияның аймақта болуы нәрестелердің өмір сүруге деген мүмкіндіктерін айтарлықтай арттыратыны күмән тудырмайды.
Жоспарланған диагностикалық зертхана мен генетикалық зерттеулер базасы да бөлек сөз етуге тұрарлық. Генетикалық сараптама мүмкіндіктерінің болуы жүктілік кезіндегі дамуды бақылауды жаңа деңгейге шығарады. Қазіргі заманғы медицина генетикалық скринингке ерекше мән береді, себебі бірқатар ауруларды ерте анықтау баланың болашақ денсаулығына тікелей әсер етеді. Сонымен қоса кеңес беру және оңалту бөлімдерінің де ашылуы — орталықтың жеке науқастарды кешенді медициналық бақылауды қамтамасыз ете алатынын білдіреді. Демек, бұл жай ғана перзентхана емес, толыққанды перинаталдық медициналық кешен болмақ.
Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанда перинаталдық орталықтарды дамыту — 2000-жылдардың ортасынан бері жүргізіліп келе жатқан мемлекеттік бағыт. Ана мен баланың өлімін азайту бағдарламасы аясында еліміздің бірқатар өңірлерінде ірі орталықтар салынды. Нәтижесінде Қазақстандағы нәрестелер өлімінің деңгейі соңғы жиырма жылда айтарлықтай төмендеді. Алайда Шымкент сияқты жылдам өсіп келе жатқан ірі қалаларда туылым жоғары деңгейде қалып отыр, ал медициналық инфрақұрылым бұл қарқынмен бәсекелесе алмай жатты. Жаңа орталық осы олқылықты толтырудың нақты жолы болып табылады.
Жергілікті тұрғындар арасында жобаға деген қолдау жоғары. Үш баласы бар Шымкент тұрғыны Зарина Мусаева өз пікірін осылайша білдірді: «Үшінші балама жүкті болғанда сол кездегі перзентханада орын таппай, бірнеше сағат іздедік. Ақырында орын тауып, уақытылы жәрдем алдым, бірақ сол сәт өте ауыр болды. Мұндай жаңа орталық ашылуы — бізге үлкен тыныштық береді». Мұндай жеке тәжірибелер — инфрақұрылымдық мәселенің қарапайым адамдар өміріне тікелей қалай әсер ететінін нақты көрсетеді.
Экономикалық жағынан да бұл жоба маңызды. Орталықтың іске қосылуымен 800-ден 1000-ға дейін жаңа жұмыс орны пайда болады деп күтілуде. Бұл — дәрігерлер, мейіргерлер, лаборанттар, хирургтар, техникалық қызметкерлер мен әкімшілік персоналды қамтитын ауқымды еңбек нарығы. Жергілікті медициналық мамандарға бұл — мансаптық өсу мен жоғары маманданудың жаңа мүмкіндігі. Өңірдің жалпы экономикасына да жалақы айналымы мен қосалқы қызметтер арқылы оң ықпал тиеді. Шымкент медицина кластерінің дамуы қаланы ғылыми-медициналық орталыққа айналдырудың перспективалық жолы болып есептеледі.
Жобаның болашақ перспективалары да нұрлы болып көрінеді. Аймақтағы мамандандырылған перинаталдық қызметтің дамуы Оңтүстік Қазақстан аймағынан науқастар ағынын арттыруы мүмкін. Орталықтың неонатальдық хирургия және генетика бойынша бірегей мүмкіндіктері оны тек Шымкентке ғана емес, бүкіл өңірге қызмет ететін referanстық орталыққа айналдыруы ықтимал. Медицина ғылымы мен практикасы байланысқан жерде ғылыми-зерттеу жұмыстары да жандана бастайды. Осылайша, бүгін салынып жатқан ғимарат ертең тек еліміздегі ғана емес, орталық азиялық аймақтағы маңызды медициналық нысандардың бірі болуы мүмкін.