Шымкентте «Тең мүмкіндіктер әлемі»: инклюзивті спорт мерекесі 150 оқушыны біріктірді

2026 жылдың 8 қазанында Шымкент қаласының Қажымұқан атындағы Орталық стадионында «Тең мүмкіндіктер әлемі» атты инклюзивті спорт фестивалі өтті. Ерекше қажеттіліктері бар 150 мектеп оқушысын бір алаңда топтастырған бұл шара қаланың мәдени-спорттық өміріндегі маңызды оқиғаға айналды. Жарысқа қатысқан балалар үшін бұл — жеңістің дәмін татқан күн ғана емес, өзін тең дәрежеде сезінген, достық пен ұжымдық рухты тану мүмкіндігіне айналған шақ болды.
Инклюзивті спорт қозғалысы Қазақстанда соңғы он жылда біртіндеп өркендей бастады. 2015 жылы елімізде мүмкіндігі шектеулі адамдардың спортқа қатысуын реттейтін заңнамалық база нығайтылса, 2020 жылдан бері мектеп деңгейіндегі инклюзивті бағдарламалардың саны айтарлықтай артты. Шымкент қаласы бұл бағытта ерекше белсенділік танытып келеді: 2023 жылдан бастап қалалық білім беру басқармасы ерекше қажеттіліктері бар балаларды қамтитын спорттық іс-шараларды жыл сайынғы тұрақты жоспарға енгізді. Осы бастамалардың жемісі ретінде «Тең мүмкіндіктер әлемі» фестивалі қалыптасып, биылғы жыл оның аясы одан да кеңейді.
Фестиваль шеңберінде оқушылар үш спорт бағыты бойынша өздерінің шеберліктерін сынады. Бочча ойыны — арнайы допты нысанаға лақтыруды қажет ететін паралимпиялық пән — жарыстың негізгі бағдарламасына айналды. Жарыстар В және С санаттарына бөлініп, қатысушылардың жеке ерекшеліктері ескерілді. 5–6-сынып оқушылары арасындағы В санатында бочча бойынша №133 мектеп бірінші орынды жеңіп алса, №146 мектеп екінші, №103 мектеп үшінші орынды иеледі. С санатында №53 мектеп чемпион атанды, №54 мектеп екінші, №12 мектеп үшінші орынды бөлісті. 7–8-сынып оқушылары арасындағы В санатында №146 мектеп бірінші орынға шықса, екінші және үшінші орындарды №18 мектептің өкілдері алды. С санатында №53 мектеп тағы да чемпион атанды, №54 мектеп екінші орынды иеленді. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерге дипломдар, кубоктар және сыйлықтар табысталды.
Шара ұйымдастырушыларының бірі, қалалық білім беру басқармасының өкілі Айнұр Бекова фестивальдің мақсаты мен маңыздылығы туралы ой бөлісті: «Біз бұл балаларға жай ғана жарыс ұйымдастырып отырған жоқпыз. Біз оларға өздерінің шексіз мүмкіндіктерін сезіндіруге тырысамыз. Спорт — бұл тек жеңіс пен жеңіліс емес, ол — өсу, тәрбие, достық. Ерекше қажеттіліктері бар бала стадионның ортасында тұрып, «Мен де мұнда орынымды алдым» деп сезінген сәтте — ол сәт бүкіл жобаның мәні болады». Педагогтар мен мектеп психологтары да осындай іс-шаралардың оқушылардың эмоционалдық жай-күйіне оң әсер ететінін атап өтті. №53 мектептің жаттықтырушысы Берік Сейітов: «Менің оқушыларым жарысқа дейінгі апталарда мүлдем бөлек болды — зейінді, ынталы, бір-біріне қамқор. Топтасу сезімі оларды өзгертті» деді.
Инклюзивті спорттың дамуы тек гуманитарлық мәнге ғана емес, мемлекеттік стратегиялық мақсаттарға да тікелей қатысты. БҰҰ-ның мүмкіндігі шектеулі адамдардың құқықтары жөніндегі конвенциясына қосылған Қазақстан инклюзивтілікті мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі ретінде бекітті. Статистика бойынша, елімізде 18 жасқа дейінгі мүмкіндігі шектеулі балалардың саны 160 мыңнан асады. Олардың тек 40 пайызы спорт секцияларына немесе дене тәрбиесінің қосымша бағдарламаларына қатысады. Қалған бөлігі физикалық белсенділіктен тыс қалады — бұл денсаулыққа да, әлеуметтік бейімделуге де кері әсер тигізеді. Осы олқылықты жою үшін мектеп деңгейіндегі фестивальдер мен турнирлердің маңызы зор.
Жергілікті қауымдастықтың да шараға деген ықыласы жоғары болды. Стадионға ата-аналар, бауырластар, ұстаздар мен қала тұрғындары жаппай жиналды. №146 мектеп оқушысының анасы Гүлзира Нұрланова: «Баламның кубок алғанын көргенде жылап жібердім. Мен оны осылай — барша адамның алдында, жеңімпаз ретінде — бұрын-соңды көрмеген едім. Осы бір сәт үшін де бүкіл жылдың ауыртпалығы тұрарлық» деп толқи сөйледі. Ата-аналар мен педагогтар бірауыздан осындай шаралардың жиілігі артуын қолдайтынын білдірді.
Болашақта «Тең мүмкіндіктер әлемі» фестивалін облыстық, одан кейін республикалық деңгейге шығару жоспарланып отыр. Ұйымдастырушылар 2027 жылы Шымкент, Алматы және Астана қалаларын біріктіретін үштағанды турнир өткізу идеясын талқылауда. Сондай-ақ фестиваль бағдарламасына паралимпиялық жеңіл атлетика, жүзу және зияткерлік ойындарды қосу ұсынылуда. Мамандардың пікірінше, мектеп жасындағы кезеңде қалыптасқан спортқа деген ынта мен ұжымшылдық дағдысы бала үшін бүкіл өмірлік негіз болып қалады.
Шымкенттің Қажымұқан атындағы Орталық стадионы тарихта небір ұлы жарыстарға куә болды. Алайда 8 қазан күні бұл алаңда болған нәрсе — жеңімпазды анықтаудан гөрі маңыздырақ еді. Мұнда 150 бала өздерінің мүмкіндіктерінің шексіздігін дәлелдеді. Инклюзивті спорт — бұл жай ғана жарыс тәртібі емес, ол қоғамның жетілу өлшемі. Тең мүмкіндіктер әлемі — арман емес, бүгінгі таңда Шымкент стадионының шымды алаңында жарқыраған шындық.