Түркістан облысы инвестициялық серпілісті бәсеңдетпейді: жаңа жобалар мен мыңдаған жұмыс орны

2026 жылдың 15 маусымында өткен аппараттық жиында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров аймақтың инвестициялық жетістіктерін баяндады. Тек осы жылдың бес айында ғана облыс экономикасына 614 миллиард теңгеден астам инвестиция тартылды. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 50 пайыздан артық өсім дегенді білдіреді. Мұндай серпін кездейсоқ емес — ол бірнеше жылдан бері жүргізілген жүйелі жұмыстың табиғи жемісі.
Түркістан облысы соңғы жылдары Қазақстанның инвестициялық картасында ерекше орын алып келеді. Өткен жылдың нәтижесі бойынша аймақ шамамен 2 миллиард АҚШ долларына тең тікелей шетелдік инвестиция тартып, жоспарлы көрсеткіштен төрт есе асып түсті және бүкіл ел бойынша бірінші орынды иеленді. Бұл нәтиже — жай ғана сандық жетістік емес. Ол облыстың инвестициялық ортасы жайлы, инвесторларға деген сенім жоғары деген айқын сигнал. Экономистердің пайымдауынша, Түркістан облысының бұл жылдамдықпен дамуы Қазақстанның оңтүстік өңірін ел ішіндегі жетекші өндірістік хабқа айналдыруы мүмкін.
Аппараттық жиында облыс әкімі Нұралхан Күшеров инвесторлармен жұмыстың сапасын арттыруды бірінші кезектегі міндет ретінде атады. «Іске асырылып жатқан инвестициялық жобаларды уақтылы және сапалы пайдалануға беруді қамтамасыз ету қажет. Инвестиция тарту жұмысы жүйелі түрде жүргізілуі тиіс, ал әрбір жобаның сүйемелденуін қатаң бақылауда ұстау керек», — деді ол. Бұл сөздер — жай декларация емес, нақты бағдар. Өйткені инвестицияны тарту ғана жеткіліксіз: оны сапалы игеру, нәтижені бақылау — ең маңызды кезең. Облыс басшылығының бұл мәселені ашықтан-ашық алға тартуы жауапкершіліктің артқанын байқатады.
Биылғы жылы іске асыруға іріктелген 67 жоба бар, олардың жалпы сомасы 369 миллиард теңгеден асады. Осының ішінде 11 кәсіпорын бұрыннан пайдалануға берілді — жалпы құны 42 миллиард теңге, ал ашылған жұмыс орындарының саны 400-ден асып отыр. Облыстың өнеркәсіп және индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Нұрлыбек Ісаев жалпы инвестициялық портфель туралы кеңірек мәлімет берді: «Аймақта жалпы сомасы 2,8 триллион теңге болатын 122 инвестициялық жобадан тұратын тізім қалыптасқан. Олардың іске асырылуы 17 820 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. Солардың 30-ы шетелдік капитал қатысымен жүзеге асырылуда», — деді ол. Бұл деректер — облыстың жаңа өндірістік мүмкіндіктерге деген ынтасы мен нақты нәтижеге бағытталғанының куәсі.
Нақты салалар тұрғысынан алғанда, Түркістан қаласының өзінде тоқыма және бояу-өңдеу фабрикалары, үй тоқымасын шығаратын кәсіпорындар салынуда. Отырар ауданында мақта өңдеу зауыттарының құрылысы жалғасуда. Облыстың өзге аудандарында да өндірістің жаңа нысандары пайда болуда: ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдейтін зауыттар, өсімдік майы шығаратын кәсіпорындар, мал шаруашылығы кешендері, құс фабрикалары, ет пен сүт өңдейтін зауыттар іске қосылуда. Бұл бағыттардың барлығы бір ортақ мақсатқа — аймақтың өзін-өзі азық-түлікпен қамтамасыз ету деңгейін арттыруға — бағытталған.
Сарапшылар мұндай дамудың астарында бірнеше маңызды фактор жатыр деп санайды. Біріншіден, Түркістан облысы географиялық тұрғыдан тиімді орналасқан — Орталық Азия елдерімен шекаралас, жібек жолы бойындағы тарихи сауда маршруттары өтетін өңір. Екіншіден, облыс орталығы — Түркістан қаласы — соңғы жылдары туризм мен бизнес инфрақұрылымы жағынан қарқынды дамып, инвесторлар үшін тартымды ортаға айналды. Үшіншіден, облыс басшылығы «бір терезе» қағидаты арқылы инвесторларға сервис көрсетуді жолға қойған, бюрократиялық тосқауылдар азайтылған. Экономика мәселелері жөніндегі сарапшы Серікбай Дүйсенов бұған қатысты: «Түркістан облысының жылдам серпілісі — жүйелі мемлекеттік саясат пен жергілікті басшылықтың жеке жауапкершілігінің ұштасуынан туындаған нәтиже. Мұны ел бойынша үлгі ретінде қарастыруға болады», — деп пікір білдірді.
Қоғамдық тұрғыдан алғанда, инвестициялар мен жаңа кәсіпорындардың ашылуы тұрғындардың тікелей мүддесіне тиесілі. 122 жобаның іске асырылуы нәтижесінде 17 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылмақ. Бұл — Қазақстанның оңтүстігіндегі жастар жұмыссыздығы проблемасын шешуде елеулі қадам. Шымкент қаласының тұрғыны, жас маман Айгүл Сатыбалдиева өз сезімін жасырмады: «Бұрын жұмыс іздеп Алматы не Астанаға кетуге мәжбүр болардық. Енді туған өлкемде де тиісті жұмыс орны табылатынына сенемін», — деді ол.
Болашақ перспективалар жағынан қарайтын болсақ, облыс 2026 жылды инвестициялық жетістіктерді бекіту жылы ретінде жоспарлаған. Жылдың соңына дейін тағы бірнеше ірі кәсіпорынды пайдалануға беру жоспарда тұр. Егер қазіргі серпін сақталса, облыс жылдық инвестиция тарту жөніндегі жоспарын тағы да асыра орындауы ықтимал. Түркістан облысының мысалы — аймақтық даму стратегиясының дұрыс жолға қойылса, қандай нәтиже бере алатынын дәлелдейтін айқын мысал. Инвестициялық серпіл, жаңа өндірістер, мыңдаған жаңа жұмыс орны — бұлардың барлығы бірге алғанда оңтүстік өңірдің жаңа экономикалық бейнесін қалыптастырып жатыр.