Шымкентте аккумуляторларды қайта өңдейтін зауыт ашылды: экология мен экономика қатар дамиды
Шымкентте аккумуляторларды қайта өңдейтін зауыт ашылды: экология мен экономика қатар дамиды
Қазақстанның өнеркәсіптік дамуы жаңа серпін алып келеді — 23 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласындағы «Жұлдыз» индустриялық аймағында тағы бір ірі жоба іске қосылды. ТОО «Шымкентский завод по утилизации аккумуляторов» атты кәсіпорын пайдаланылған аккумуляторларды экологиялық қауіпсіз жолмен қайта өңдеуге бағытталған. Бұл жоба аймақтың өнеркәсіптік картасында маңызды орын алып, елімізде қалдықтарды басқару жүйесін жаңа деңгейге көтеретін бастама ретінде бағаланып отыр.
Жобаның жалпы құны 2 миллиард теңгені құрайды. Зауыт жобалық қуатына шыққаннан кейін жылына 50 мың аккумуляторды өңдей алады. Бұл ретте кәсіпорында 60 тұрақты жұмыс орны ашылады, бұл Шымкент тұрғындары үшін тек экологиялық емес, сонымен бірге әлеуметтік-экономикалық маңызы зор жаңалық болып табылады. Аймақтың жұмыссыздық деңгейін азайту бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстарда мұндай жобалар айрықша мәнге ие.
Аккумуляторларды кәдеге жарату мәселесі Қазақстан үшін соңғы жылдары барған сайын өзекті бола түсуде. Елімізде автомобиль паркінің қарқынды өсуімен қатар, қолданылған аккумуляторлардың саны да тез арада артып отыр. Сарапшылардың мәліметінше, Қазақстанда жыл сайын бірнеше миллион дана пайдаланылған аккумулятор пайда болады, алайда олардың едәуір бөлігі бұрын арнайы өңдеусіз тасталып отырды. Қорғасын, күкірт қышқылы және басқа да улы заттар топырақ пен жер асты суларына сіңіп, ауыр экологиялық зардаптарға алып келеді. Осы мәселені шешу үшін заманауи өңдеу зауытының ашылуы — уақыт талабына сай туған шешім.
«Жұлдыз» индустриялық аймағы Шымкенттің өнеркәсіптік дамуының тірегіне айналып отыр. Бірнеше жыл бұрын ашылған бұл алаң бүгінде ондаған кәсіпорынды біріктіреді. Аймаққа арнайы инфрақұрылым, жеңілдікті жағдайлар мен мемлекеттік қолдау механизмдері қарастырылған. Жергілікті биліктің хабарлауынша, «Жұлдыз» аймағындағы жобалардың жалпы инвестициялық көлемі соңғы үш жылда айтарлықтай өскен. Жаңа зауыттың осы аймақта орналасуы оның дамуына жаңа серпін беріп, аймаққа тартылатын инвестициялардың ауқымын кеңейтеді деп күтілуде.
Зауыт директоры Асқар Бекжанов жобаның маңыздылығы туралы айта келіп, мынадай пікір білдірді: «Біз тек өнеркәсіптік кәсіпорын ашып отырған жоқпыз — біз экологиялық жауапкершіліктің нақты үлгісін көрсетіп отырмыз. Аккумулятор — ауыр металдарға бай, жоғары қауіпті қалдық. Оны дұрыс өңдеу арқылы біз бір мезгілде табиғатты қорғап, сондай-ақ бағалы шикізатты өндіріске қайтарамыз. Жобалық қуатқа жеткенде зауытымыз жылына 50 мың аккумулятордан қорғасын, пластмасса және электролит қалдықтарын бөліп алып, оларды өнеркәсіп кәсіпорындарына жеткізеді». Бұл сөздер зауыттың кешенді — экологиялық, экономикалық және әлеуметтік — маңызын айқын көрсетіп тұр.
Қазақстан соңғы жылдары қалдықтарды өңдеу саласына ерекше назар аударып отыр. Мемлекет «жасыл экономика» қағидаттарын нығайту бағытында нормативтік-құқықтық базаны жетілдіріп, кәсіпкерлерді экологиялық жобаларға ынталандыратын жеңілдіктер кешенін енгізуде. Экология және табиғи ресурстар министрлігінің деректеріне сәйкес, елімізде аккумуляторлар сияқты қауіпті қалдықтардың тек 30 пайызы ғана тиісті деңгейде өңделеді. Бұл көрсеткішті арттыру — мемлекеттің стратегиялық міндеттерінің бірі. Шымкенттегі жаңа зауыт осы мақсатқа қол жеткізуде нақты үлес қосатын болады.
Халықаралық тәжірибеге жүгінер болсақ, Еуропада пайдаланылған аккумуляторлардың 95 пайыздан астамы қайта өңделеді. Германия, Франция, Нидерланды сияқты елдерде аккумуляторларды кәдеге жарату жүйесі ондаған жыл бұрын қалыптасқан. Бұл елдерде зауыттардан алынған екінші реттік қорғасын жаңа аккумуляторлар, кабельдер мен металл өнімдерін шығаруда пайдаланылады. Шымкент зауыты осы жолмен жүреді: өңделген шикізат отандық өнеркәсіп кәсіпорындарына жеткізіліп, ресурстардың айналымын қамтамасыз етеді. Бұл тек экологиялық тиімділік ғана емес, ресурстарды үнемдеу тұрғысынан да маңызды экономикалық нәтиже береді.
Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оң болды. Шымкент тұрғыны, үш баланың анасы Гүлнара Серікқызы: «Біз үшін ең маңызды нәрсе — балаларымыздың таза ауа жұтып өсуі. Аккумуляторларды дұрыс жоймасаң, олардың улы заттары жерге сіңіп, суды ластайды. Мұндай зауыттың ашылуы — бізге берілген сыйлық», — деді. Экологиялық мәселелерге азаматтардың осындай белсенді қызығушылық танытуы, өз кезегінде, билік пен бизнестің жауапты жобаларды жүзеге асыруына қосымша ынталандыру болып табылады.
Жалпы алғанда, ТОО «Шымкентский завод по утилизации аккумуляторов» жобасы — өнеркәсіп, экология және әлеуметтік жауапкершілікті органикалық ұштастырған үлгілі бастама. Оның «Жұлдыз» аймағында іске қосылуы аймақтың индустриялық потенциалын нығайта отырып, Қазақстанның «жасыл» даму стратегиясына сәйкес келеді. Жылына 50 мың аккумуляторды өңдеу, 60 жұмыс орнын ашу және 2 миллиард теңгелік инвестиция — бұл сандардың артында экологиялық болашаққа деген нақты және жауапты таңдау тұр. Елімізде мұндай жобалардың саны арта берсін деген үмітпен, Шымкенттің бүгінгі тәжірибесі басқа өңірлер үшін де үлгі бола алады деп сенімді айтуға болады.
