Шымкентте заңсыз құрылысқа қарсы күрес жаңа белеңге шықты: кешенді мониторинг нәтижелері жарияланды

Шымкентте заңсыз құрылысқа қарсы күрес жаңа белеңге шықты: кешенді мониторинг нәтижелері жарияланды

1 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы аумағында заңсыз құрылыс нысандарына қатысты кешенді мониторинг жұмыстарының нәтижелері жарияланды. Қала құрылысы инспекциясы мен тиісті мемлекеттік органдардың мамандары бірлесе отырып жүргізген тексеріс барысында бірқатар маңызды бұзушылықтар анықталып, тиісті шаралар қабылданбақ. Бұл шара Шымкенттің тұрақты дамуы мен тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолындағы жүйелі жұмыстың бір бөлігі болып табылады.

Соңғы жылдары Шымкент қаласы Қазақстанның ең қарқынды дамып жатқан мегаполистерінің қатарына кіреді. Халық саны жылдан жылға өсіп, тұрғын үй мен коммерциялық кеңістікке деген сұраныс арта түсуде. Алайда осы серпінді даму процесінің өзіндік теріс жақтары да бар: кейбір жеке тұлғалар мен кәсіпкерлер тиісті рұқсат құжаттарын алмай-ақ құрылыс жұмыстарын бастайды. Мұндай жағдайлар тек заңдық тұрғыдан ғана емес, сонымен бірге азаматтардың өміріне де тікелей қауіп төндіреді, өйткені рұқсатсыз салынған ғимараттар инженерлік нормаларды жиі сақтамайды.

Мониторинг барысында мамандар қаланың әртүрлі аудандарын аралап, нысандардың заң талаптарына сәйкестігін мұқият зерделеді. Тексерушілер алдымен рұқсат құжаттарының болуын, содан кейін жобалық сметаға сәйкестігін, ал соңында қауіпсіздік нормаларының орындалуын тексерді. Бақылауға жеке үй құрылыстары, коммерциялық нысандар, сондай-ақ кеңейту немесе қайта жоспарлау жұмыстары жүріп жатқан ғимараттар да қамтылды. Анықталған бұзушылықтар бойынша иелеріне заңнама талаптары туралы егжей-тегжейлі түсіндіру жұмыстары жүргізілді.

Шымкент қала құрылысы инспекциясының бас маманы Нұрлан Сейітқалиев мониторингтің маңыздылығын атап өтті: «Заңсыз құрылысқа қарсы күрес — бұл бір жолғы шара емес, тұрақты жүйелі жұмыс. Рұқсатсыз салынған ғимараттар жер сілкінісі немесе өрт кезінде апатқа айналуы мүмкін. Тұрғындарымыздың қауіпсіздігі — біздің басты басымдығымыз. Сол себепті мониторинг жұмыстарын жыл бойы үздіксіз жалғастырамыз». Маманның сөзі қала басшылығының осы мәселеге деген жауапты көзқарасын айқын көрсетіп тұр.

Статистикалық деректерге жүгінсек, Қазақстан бойынша жыл сайын жүздеген заңсыз құрылыс нысаны анықталып, бұзылып жатыр. Шымкент сияқты ірі қалаларда бұл мәселе ерекше өткір сезіледі, себебі халықтың тығыздығы жоғары аудандарда бір ғимараттың бұзылуы іргелес нысандарға да зиян тигізуі ықтимал. Мемлекеттік жылжымайтын мүлік кадастрының деректеріне сүйенсек, елдегі барлық тұрғын үй қорының шамамен он бес пайызы белгілі бір дәрежеде тіркеу немесе рұқсат мәселелерімен байланысты болып келеді. Бұл сандар проблеманың ауқымын айқын аңғартады.

Жергілікті тұрғындардың осы мәселеге деген пікірі де біркелкі емес. Бір жағынан, зейнеткер Сәуле Жақсыбекова: «Рұқсатсыз ғимараттар біздің үй маңымызды бүлдіріп жатыр. Біреулер ережені сақтап, заңды жолмен рұқсат алады, ал біреулер солай жасамайды — бұл әділетсіздік» деп өз ойын білдіреді. Екінші жағынан, шағын бизнес иесі Ержан Мұстафаев рұқсат алу процесінің бюрократиялық кедергілерге толы екенін айтып, рәсімдерді жеңілдету қажеттігін алға тартады. Бұл екі пікірдің арасындағы дилемма — мемлекеттік органдар шешім іздеп жатқан өзекті мәселе.

Сарапшылар заңсыз құрылысқа қарсы күресте тек жаза шараларының ғана жеткіліксіз екенін атап өтеді. Урбанист-сарапшы Айгерім Дүйсенова: «Рұқсат алу рәсімін цифрландыру, мерзімдерін қысқарту және шығындарды азайту — осы үш бағыттағы жұмыс заңсыз құрылысты едәуір қысқартуға мүмкіндік береді. Адамдар заңды бұзуды мақсат тұтпайды, олар жай ғана жүйенің қиындықтарынан шаршайды» деп есептейді. Бұл тұжырым мемлекеттік органдарға да елеулі ой береді: ережелерді орындатумен қатар, оларды орындауды жеңілдету де маңызды.

Шымкент қала әкімдігі заңсыз құрылысқа қарсы жүргізіліп жатқан жұмыстарды 2026 жылдың екінші жарты жылдығында да тоқтатпайтынын мәлім етті. Жоспарға сәйкес, мониторинг жұмыстары квартал сайын жүйелі түрде жалғасатын болады, ал анықталған заң бұзушылықтар бойынша қолданыстағы заңнаманың барлық мүмкіндіктері толық қолданылмақ. Бұған қоса, тұрғындар арасында ақпараттық-насихат жұмыстары күшейтіліп, рұқсат алу тәртібі туралы семинарлар мен онлайн-кеңестер ұйымдастырылатын болады. Азаматтардың өздері де маңызды рөл атқара алады: заңсыз құрылыс фактілерін тиісті органдарға хабарлау мүмкіндігі бар. Ашық диалог пен азаматтық жауапкершілік — осы проблеманы түпкілікті шешудің жолы. Шымкенттің заңды, қауіпсіз және дамыған мегаполис болуы үшін билік пен қоғамның ынтымақтастығы аса маңызды болып табылады.