«Dapter-Line» фабрикасы: отандық дәптер өндірісінде жаңа бет ашылды

2026 жылдың 14 қыркүйегінде Қазақстанның «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында мектеп дәптерлері мен қағаз өнімдерін өндіретін «Dapter-Line» ЖШС заманауи фабрикасы толыққанды жұмыс режиміне өтті. Жалпы инвестициялық көлемі 340 миллион теңгені құраған бұл жоба — импортты алмастыру стратегиясы аясындағы ең іргелі қадамдардың бірі ретінде бағаланып отыр.
Қазақстанның білім беру жүйесі соңғы он жылда ерекше дамып, мектеп оқушыларының саны жылдан жылға артып келеді. Білім министрлігінің мәліметтері бойынша, еліміздегі жалпы білім беру мектептерінде бүгінде үш миллионнан астам оқушы білім алады. Осынша ауқымды контингентті сапалы оқу-жазу құралдарымен қамтамасыз ету — бұрын да, қазір де маңызды мәселе болып қалып келген. Алайда тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан дәптер мен кеңсе тауарларының едәуір бөлігін шетелден, негізінен Ресей, Қытай және Беларусьтен әкелетін. Бұл импорттық тәуелділік елдің экономикалық тұрақтылығына да, тауар бағасының болжамсыздығына да өз теріс әсерін тигізіп отырды. Сондықтан «Dapter-Line» жобасының жүзеге асуы — тек өнеркәсіптік жетістік қана емес, сонымен қатар ұлттық экономикалық егемендіктің нышаны.
«Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы — Шымкент қаласы маңындағы стратегиялық өнеркәсіптік кластер. Аймақ өз резиденттеріне салық жеңілдіктері, жерді жеңілдікті шарттармен пайдалану мүмкіндігі, сондай-ақ инфрақұрылымдық қолдау ұсынады. «Dapter-Line» фабрикасы осы қолайлы жағдайларды барынша тиімді пайдалана отырып, қысқа мерзімде жұмысқа кірісе алды. Кәсіпорын директоры Серік Бейсенов бұл туралы: «Арнайы экономикалық аймақтың мүмкіндіктері болмаса, жобаны іске асыру мерзімі бірнеше жылға созылар еді. Мемлекет жасаған инвестициялық климат бізге тез қарқынмен дамуға жол ашты», — деп атап өтті.
Фабрикада жылына 70 миллион дана дәптер өндіру жоспарланған. Бұл сан — ауқымды ма? Салыстырмалы тұрғыдан алғанда, Қазақстанның жыл сайынғы дәптерге деген ішкі қажеттілігі шамамен 120–150 миллион данаға жетеді деп есептеледі. Демек, «Dapter-Line» жалғыз өзі осы сұраныстың жартысына жуығын жаба алады. Кәсіпорын мектеп оқушыларына арналған дәптерлермен қатар, кеңсе қажеттіліктеріне арналған ноутбуктер, тіркеу кітаптары және өзге де қағаз өнімдерін шығарады. Экономист-сарапшы Айгүл Темірова бұл жайлы: «Жылына 70 миллион дана — бұл ішкі нарық үшін аса маңызды үлес. Егер кәсіпорын өз өндіріс қуатын болашақта кеңейтсе, біз дәптер саудасындағы импорттық тәуелділікті бірнеше жыл ішінде шешуге мүмкіндік аламыз», — деп бағалады.
Жобаның тек экономикалық ғана емес, әлеуметтік маңызы да зор. Фабрикада 40 тұрақты жұмыс орны ашылды. Бұл сандық көрсеткіш алғашқы қарағанда шағын көрінуі мүмкін, алайда аймақтық тұрғыдан алғанда — 40 отбасының тұрақты табыс көзіне ие болуы дегенді білдіреді. Кәсіпорын басшылығы болашақта өндіріс желісін кеңейтіп, жұмысшылар санын екі есеге дейін арттыруды жоспарлап отыр. Жергілікті тұрғын, жаңадан жұмысқа орналасқан Назерке Сейітқали: «Осы фабрика ашылмаса, Шымкенттен тысқа іздеп кетуге мәжбүр болар едім. Енді отбасымнан алыстамай, тұрақты жалақы аламын», — деп бөлісті.
«Dapter-Line» жобасының ел үшін маңызын арттыратын тағы бір фактор — ол Қазақстанның «Экономикалық саясатты жаңарту» бағдарламасы шеңберінде импортты алмастыруға бағытталған кәсіпорындардың қатарын толықтыруы. Мемлекет соңғы жылдары отандық өндіруші кәсіпорындарды қолдауға ерекше назар аудару үстінде. Жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, фармацевтика секілді салалармен қатар, жазу-сызу тауарлары өндірісі де мемлекеттік басымдылықтар тізіміне енген. Оңтүстік Қазақстан облысының кәсіпкерлік және индустриялық даму басқармасының басшысы Ермек Жақсыбеков: «Бүгінгі күні аймақ экономикасы тек ауыл шаруашылығымен ғана шектелмеуі тиіс. «Dapter-Line» сияқты кәсіпорындар өңірімізге жаңа өнеркәсіптік бет береді», — деген пікірін білдірді.
Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанда кеңес дәуірінде Алматы мен Шымкентте қағаз-целлюлоза комбинаттары жұмыс істеген. Тәуелсіздіктен кейін бұл кәсіпорындардың басым бөлігі жабылып, отандық өндіріс күрт азайды. Сол бос қалған нарықтық кеңістікті шетелдік тауарлар толтырды. «Dapter-Line» фабрикасының іске қосылуы — осы үзілген дәстүрді жаңа технологиялар мен заманауи стандарттар негізінде жалғастыру әрекеті ретінде де қарастырылуда. Фабрикада қолданылатын жабдықтар Еуропалық өндірушілерден тапсырыс беріліп, өнім сапасы халықаралық ISO стандарттарына сай болуы талап етілген.
Алдағы перспективалар тұрғысынан алғанда, «Dapter-Line» өз өнімдерін тек ішкі нарықпен ғана шектемей, Орталық Азия елдеріне — Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанға — экспорттауды да жоспарлауда. Аталған елдерде де дәптер мен кеңсе тауарларына деген сұраныс жоғары, ал жергілікті өндіріс толыққанды қажеттілікті қанағаттандыра алмайды. Егер экспорттық бағыт сәтті жүзеге асса, бұл Қазақстанның өңірлік экономикалық ықпалын нығайтып, өңдеуші өнеркәсіпті одан сайын дамытуға серпін береді. «Dapter-Line» фабрикасының іске қосылуы — Оңтүстік Қазақстан үшін де, бүкіл ел үшін де жаңа өндірістік кезеңнің басы болып табылады.