Төрт метр биіктіктен Шымкентті тану: қызыл қабатты автобус қалаға деген көзқарасты өзгертті
Төрт метр биіктіктен Шымкентті тану: қызыл қабатты автобус қалаға деген көзқарасты өзгертті
6 шілде 2026 жыл. Шымкент — 2200 жылдық тарихы бар, соңғы жылдары туристік хабқа айналған мегаполис. Осы қалада бір жылдан астам уақыт бойы ерекше экскурсия маршруты жұмыс істеп келеді: туристер мен қалалықтар шетелге барудың қажеті жоқ, өйткені Лондондағыдай екіқабатты қызыл автобус Шымкенттің өзінде жолаушыларын күтіп тұр. 2026 жылдың мамыр айынан бастап іске қосылған «Red Bus» экскурсиялық бағыты бүгін жүздеген туристер мен тұрғындардың сүйікті демалыс нұсқасына айналды.
Бастапқыда бұл идея кейбіреулерге асыра сілтеме болып көрінген. Екіқабатты автобуспен экскурсия — бұл Стамбул мен Дубайда, Париж бен Лондонда орын алатын нәрсе ғой, деген пікірлер де болды. Алайда Шымкент туристік инфрақұрылымын дамыту жолын тандап, бұл идеяны жергілікті жағдайға бейімдеді. Қала әкімдігі мен жеке туроператорлардың бірлескен жобасы нәтижесінде іске асқан бастама тез арада тұрғындардың мақұлдауына ие болды. Билеттің бағасы — 3 000 теңге, бұл кез келген отбасына қолжетімді сома. Баға саясаты да туристік қызметке деген ыңыласты арттырды.
Ішкі және кіруші туризм жөніндегі туроператор Мамура Умарова бұл маршруттың ерекшелігін кәсіби тұрғыдан бағалай алады. Оның айтуынша, маршрут жай ғана қала аралап шығу емес, бұл — Шымкенттің бүкіл тарихын бір сапармен сезіну мүмкіндігі. «Мен логистиканы кәсіби бағалаймын және айта аламын: бұл маршрут — Шымкент үшін нағыз олжа. Бұл — қаланың барлық дерлік бөліктерін қамтитын және мегаполисіміздің бірнеше дәуірін байланыстыратын ауқымды экскурсиялық сақина. Тұрғындар мен қонақтар бір сапарда Шымкенттің барлық тарихы мен қазіргі заманын санамен сезіп шығады», — дейді ол.
Маршрут Республика даңғылынан, қонақ үй алдынан басталады да бірден Тауке хан даңғылына бет алады. Туристерді алғашқы болып «Қызғалдақ» фонтаны қарсы алады — бұл жай ғана сәндік ғимарат емес, қаланың жүрегі. Мамура Умарова қызғалдақтарға ерекше назар аударуды сұрайды: «Тауке хан мен Момышұлы қиылысында орналасқан тоқтаусыз өте алмаймын. Ол жерде Шымкенттің ресми символы — басты бренд орнатылған. Мало кто знает, бірақ біздің оңтүстік етектер планетадағы барлық қызғалдақтардың тарихи отаны болып табылады, олар осы жерден бір кезде Еуропаға тараған. Он метрлік көпқабатты шыны бүршік диаметрі 30 метр болатын кеседе орналасқан. Бұл жерде бір кезде мақта ескерткіші тұрған еді. Оны қызғалдақ бүршігіне алмастыру қала үшін жаңа дәуірдің нышаны болды — жарқын, гүлденген, көктемгі мегаполис дәуірі».
Маршрут бойынша автобус Бауыржан Момышұлы ескерткішін, Мұхтар Әуезов атындағы университетті, ірі сауда орталықтарын, спорт кешендері мен Орталық бақты айналып өтеді. Одан кейін тарихи бөліктен жол жалғасады: Жапон бағы, Никол шіркеуі, Қуыршақ театры, «Көл» фонтаны, Шәмші Қалдаяқов аллеясы және Жоғарғы базар. Ордабасы алаңы — «Жер-Ана» монументі орналасқан жер — маршруттың маңызды тоқтасы. Осы биіктіктен қаланың тарихи жүрегі айқын көрінеді.
Тәуелсіздік паркінен өте, «Алтын көпір» арқылы өтіп, теміржол вокзалы ауданын аралап, туристер XIX ғасырда салынған, бүгінде де мінсіз күйінде сақталған ескі су мұнарасын таң-тамаша болып тамашалайды. Одан кейін автобус ақырын Цитаделенің жанымен өтеді — қаланың ең көне бөлігі, мыңжылдықтар куәсі. Дендропарк, зоопарк, Жайлауқол көлі, «Қасірет» мемориалды кешені, «Қазына» этнопаркі, «Қайнар» қонақ үйі — осылардың бәрі бір сапарда туристердің алдынан өтеді. Соңында маршрут заманауи Shymkent City ауданымен аяқталады.
Шымкент туризм саласының мамандары бұл жобаны ішкі туризмді дамытудың үлгісі ретінде бағалайды. Қазақстан бойынша туристердің саны жыл сайын өсіп келеді: Туризм және спорт министрлігінің деректеріне сәйкес, 2025 жылы ішкі туристердің саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға артты. Шымкент бұл үрдістің алдыңғы қатарындағы қалалардың бірі. Үш миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис туристік инфрақұрылымды жедел дамытып, қонақ үйлер мен мейрамханалар санын арттырып, жаңа демалыс нысандарын іске қосуда. «Red Bus» осы тізбектің бір буыны ғана.
Жергілікті тұрғындар да автобусқа деген ыстық ықыласын жасырмайды. Шымкенттік Айнур Бекова отбасымен бірге маршруттан өткеннен кейін: «Мен осы қалада туып-өстім, бірақ «Red Bus» арқасында өз қалама жаңаша көзбен қарадым. Балаларым тарихты тікелей сезінді, ол кез келген оқулықтан тиімді», — деп бөлісті. Туристер де осындай пікірде. Алматыдан келген Жандос Сейітов: «Шымкент — керемет қала екен. Экскурсиялық автобус — ең дұрыс шешім, уақытты үнемдейді және барлық маңызды нысандарды қамтиды», — деп айтты.
Маршруттың болашағы да айқын. Туроператорлар жаппай сауда орталықтарымен, мейрамханалармен және қонақ үйлермен ынтымақтастықты кеңейтіп, экскурсия пакеттерін жасақтауда. Аудио-гид мүмкіндігін бірнеше тілде қосу жоспары да бар: қазақ, орыс, ағылшын және өзбек тілдерінде. Бұл Шымкентке Орта Азия елдерінен, Ресейден және одан да алыс жерлерден туристер тартуға мүмкіндік береді. Шымкент — тек транзиттік нүкте емес, мақсатты бағыт екенін дәлелдеп жатыр. «Red Bus» бұған жарқын дәлел.
