Шымкентте үлескерлерді тарту мүмкіндігі берілген 51 тұрғын үй кешені анықталды

Шымкентте үлескерлерді тарту мүмкіндігі берілген 51 тұрғын үй кешені анықталды

Шымкент қаласының әкімдігі 2026 жылдың маусым айы бойынша үлескерлердің қаражатын тарта алатын тұрғын үй кешендерінің жаңартылған тізімін жариялады. 6 шілде 2026 жыл жағдайы бойынша жалпы 51 жылым үй кешені тиісті рұқсатқа ие болғаны белгілі болды. Олардың 41-і қала әкімдігінің рұқсатын алса, қалған 10-ы Қазақстан тұрғын үй компаниясының кепілдігімен жұмыс істейді. Бұл тізім болашақ пәтер сатып алушылар үшін маңызды бағдар болып табылады.

Мамандар атап өткендей, Қазақстандағы үлестік құрылыс нарығы соңғы онжылдықта бірнеше рет ауқымды дағдарыстар мен алаяқтық жағдайларды бастан кешірді. Мыңдаған отбасы ақшасын жоғалтып, жылдарға созылған сот процестеріне тап болды. Дәл осы себепке байланысты мемлекет 2016 жылдан бастап үлестік қатысу туралы шарт (ҮҚШ) механизмін заңнамалық тұрғыда күшейтті, ал қалаларда «ақ» тізімдер жарияланатын болды. Шымкент — еліміздің үшінші мегаполисі ретінде осы бастаманы белсенді жүргізіп келе жатқан қалалардың алдыңғы қатарында тұр.

Әкімдіктің ресми хабарламасында нақты ескерту берілді: болашақ пәтерлерді сатуға тек үлестік қатысу туралы шарт (ҮҚШ) негізінде ғана жол беріледі. «Алдын ала брондау шарты, резервтеу шарты, инвестициялау шарты, талап ету құқығын беру шарты — осы нысандардың барлығы заңды жол деп саналмайды. Мұндай мәмілелер жарамсыз деп танылады», — деп нақтылады Шымкент қаласының әкімдігі. Бұл ескерту — жалған схемаларды пайдалана отырып, азаматтардан ақша жинағысы келетіндерге тікелей жауап.

Заңнамаға сәйкес, застройщик үш жағдайдың бірінде ғана үлескерлер қаражатын тарта алады. Бірінші жол — Қазақстан тұрғын үй компаниясының (ҚТК) кепілдігін алу. Екінші жол — екінші деңгейдегі банктің қаржыландыруын тарту. Үшінші жол — қала әкімдігінің тікелей рұқсатын алу, ол тек қана застройщик өз қаражаты есебінен ғимаратының каркасын тұрғызып болғанда немесе банктік қаржыландыру жасалған жағдайда ғана берілетін рұқсат. Бұл талаптар кіруге жоғары кедергі туғызып, нарықтан жалған ниеттегі компанияларды ығыстырады.

Жарияланған тізімдегі ірі ойыншылардың бірі — BI Development компаниясы. Компания Шымкенттегі бірнеше ірі жобаны — Urban Xills, Flora Gardens, Grand Park Aura, Avenue 32, Ainaline, 4YOU Shymkent сияқты кешендерді — бірден дерлік жүзеге асыруда. Тізімдегі 51 объектінің 20-дан астамы осы бренд аясындағы компанияларға тиесілі. Nova City Development компаниясы да Arman Qala сериясы арқылы ірі меншіктер иесіне айналған. Тізімде BAZIS-A Corp., Standard Construction-7, TUMAR Group, SDN Construction, Kanfar Building, Damdes құрылыс invest, «Шұғыла-2002» сияқты ұлттық және аймақтық деңгейдегі компаниялар да бар. Жобалардың сдача мерзімдері 2026 жылдың шілдесінен бастап 2027 жылдың соңына дейін созылады.

«Ақ» тізімнің жариялануы — бұл жай ғана әкімшілік шара емес, нарықтағы ашықтықты арттырудың практикалық қадамы. Шымкент экономика саласындағы сарапшылардың пікірінше, соңғы үш жылда қалада жылжымайтын мүлік нарығы жылына орта есеппен 12–15 пайызға өскен. Бұл өсу — ел ішіндегі ішкі миграцияның күшеюімен, жұмыс орындарының молаюымен және инфрақұрылымның дамуымен байланысты. Сонымен бірге сұраныстың шапшаң өсуі алаяқтық схемалардың да белсендіруіне жол ашты. Сондықтан да мемлекеттік бақылаудың күшеюі — уақыт талабы.

Шымкент тұрғыны, жас отбасы иесі Серік Жаңабеков: «Менің жақындарымның бірі бірнеше жыл бұрын «брондау шарты» арқылы пәтер алып, ақшасын жоғалтып алды. Ол кезде не ҮҚШ туралы, не рұқсат туралы хабарымыз болмады. Қазір мұндай тізімдердің шығуы — өте дұрыс қадам. Кем дегенде қай жерде сенімді екенін бірден білесің», — дейді ол. Осы сезімді ортақтасатын азаматтар өте көп, өйткені «обманутые дольщики» мәселесі — Шымкент үшін де, бүкіл Қазақстан үшін де әлі толық шешілмеген жара.

Алайда кейбір сарапшылар тізімнің жариялануымен ғана мәселе шешілмейтінін ескертеді. «Рұқсат бар дегені — объект уақытында тапсырылады дегені емес. Нарықта тіпті заңды рұқсаты бар компаниялар да мерзімді бұзған жағдайлар болды. Демек, азаматтардың қосымша білімі мен тарапынан бақылауы да маңызды», — дейді жылжымайтын мүлік нарығы сарапшысы Нұрлан Сейтқали. Мамандар үлескерлерге шарт мазмұнымен мұқият танысуды, застройщиктің қаржылық жағдайын тексеруді және ресми тізімге үнемі назар аударып отыруды ұсынады. Уақыт мерзімдері, объектілердің орналасуы, тіркелу жағдайлары туралы ақпарат Шымкент әкімдігінің ресми сайтында ашық қолжетімді жерде тұр. Мемлекет пен азаматтардың бірлескен бдительдігі ғана нарықты шынайы тазартуға мүмкіндік береді. Шымкент — тез өсіп жатқан мегаполис, ал оның тұрғындары сенімді, ашық және заңды тұрғын үй нарығын заңды түрде талап ете алады.