«Шымкент Саз»: Мемлекеттік грант арқылы туған ұлттық жоба өңірге жаңа серпін береді

«Шымкент Саз»: Мемлекеттік грант арқылы туған ұлттық жоба өңірге жаңа серпін береді

2026 жылдың 23 мамырында Шымкент қаласында іске қосылған «Шымкент Саз» жобасы тек кәсіпкерлік жетістік ретінде ғана емес, сонымен бірге ұлттық мұраны заманауи технологиямен ұштастырудың нақты үлгісі ретінде де кеңінен сөз болуда. Кәсіпкер Сейітханова Гүлнұр мемлекеттік грант қолдауымен іске асырып жатқан бұл жоба — Қазақстандағы әлеуметтік кәсіпкерліктің жаңа бетін ашатын бастама.

Жобаның тарихына үңілсек, Гүлнұр Сейітхановның бұл идеяға келуі кездейсоқ емес. Жылдар бойы педагогика және балалармен жұмыс саласында тәжірибе жинаған кәсіпкер, ерекше қажеттілігі бар балалардың дамуына сазбалшық терапиясының тигізетін пайдасын жете түсінген. Оңтүстік Қазақстан өңірінде, соның ішінде Шымкент маңайында сапалы табиғи саз балшық кен орындарының бар екені белгілі. Алайда бұл бай табиғи ресурс ондаған жылдар бойы жергілікті деңгейде тиісінше пайдаланылмай келді. Дәл осы олқылықты жою мақсатында Сейітханова ауқымды жоба дайындап, 2025 жылы әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін жарияланған мемлекеттік грант конкурсына қатысты. Конкурс шеңберінде ұсынылатын қолдау мөлшері 5 миллион теңгеге дейін жетті. Жоба өз сапасы мен әлеуметтік маңыздылығы жағынан бағалаушылар назарын бірден аударып, іріктеуден сәтті өтті.

Грант қаражаты тиімді пайдаланылды. Өндіріс процесін автоматтандыруға арналған заманауи жабдықтар сатып алынып, шикізат өңдеу желісі іске қосылды. Жергілікті кен орындарынан алынған табиғи саз балшық арнайы технологиялық процестер арқылы тазартылып, өнімге дайын күйге келтіріледі. Нәтижесінде «Шымкент Саз» атауын иеленген брендтік өнім нарыққа шықты. Бұл өнімнің ерекшелігі — оның толығымен экологиялық таза, химиялық қоспалардан арылған, табиғи шикізаттан жасалатындығында. Қазіргі уақытта жоба аясында ай сайын 300-ден 500 килограммға дейін өнім сатылымға шығарылуда. Болашақта бұл көрсеткішті тұрақты түрде тәулігіне 500 килограммға жеткізу жоспарланған, бұл айлық өнім шығарылымын едәуір арттырады.

«Шымкент Саз» жобасының ең маңызды қыры — оның айқын білім берушілік және емдік бағытта болуы. Жоба аясында мектептерге, балабақшаларға және оңалту орталықтарына саз терапия мамандары тегін дайындалады. Мамандар тек теориялық білім алумен шектелмейді — оларға оқыту барысында қажетті шикізат та тегін берілетін болады. Бұл шара ерекше қажеттілігі бар балалармен жұмыс жасайтын мекемелер үшін өте зор қолдау болып табылады. Сазбалшық терапиясы — тіл дамуы кешеуілдеген, аутизм спектрі бар, моторикасы нашар дамыған балаларға айтарлықтай жақсы әсер ететіні халықаралық зерттеулермен дәлелденген. Осы тұрғыдан алғанда, Сейітхановтың жобасы тек коммерциялық мүдде емес, шынайы гуманистік мақсатты көздейді.

Жобаның мәдени маңыздылығы да жоғары бағаланады. Қыш өнері — қазақ халқының ежелгі кәсіпшілігі. Тарихта Шымкент маңы керамика өнімдерімен танылып, саудагерлер оңтүстік қалаларын осы өнімдермен байлаған. Кеңес дәуірінде жалпылама өндіріске көшу барысында дәстүрлі қолөнер іс жүзінде жойылып кетті. Бүгінде «Шымкент Саз» жобасы осы үзілген дәстүрді жаңғыртуды мақсат тұтады. Ұлттық өрнектер мен дәстүрлі нысандарды заманауи жабдықтармен жасалған сапалы өнімдерге енгізу арқылы жоба халықтың тарихи санасын нығайтуға да үлес қосады. «Бұл жоба — тек өндіріс емес, бұл ұлттық рухты тірілту» деп атап өтті жоба жетекшісі Гүлнұр Сейітханова.

Шымкент өңірі экономикасы үшін де аталған бастама елеулі мәнге ие. Жаңа жұмыс орындары ашылуда, жергілікті шикізат пайдаланылуда, салықтық кірістер артуда. Мамандардың бағалауынша, мұндай шағын өндірістердің дамуы Оңтүстік Қазақстан аймағындағы жұмыссыздық деңгейін азайтуға тікелей ықпал ете алады. Сонымен қатар, жоба ауылдық жерлерде де жұмыс орындарын ашу мүмкіндігін қарастыруда — шикізат жинайтын, өңдейтін қосалқы алаңдарды дамыту жоспарлануда. Шымкент қалалық кәсіпкерлікті дамыту орталығының өкілі жобаны «мемлекеттік грант тетігінің нақты бір табысты нәтижесі» ретінде бағалап, осындай бастамаларды тарату мен ынталандыру маңыздылығын атап өтті.

Қазақстанда әлеуметтік кәсіпкерлікті дамыту мемлекеттік стратегияның басым бағыттарының бірі болып табылады. Соңғы бірнеше жылда мемлекет осы салаға бөлетін қаражаттың көлемін жыл сайын ұлғайтып келеді. Статистикалық деректерге сәйкес, 2024 жылы елдің бес өңірінде 200-ден астам әлеуметтік кәсіпкерлік жобасы мемлекеттік қолдау алды, олардың арасында мүгедектерді жұмысқа орналастыру, баланы дамыту, экологиялық өндіріс сияқты бағыттар басым болды. «Шымкент Саз» жобасы осы ізгі тенденцияның жалғасы ретінде қабылданады.

Жобаның болашағы зор. Сейітханова алдағы кезеңде өнімдерді экспортқа шығаруды, оның ішінде Ресей, Қырғызстан және Өзбекстан нарықтарына кіруді жоспарлауда. Оған қоса, онлайн-сату арналарын кеңейту, жоба аясында арт-терапия бойынша халықаралық деңгейдегі маман шақырып оқыту бағдарламаларын ұйымдастыру да күн тәртібінде. «Бізде мақсат нақты: ұлттық өнімді дүние жүзіне таныту» — деп айтады кәсіпкер. «Шымкент Саз» — тек бизнес жобасы емес, бұл ұлттық сананы, экологиялық жауапкершілікті және адамгершілік қайырымдылықты бір арнаға тоғыстырған қозғалыс. Оңтүстік Қазақстан жерінің саз балшығы — халықтың қолы мен жүрегінен өтіп, шын мәніндегі ұлттық байлыққа айналуда.