Шымкент темір жол вокзалында жұқпалы аурулардың алдын алу бойынша кешенді жаттығулар өтті

20 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының темір жол вокзалында санитарлық-эпидемиологиялық бақылау мамандары мен темір жол қызметкерлері арасында жұқпалы ауруларды анықтау және алдын алу бойынша кешенді оқу-жаттығу іс-шаралары ұйымдастырылды. Бұл жаттығулар ел аумағынан шетелге шығатын жолаушылар санының өсіп отырған кезеңінде аса маңызды мәнге ие болып отыр. Шымкент — Орталық Азия мен Оңтүстік Азияны байланыстыратын іргелі көлік торабы болғандықтан, жұқпалы аурулардың таралу қаупі осы аймақ үшін ерекше өзекті мәселе болып табылады.
Жаттығулар барысында санитарлық-эпидемиологиялық бақылау мамандары мен темір жол транспорты қызметкерлері шартты түрде тіркелген тырысқақ ауруын анықтау алгоритмін толықтай жаттықты. Вагондарда дезинфекциялық шаралар жүргізілді, шартты науқасқа алғашқы медициналық көмек көрсетіліп, ол жедел жәрдем бригадасына берілді. Сонымен қатар, жолаушы поездарының проводниктері үшін арнайы нұсқаулық сабақтар өткізілді. Жаттығуға қатысқан Шымкент темір жол вокзалының меңгерушісі Бауыржан Сейітов: «Бұл жаттығулар бізге нақты жағдайда қалай әрекет ету керектігін түсінуге мүмкіндік береді. Проводниктер — поезд ішіндегі бірінші байланыс нүктесі, сондықтан олардың дайындығы аса маңызды», — деді.
Жаттығу барысында проводниктердің міндеттері мен жауапкершіліктеріне ерекше назар аударылды. Жолаушы поездының проводнигі жұқпалы ауруға күдік туындаған жағдайда тиісті қызметтерге дереу хабарлауы, жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын қолдануы және қажет болған жағдайда алғашқы медициналық көмек көрсетуі тиіс. Бұл бағытта проводниктерге теориялық және практикалық дайындық берілді. «Оңтүстік» АҚ «Жолаушылар тасымалы» аймақтық филиалының деректері бойынша, барлық жолаушы вагондары дәрі-дәрмек жинақтарымен және алғашқы медициналық көмек көрсету құралдарымен толық жабдықталған.
Шымкент бөлімшесінің көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының басшысы Ерлан Рысқұлов осындай жаттығулардың халықаралық сапарлардың белсенді жүріп жатқан кезеңінде аса өзекті екендігін атап өтті. «Тырысқаққа қолайсыз эпидемиологиялық жағдай орын алып отырған елдерге сапар шегетін туристер алдын ала профилактикалық ұсыныстарды ескеруі тиіс. Бүгінгі таңда Оңтүстік-Шығыс Азия, Африка және Оңтүстік Азияның кейбір аймақтарындағы эпидемиологиялық ахуал біздің үнемі сергек болуымызды талап етеді», — деп мәлімдеді ол. Эксперт сонымен бірге тырысқақ індетінің таралу жолдары мен алдын алу шаралары туралы халыққа кеңінен ақпарат беру жұмыстарын жүргізу қажеттігін баса айтты.
Тырысқақ — су арқылы және тағам арқылы таралатын жіті ішек жұқпалы ауруы. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтеріне сүйенсек, жыл сайын бүкіл әлемде тырысқақтың 1,3-4 миллион жағдайы тіркеліп, 21 000-143 000 адам қайтыс болады. Аурудың өзіне тән белгілері — профузды диарея, құсу және организмнің тез сусыздануы. Уақтылы медициналық көмек болмаған жағдайда науқастың жағдайы өте тез нашарлауы мүмкін. Осы аурудың қоздырушысы — Vibrio cholerae бактериясы ластанған суда ұзақ уақыт тіршілік ете алады. Кейінгі жылдары Пәкістан, Үндістан, Нигерия, Конго Демократиялық Республикасы мен Зимбабведе тырысқақ жаппай өршіп, жүздеген мың адамды зардап шектіргені туралы деректер жаһандық медицина қоғамдастығын алаңдатып отыр.
Қазақстан үшін бұл мәселе тек теориялық деңгейде ғана емес, практикалық тұрғыдан да маңызды. Ел аумағы арқылы жыл сайын миллиондаған жолаушы өтеді, ал Шымкент транзиттік көлік торабы ретінде ерекше стратегиялық орынды иеленеді. «Орта Азия — Еуропа» және «Қытай — Батыс» халықаралық дәліздері бойынша жүретін жолаушылар ағыны жылдан-жылға артып келеді. Осыған орай, темір жол саласындағы санитарлық-эпидемиологиялық бақылауды күшейту — Қазақстанның ұлттық биологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ажырамас бөлігіне айналып отыр. Денсаулық сақтау министрлігінің ресми мәліметтеріне сүйенсек, соңғы бес жылда шекарадан өткен жолаушылар санының 34 пайызға артуы эпидемиологиялық бдительділікті күшейту мәселесін күн тәртібінің жоғарғы жолына шығарды.
Осындай профилактикалық жаттығулар жылына екі рет өткізілетіні белгілі болды. Бұдан басқа, санитарлық-эпидемиологиялық бақылау мамандары жолаушы вагондарын алдын ала ескертусіз тексерулер де жүргізеді. Мұндай жүйелі тексерулер мен жаттығулардың тиімділігі туралы медицина ғылымдарының кандидаты, эпидемиолог Алтынай Жақсыбекова өзінің пікірін білдірді: «Жаттығулардың ең маңызды нәтижесі — бұл психологиялық дайындық. Адам нақты дағдарыс жағдайында дұрыс және жылдам шешім қабылдай алу үшін алдын ала жаттыққан болуы шарт. Темір жол проводниктері медицина қызметкері болмаса да, олардың алғашқы алты-он минуттағы дұрыс іс-қимылы кейде адам өмірін сақтап қалады». Маман сонымен бірге темір жол желісінде жаттығуларды жылына кемінде төрт рет өткізу қажеттігін ұсынды.
Шымкенттегі жаттығулар тек аймақтық деңгейдегі шара ретінде ғана қаралмауы тиіс. Бұл — Қазақстанның жаһандық эпидемиологиялық қауіпсіздік жүйесіне кіруінің айқын дәлелі. Халықаралық денсаулық сақтау ережелері (IHR 2005) аясында барлық мүше мемлекеттер, соның ішінде Қазақстан да, көлік торабында эпидемиялық қауіпке дайындықты қамтамасыз ету жауапкершілігін өз мойнына алған. Осы бағытта жүргізіліп жатқан жаттығулар мен профилактикалық шаралар аталған міндеттемелерді орындаудың нақты және тиімді бір жолы болып табылады. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, жұқпалы ауруларды ерте анықтаудың ең тиімді тетіктерінің бірі — алдын ала жаттыққан, жағдайды бағалай алатын персонал болып табылады. Шымкенттің темір жол проводниктері де осындай дайын, сергек команданың бір бөлігі ретінде халық денсаулығын қорғаудың бірінші шебінде тұр.