Шымкентте 200 орынды перинаталдық орталық салынуда: ана мен бала үшін жаңа үміт

3 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында ауқымды медициналық жоба жүзеге асырылуда — 200 орынға арналған заманауи перинаталдық орталықтың құрылысы қарқынды жалғасып жатыр. Қазіргі таңда нысанның қазаншұңқырын қазу жұмысы толығымен аяқталып, іргетасына бетон құю кезеңі басталды. Бұл — Қазақстанның оңтүстік өңірінде ана мен баланы қорғау жүйесін сапалы жаңа деңгейге көтерудегі тарихи қадам.
Жобаның тарихы тереңде жатыр. Шымкент — халқы жыл сайын өсіп келе жатқан, Қазақстанның үшінші мегаполисі. Бүгінгі күні қалада үш миллионға жуық адам тұрады, ал туу көрсеткіші елдегі ең жоғарылардың бірі болып саналады. Демографиялық өсудің бұл қарқыны медициналық инфрақұрылымға орасан зор жүктеме түсіреді. Соңғы жылдары аймақтағы перинаталдық мекемелерде орын тапшылығы мен жабдықтардың ескіруі ерекше мәселеге айналды. Статистикаға жүгінсек, Оңтүстік Қазақстан аймағында жыл сайын 80 мыңнан астам бала дүниеге келеді, бұл — республикалық деңгейдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Осы жағдайда жаңа, заманауи орталықтың салынуы кезектен тыс мәселеге айналды.
Жоба Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы аясында іске асырылып жатыр. Бұл — жай ғана жергілікті бастама емес, мемлекеттік маңыздылығы бар бағдарламалық шешім. Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбековтың айтуынша, жаңа орталықтың іске қосылуы аймақтағы перинаталдық медицинаны түбегейлі өзгертеді: «Бізде бүгін заманауи жабдықталған, барлық халықаралық стандарттарды қанағаттандыратын орталыққа сұраныс өте жоғары. Бұл нысан тек Шымкент үшін ғана емес, Түркістан облысының іргелес аудандарындағы жүздеген отбасы үшін де үлкен мүмкіндік болады», — деді ол. Сарапшылардың бағалауы бойынша, жаңа орталық жылына 15–18 мың босану қабылдауға қуатты болады.
Болашақ орталықтың техникалық сипаттамасы өте ауқымды. Үш қабатты ғимаратта заманауи медицина үшін қажет барлық инфрақұрылым қарастырылған: лаборатория, тамақтану блогы, бақылау-өткізу пункті, автономды жұмыс істей алатын қазандық, медициналық газ станциясы және шаруашылық аймағы. Аумақта 123 жеке автокөлікке, 16 әкімшілік көлігіне және 8 жедел жәрдем автомобиліне арналған тұрақтар жоспарланған. 120 текше метрлік су резервуары мен автокөліктерді дезинфекциялау алаңы — инфекциялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында ерекше ойластырылған шешімдер. Орталықтың жанында саябақ аймағы да болатын болады — науқас аналар мен олардың туыстары үшін тыныш демалыс кеңістігі. Перинаталды медицина саласының маманы, дәрігер Сауле Нұрланова бұл жайлы: «Заманауи перинаталдық орталық — бұл тек операциялық бөлме ғана емес. Бұл — аналарды психологиялық тұрғыдан да қолдайтын, туыстарына ыңғайлы жағдай жасайтын толыққанды медициналық кешен. Жоспарланған инфрақұрылым дүниежүзілік деңгейдегі мекемелермен салыстыруға болады», — деп атап өтті.
Жоспарланған орталықтың халықаралық және ұлттық стандарттарға сай болуы оның маңыздылығын одан сайын арттырады. Қазіргі таңда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы перинаталдық мекемелерді «үш деңгейлі жүйе» бойынша жіктейді. Шымкенттегі жаңа орталық ең жоғары — үшінші деңгейдегі мекеме болып, яғни мерзімінен бұрын туған нәрестелерге де, ең күрделі жағдайлардағы аналарға да толыққанды жәрдем бере алатын деңгейде жұмыс жасайды. Мұндай орталықтар Қазақстанда Нұр-Сұлтан мен Алматыда бар, ал оңтүстік өңір осы санаттағы мекемеге зәру болып отырды. Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша, соңғы бес жылда Шымкент аймағынан жоғары деңгейлі медициналық көмек алу үшін республикалық орталықтарға жіберілген науқастар санында 30 пайызға дейін артқан — бұл жергілікті жүйенің шамасынан тыс жүктелгенін айқын көрсетеді.
Жергілікті тұрғындар арасындағы реакция бірмәнді — бұл жобаға деген үміт пен сенім зор. Үш баланың анасы Айгүл Досымова: «Мен өз балаларымды осы қалада дүниеге алып келдім. Кезінде дәліздерде кезек күтіп, орынсыздықтан зардап шектім. Жаңа орталық ашылса, бізден кейінгі аналар мұндай қиындықтарды бастарынан кешірмейді деп сенемін», — деді. Бұл пікір — аймақтағы жалпы қоғамдық көңіл-күйдің айнасы. Тиісті инфрақұрылымның болмауы жылдар бойы тек медициналық мәселе ғана емес, әлеуметтік және демографиялық проблема ретінде де маңызды болып келді.
Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ, Кеңес дәуірінде салынған перинаталдық мекемелердің басым бөлігі 1970–1980 жылдардың жобалары бойынша жұмыс жасайды. Соңғы отыз жылда халық санының күрт өсуімен бірге бұл нысандардың артта қалуы айқын сезіле бастады. Жаңа орталықтың салынуы — жаңа Қазақстан денсаулық сақтау жүйесінің жаңарып жатқандығының символы. Салыстыру үшін айтар болсақ, 2019 жылы Алматыда іске қосылған перинаталдық орталық ашылғаннан кейінгі бір жылда ана өлімінің деңгейін ол аймақта 22 пайызға азайтқаны тіркелді.
Жобаны жүзеге асырып жатқан мердігерлердің мәліметінше, жұмыстар жоспар бойынша жүргізілуде. Нысанның 2027 жылдың бірінші жартысында іске қосылуы жоспарланып отыр. Орталық жұмысқа кіріскеннен кейін Шымкент пен Түркістан облысының іргелес аудандары тұрғындары үшін жоғары білікті акушерлік және неонаталдық медициналық көмек қолжетімді болады. Бұл — мыңдаған отбасы үшін өмірлік маңызы бар өзгеріс, ел болашағы — жас ұрпақтың өмірге есен-аман келуінің кепілі.