Қарғалы емес, Каратау: Шымкенттің Каратау ауданы муралдармен жаңаланып жатыр
Қарғалы емес, Каратау: Шымкенттің Каратау ауданы муралдармен жаңаланып жатыр
Шымкент қаласының Каратау ауданында қалалық ортаны көркейтуге бағытталған ірі жоба жүзеге асырылуда. 16 шілде 2026 жыл күні аудан әкімдігі жобаның барысы туралы ресми мәлімет таратты: бүгінгі таңда Туран мен Нурсат шағын аудандарындағы бес көпқабатты үйдің сыртқы қабырғаларына көркем суреттер — муралдар — салынып болды. Орындалған жұмыстардың жалпы ауданы 1400 шаршы метрді құрайды. Бұл цифр жобаның қаншалықты ауқымды екенін айқын көрсетіп тұр.
Мурал жобасы кездейсоқ туындаған бастама емес. Оның тамыры Қазақстанның ірі қалаларында жүргізілген кешенді қалалық жаңару бағдарламаларына барып тіреледі. Астана мен Алматыда бірнеше жыл бұрын жүзеге асырылған ұқсас жобалар тұрғындар арасында жоғары бағаланып, тұрғын үй кварталдарының имиджін түбегейлі өзгертті. Осы оң тәжірибеден нәр алған Шымкент те 2024 жылы қалалық ортаны эстетикалық жағынан жетілдіру бағытында стратегиялық шешім қабылдады. Каратау ауданы, тұрғын үй қоры мол және халық тығыз орналасқан аймақ ретінде, пилоттық жоба үшін бірінші кезекте таңдалды. Ауданда тұратын 200 мыңнан астам адамның күнделікті тұрмыс жағдайын жақсарту, сонымен қатар аудан бейнесін жаңарту — жобаның негізгі мақсатына айналды.
Муралдардың мазмұны ұқыпты ойластырылған. Суреттерде Қазақстанның бай мәдени мұрасы, табиғат сұлулығы, заманауи өркениеттің белгілері бейнеленген. Жергілікті суретшілермен қатар, бірнеше шетелдік стрит-арт шеберлері де жобаға қатысуда. Бұл тәсіл шығармашылық алуандықты қамтамасыз ете отырып, жергілікті өнер мектебіне де серпін беруде. Аудан тұрғыны, 54 жастағы Күлбаршын Дүйсенова бұл туралы былай дейді: «Бұрын үйлер сұр, бозғыл болатын. Балаларымыз мектепке бара жатып, тек бетон қабырғаларды көретін. Ал қазір — бояулы суреттер, жарқын түстер. Балалар таңертең қуана-қуана мектепке жүгіреді. Бұл кішкентай нәрсе сияқты, бірақ күнделікті өмірдің сапасын шынымен өзгертті». Тұрғындардың мұндай оң реакциясы жобаның дұрыс бағытта жүргізілгенін дәлелдейді.
Аудан әкімдігінің мәліметтеріне сүйенсек, 2026 жылдың соңына дейін Каратау ауданында жалпы ауданы 3500 шаршы метр болатын ғимараттардың фасадтарын муралдармен безендіру жоспарланып отыр. Бұл — бүгінгі таңда орындалған жұмыстан 2,5 есе көп. Яғни, жыл соңына дейін тағы да ондаған үйдің қабырғалары өнер туындыларына айналады. Аудан әкімінің орынбасары Мақсат Байжанов бұл жобаны ауқымды жоспарлардың бір бөлігі ретінде сипаттайды: «Мурал жобасы — бұл тек сурет салу емес. Бұл — аудандағы өмір сапасын арттырудың кешенді стратегиясының бір буыны. Біз тұрғындарға жайлы, қазіргі заманға сай, эстетикалық тұрғыдан тартымды орта жасамақпыз. Алдағы жылдарда жоба одан да кеңеюі мүмкін».
Қала сәулетшілері мен урбанистер де бұл бастаманы жоғары бағалайды. Урбанистика саласының маманы, Шымкент мемлекеттік университетінің доценті Айбек Тілеухан мұндай жобалардың психологиялық маңыздылығын атап өтеді: «Урбанистика ғылымы дәлелдегендей, адамдар эстетикалық тұрғыдан тартымды ортада бақытты сезінеді. Стресс деңгейі төмендейді, қоғамдық бірлік күшейеді, тіпті қылмыс деңгейі де азаяды. Муралдар — тек безендіру емес, бұл әлеуметтік инвестиция». Дүние жүзіндегі озық тәжірибелер де осы пікірді растайды: Берлиндегі, Мельбурндегі, Сан-Паулудағы стрит-арт жобалары аудандарды туристік нысанға айналдырып, жергілікті экономикаға серпін берген.
Шымкент қаласы соңғы жылдары Қазақстанның ең жылдам дамып жатқан мегаполистерінің бірі болып отыр. Халқы 1 миллионнан асқан республикалық маңызы бар бұл қала инфрақұрылым, білім, денсаулық сақтау салаларында елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Алайда ескі тұрғын үй кварталдарының сыртқы түрі жаңару қарқынынан сәл кейін қалып жатты. Мурал жобасы осы олқылықтың орнын толтыруға тиіс. Сарапшылардың айтуынша, визуалды жаңарту тек эстетикалық қана емес, экономикалық жағынан да пайда әкеледі: жылжымайтын мүлік бағасының өсуі, туристер ағымының артуы, шағын бизнестің гүлденуі — осының барлығы тікелей байланысты.
Каратаулық жастар ұйымдары да жобаны белсенді қолдауда. «Жас Шымкент» бірлестігінің мүшесі, 23 жастағы Диана Сейтқалиева: «Бұл жоба жастарды шабыттандырады. Өнер, шығармашылық, қала кеңістігін жаңарту — бұл бізге өте жақын тақырыптар. Біз де болашақта осы жобаға волонтер ретінде қатысып, ойымызды, идеяларымызды қосқымыз келеді» — дейді. Жастардың осындай белсенді ұстанымы жобаның тек сыртқы безендіруден тыс, терең қоғамдық мәні бар екенін айғақтайды.
Каратау ауданының мурал жобасы Шымкент тарихындағы маңызды беттердің бірі болып қалмақ. Мыңдаған шаршы метр бос, сұр қабырғалардың орнына туындыларға толы, жарқын бейнелерге ие ғимараттар — бұл тек визуалды өзгеріс қана емес, жергілікті тұрғындардың өз қалаларына деген мақтанышы мен сүйіспеншілігінің өсуі. Жоба толық аяқталған соң Каратау ауданы Шымкенттің көрнекті орталықтарының біріне айналады деген үміт жоғары. Қала тұрғындары бұл жобаны — болашаққа жасалған инвестиция, жаңа Шымкенттің символы ретінде қабылдауда.
