Қызылорда IT-стартаптары әлемдік деңгейге шығып жатыр: жасанды интеллект медицина мен киберқауіпсіздікті өзгертеді

Қызылорда IT-стартаптары әлемдік деңгейге шығып жатыр: жасанды интеллект медицина мен киберқауіпсіздікті өзгертеді

2026 жылдың 22 сәуірінде Қызылорда облысының аймақтық Коммуникация қызметінде өткен брифингте қызылордалық IT-стартаптардың халықаралық арена­дағы жетістіктері кеңінен таныстырылды. Digital Qazaqstan халықаралық форумы аясында өткен ұлттық стартап-батл нәтижелері бойынша ұйымдастырылған бұл іс-шара аймақ жастарының инновациялық потенциалын айқын көрсетіп берді. Жасанды интеллект, медицина және киберқауіпсіздік салаларындағы жаңа жобалар тек қана Қазақстан аумағында ғана емес, шет елдердің де назарын аударды.

Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда цифрландыру процесі қарқынды жүріп жатыр. Үкімет цифрлы экономиканы дамытуды стратегиялық басымдыққа айналдырып, өңірлік хабтар мен технопарктерді қолдауға бюджеттен елеулі қаражат бөліп отыр. Осы саясаттың нәтижесінде Қызылорда сияқты өңірлерде де IT-инфрақұрылым жедел қалыптасуда. Kyzylorda Hub — осы бағыттағы ірі жобалардың бірі. Ол жас инноваторларға ментор­лық қолдау, жұмыс кеңістігі және инвестициялық мүмкіндіктер ұсынып, стартап мәдениетін тамырластыруда маңызды рөл атқаруда. Бұл жетістіктер кездейсоқ туындаған жоқ — артында жүйелі жұмыс, мемлекеттік саясат және жергілікті белсенділер­дің ерінбей еңбек еткен жылдары жатыр.

Kyzylorda Hub жетекшісі Жанарыс Тубекбаев брифингте аймақтың цифрлы трансформациядағы орнына ерекше тоқталды. «Біздің халықаралық деңгейдегі жетістіктеріміз кездейсоқ емес. Digital Qazaqstan Battle ұлттық стартап-батлындағы қызылордалық стартаптардың жоғары нәтижелері — аймақта IT-білімді дамыту мен стартаптарды қолдау жөніндегі жүйелі жұмыстың жемісі», — деді ол. Жетекші сонымен қатар ел бойынша ең күшті 18 команда арасынан өз орнын алған CortexAI жобасының екінші орын иеленгенін және 5 миллион теңге инвестиция тартқанын ерекше атап өтті. Бұл жетістік — аймақ үшін тарихи маңызы бар оқиға.

CortexAI жобасы трансплантология саласына арналған. Жасанды интеллект алгоритмдері арқылы бүйрек трансплантациясынан кейін мүше тасталу қаупін 84 пайыздық дәлдікпен болжауға мүмкіндік береді. Бұрын бірнеше сағат уақыт алатын күрделі аналитикалық процесс енді небары 33 секундта орындалады. Медицина саласындағы бұл жетістік — тек технологиялық жаңалық қана емес, сонымен бірге нақты адам өмірін сақтай алатын шешім. Трансплантология — бүкіл әлем бойынша ең жетіспеушілік сезінетін медициналық салалардың бірі. Қазақстанда жыл сайын мыңдаған науқас мүше күтеді, ал трансплантациядан кейінгі бақылау сапасы — өмір сүру ұзақтығына тікелей əсер ететін фактор. CortexAI осы олқылықты жоюға бағытталған жоба ретінде ерекше маңызға ие.

Форумда тағы бір назар аударған жоба — PhishGuard. Оның жетекшісі Нурбек Абилдаев киберқылмыс пен фишингтік шабуылдардың интернет кеңістігінде күн санап артып бара жатқанын атап өтті. «Бүгін интернет кеңістігінде алаяқтық пен фишингтік шабуылдар жиіледі. Бұл мәселені шешу үшін біз PhishGuard жобасын әзірледік. Ол LLM API және жасанды интеллект алгоритмдері арқылы күдікті сайттарды анықтап, пайдаланушыны нақты уақыт режимінде ескертеді», — деді ол. Эксперттердің мәліметінше, 2025 жылы Қазақстан бойынша тіркелген киберқылмыс оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 40 пайызға артты. Бұл ортада PhishGuard сияқты жергілікті шешімдердің стратегиялық маңызы айрықша.

Жобаның бірлесіп авторы Нурбол Оналбеков PhishGuard-тың техникалық ерекшеліктеріне тоқталды. Жүйе браузердің кеңейтімі түрінде жұмыс істейді және сайттың қауіпсіздік деңгейін автоматты түрде — төмен, орта немесе жоғары деп бағалап, пайдаланушыны лезде ескертеді. «Біздің өнімімізді ерекше ететін — оның жұмысының жылдамдығы мен дәлдігі. Пайдаланушы ешқандай қосымша қадам жасамай-ақ қорғалып отырады. Болашақта жобаны жетілдіріп, халықаралық нарыққа шығаруды жоспарлап отырмыз», — деді ол. Форум аясында PhishGuard отандық та, шетелдік те серіктестердің қызығушылығын тудырды, ал алғашқы пайдаланушылар базасы да қалыптаса бастады.

Аймақтық Коммуникация қызметі өкілдерінің айтуынша, осы форум нәтижелері Қызылорда облысының цифрлы картасындағы орнын айтарлықтай нығайтты. Бұрын мұнай-газ саласымен танымал болған өңір енді IT-инновациялар орталығы ретінде де таныла бастады. Жергілікті биліктің жас стартапшыларды қолдау бағдарламалары — гранттар, жеңілдетілген жалдау шарттары, мамандандырылған оқыту бағдарламалары — өз нәтижесін беруде. Жанарыс Тубекбаев өңірде жас инноваторлар үшін барлық қажетті жағдай жасалғанын баса айтып, мұндай жобалардың санының одан әрі өсетіне сенімін білдірді.

Сарапшылардың бағалауынша, Қызылорданың IT-секторы алдағы бес жылда жылдам өсу қарқынын сақтайды. Мемлекеттік қолдаумен қатар, жеке инвестициялар мен халықаралық серіктестіктер де аймақтың цифрлы экономикасына жаңа серпін береді. CortexAI мен PhishGuard — бұл жолдағы алғашқы, бірақ маңызды қадамдар. Олар Қызылордада ғана емес, бүкіл Қазақстанда цифрлы трансформацияның нақты адам өміріне оң ықпалын тигізе алатынын дәлелдеп отыр. Жастардың инновациялық рухы мен мемлекеттің стратегиялық қолдауы бірлескенде, нәтиже тек уақыт мәселесіне айналады. Аймақтың цифрлы болашағы — бүгін осы жас команда­лардың қолында.