Шымкентте тұрғын аулаға кірген электр бағанасы орнынан ауыстырылды

Шымкент қаласының «Тасқен» шағын ауданы тұрғынының өтінішімен жеке үй ауласының ішіне кіріп кеткен электр тіреуіші жаңа орынға ауыстырылды. Бұл мәселе 2026 жылдың 5 қазанында қалалық ақпарат кеңістігінде кеңінен талқыланып, билік өкілдерінің жедел ден қоюының нақты үлгісіне айналды. Тұрғын аулада тұрып қалған ескі ағаш бағана тек эстетикалық кедергі ғана емес, сонымен бірге тікелей қауіпсіздік тәуекелін де тудырып келген болатын.
Мәселенің тарихына үңілсек, «Тасқен» шағын ауданындағы Балқыбек көшесінде орналасқан осы электр желісі тіреуіші бірнеше онжылдық бұрын орнатылған. Сол кездегі жер бөлу мен инфрақұрылым жоспарлауы заманауи талаптарға сай болмағандықтан, бірқатар үй учаскелерінің шекарасы кейіннен өзгеріп, кейбір бағаналар тіпті жеке меншік аулалардың ішінде қалып қойды. Шымкенттің жылдам дамуы мен халық санының өсуі нәтижесінде мұндай жағдайлар қалада жиі кездесетін болды. Тұрғын ескі ағаш тіреуіштің өзінің учаскесінде тұрғанын бірнеше рет байқаса да, мәселені қай жаққа апарарын, кімге жүгінерін білмей уақыт өткізіп келген.
Жағдай ақим қаламен кездесуге шыққан кезде шешімін тапты. Шымкент әкімі тұрғындармен өткізген шығып кездесу барысында Балқыбек көшесінің тұрғыны микрофон алдына шығып, аулаға кіріп кеткен электр бағанасының туралы мәселе көтерді. «Бағана менің жер учаскемнің дәл ортасында тұр. Балаларым ойнай алмайды, машина тоқтатуға орын жоқ, тіпті қора салуды да ойластыра алмаймын. Бұл мәселені жылдар бойы шешуге тырыстым, бірақ нәтиже болмады», — деп атап өтті тұрғын. Аким жиынның барысында мәселені дереу тіркеп, мамандарға тапсырма берді.
Өтінішке ден қою ерекше жылдам болды: келесі күні-ақ «Шымкентэнерго» компаниясының мамандары мекенжайға барып, жағдайды орнында зерттеді. Техникалық тексеру нәтижесінде ескі ағаш тіреуіш демонтаждалып, оның орнына жаңа темірбетон бағана учаске шекарасынан тыс жерге орнатылды. Жұмыс аяқталғаннан кейін тұрғынның учаскесі тазартылып, жер бетіне тиісті өңдеу жасалды. Аймақтық энергетика бөлімінің бас маманы Нұрлан Сейткалиевтің айтуынша, жаңа темірбетон тіреуіштің қызмет мерзімі ескі ағаш нұсқасынан кемінде үш есе ұзақ болады. «Заманауи темірбетон тіреуіштер 50–70 жылға дейін сенімді жұмыс атқара алады, ал ескі ағаш бағаналардың орташа қызмет мерзімі 20–25 жыл. Біз бұл ауданда ескі тіреуіштерді ауыстыру жоспарын жалпылама негізде де жүргізіп жатырмыз», — деді маман.
Ақиматтың ресми мәліметтеріне сүйенсек, шығып кездесулер барысында түскен өтініштер орындалғанға дейін бақылауда тұрады. Шымкент қаласының ақпарат орталығы берген деректер бойынша, биылғы жылы өткізілген шығып кездесулерде 1 200-ден астам өтініш тіркелген, олардың 78 пайызы белгіленген мерзімде шешілген. Өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 12 пайызға жоғары. Қала әкімінің кеңесшісі Дина Мұратованың пікірінше, шығып кездесу форматы — билік пен халық арасындағы тікелей диалогтың ең тиімді нысандарының бірі. «Адамдар кабинетке барудан ұялады, онлайн өтініш жіберуді білмейді. Ал мұндай кездесулерде олар жай ғана тұрып, проблемасын айтады. Жауапкершілік сол сәтте-ақ белгіленеді», — деді ол.
Энергетика инфрақұрылымы мәселесі Қазақстанның барлық ірі қалалары үшін өзекті болып табылады. Статистикалық деректерге жүгінсек, елімізде 1990 жылдардан бері пайдаланылып келе жатқан электр желілерінің үлесі жалпы желінің 40 пайызынан асады. Шымкент сияқты жылдам дамып жатқан мегаполис үшін ескі инфрақұрылымды жаңарту — кезек күттірмейтін міндет. Алматы, Астана, Шымкент қалаларында 2025–2030 жылдарға арналған электр желілерін модернизациялау бағдарламасы бекітілген, оның жалпы қаржыландыруы 180 миллиард теңгеден асады. Осы бағдарлама аясында «Тасқен» сияқты ескі шағын аудандардың электр желілерін де жаңарту жоспарланған.
Жергілікті тұрғындар биліктің жедел ден қоюын жоғары бағалады. Балқыбек көшесінің тұрғыны Айнур Бекова: «Бұл бізге үлгі болды. Енді біз де өз мәселелерімізді тиісті жерге апаруды үйрендік, нәтиже болатынын бағамдадық», — деп пікір білдірді. Сарапшылар бұл жағдайды тек жеке бір отбасының мәселесі ретінде емес, жергілікті басқарудың халықпен қарым-қатынас жасаудағы жаңа мәдениетінің қалыптасуы ретінде бағалайды. Қоғамдық сарапшы Берік Досанов: «Азаматтар мұндай жедел шешімдерді көргенде билікке деген сенімі артады. Бұл — шағын, бірақ маңызды жеңіс», — деді.
Бұл оқиға Шымкент билігінің «ашық есік» саясатының нақты жемісі болып табылады. Жеке үй аулаларындағы электр бағаналары мәселесі — Қазақстанның бүкіл ауылдық және шалқалалық аудандарына тән кеңінен таралған проблема. Мамандар бойынша, тек Оңтүстік Қазақстан облысының өзінде жеке учаскелерге кіріп кеткен немесе сол аумаққа жақын орналасқан ескі тіреуіштердің саны бірнеше жүзге жетеді. Биліктің жедел ден қоюы мен тұрғындардың белсенді өтінішін ұштастыру ғана мұндай мәселелерді жүйелі түрде шешуге мүмкіндік береді. Шымкенттің бұл тәжірибесі басқа қалаларға да үлгі бола алады.