Шымкент суында қауіпсіздік: «Азимут қауіпсіздігі» акциясы аясында кешенді рейд өтті

3 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының «Райский пляж» демалыс аймағында Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері кезекті профилактикалық рейд өткізді. Республикалық «Азимут қауіпсіздігі» акциясының шеңберінде жүргізілген бұл іс-шара тек техникалық тексерумен ғана шектелмей, су қауіпсіздігі мәдениетін насихаттауға бағытталған кешенді шараға айналды. Демалушылар, жасөспірімдер және шағын суда жүзетін қайық иелері — бәрі де маманданған құтқарушылардың назарынан тыс қалмады.

Жыл сайын жазғы маусым басталысымен Қазақстанның барлық өңірлерінде су қоймалары мен жағажайларда адам шоғырлануы күрт артады. Шымкент қаласы да бұл заңдылықтан тыс қалмайды: ыстық климат пен жайлы демалыс орындарының болуы миллионнан астам халқы бар қалаға жаз айларында ерекше жаппай тартылысты тудырады. Алайда демалыс орнының тартымдылығы артқан сайын қауіп-қатер де жоғарылайды. Статистика мұны айқын дәлелдейді: өткен жылы Шымкент бойынша су объектілерінде екі апат тіркелген, олардың бірінде қайтыс болған адам кәмелетке толмаған жасөспірім болған. Ең алаңдататыны — екі оқиға да Бадам өзенінде, яғни рұқсат етілмеген жерде орын алған. Осы ауыр сабақтан кейін ТЖД өз жұмысын жаңа деңгейге шығаруды қажет санады.

«Өткен жылы бізде екі апат тіркелді. Қайтыс болғандардың бірі кәмелетке толмаған болатын. Екі жағдай да рұқсат етілмеген жерде — Бадам өзенінде болды. Биылғы статистика туралы айтар болсақ, төмендеу байқалуда. Біздің есеп критерийлерімізге енетін жағдайлар бар, енбейтіндері де бар. Бүгінгі күні биыл бізде апат тіркелген жоқ», — деп атап өтті Шымкент қаласы ТЖД-ның ресми өкілі Асқар Шарип. Оның сөзінше, жасалып жатқан алдын алу жұмыстары нәтиже бере бастады, алайда бұл жетістіктерде тоқырауға орын жоқ.

Биылғы рейд барысында мамандар шағын суда жүзетін кемелердің — қайықтар, катерлер және гидроциклдердің — техникалық жай-күйін мұқият тексерді. Иелерінің құжаттары, жабдықтардың техникалық паспорттары, міндетті қауіпсіздік жарақтарының болуы — барлығы тексерілді. Шымкент ТЖД-ның аға инспекторы Мақсат Дүйсебаевтың айтуынша, жыл сайын осындай рейдтер кезінде біршама қайық иелерінің техникалық талаптарды елемейтіні анықталады. «Адамдар кейде өмірін аяқ астына тастайды. Жабдықталмаған кеме — өзі үшін де, маңындағылар үшін де қауіп», — деді маман. Тексеру нәтижесінде бірнеше техника иесіне ескерту жасалып, кемшіліктерді жою туралы нұсқаулар берілді.

Акцияның аса маңызды бөлігі — жасөспірімдермен жүргізілген сауаттандыру жұмыстары болды. ТЖД қызметкерлері жабдықталмаған жағажайларда жүзудің қауіпін, бейтаныс жерлерге сүңгудің зардаптарын түсіндіріп, өмірді сақтап қалу шеңберімен жұмыс істеуді практикада көрсетті. Алған білімдерін бірден бекітіп үлгерген жасөспірімдер арасында он алты жасар Ярослав Зеленцов өзінің тұжырымын бөлісті: «Егер ол жерде сенімді болмасаң, тәуекел ете берме. Сонда сынықтар, шыны, өткір бұтақтар, арматура болуы мүмкін». Жас жігіттің бұл сөздері демалушыларға арналған аса маңызды ескерту болып шықты — себебі жасөспірімдер арасындағы апаттардың үлкен бөлігі дәл осы абайсыздық пен жерді танымау салдарынан болады. Мамандардың айтуынша, жасөспірімдермен жүргізілетін мұндай тікелей диалог аудиториялық дәрістерге қарағанда әлдеқайда тиімді нәтиже береді.

Рейдтің тағы бір айрықша сәті — ел бойынша жалғыз болып табылатын мобильді сүңгуір кешенінің презентациясы болды. Бұл мамандандырылған автомобиль Шымкент қаласы ТЖД-ның жасақтамасында тұр және бірегей техника ретінде Қазақстан аумағындағы іздестіру-құтқару операцияларының тиімділігін түбегейлі арттырады. Кешен сүңгуірлерге арналған төрт ұйқы орнымен, душ бөлімі бар санитарлық-тұрмыстық бөлімшемен, сондай-ақ сүңгуір жабдықтарын сақтауға, техникалық қызмет көрсетуге және тасымалдауға арналған мамандандырылған бөлімдермен жарақтандырылған. Кешен бөлімшенің іздестіру-құтқару операцияларын жүргізу кезінде дербес жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Шымкент ТЖД бастығының орынбасары Серік Байжановтың сөзіне қарағанда, бұл техника бұрын бірнеше тәулікке созылатын операцияларды едәуір қысқартуға мүмкіндік берген. «Кешеннің болуы — бұл жай ғана жабдық емес, адам өмірін уақытылы сақтап қалу кепілдігі», — деді ол.

«Азимут қауіпсіздігі» акциясы тек жазғы демалыс кезеңімен ғана шектелмей, жылдың барлық кезеңінде жалғасады. Дегенмен маусымдық шың кезінде — шілде мен тамыз айларында — рейдтердің жиілігі мен ауқымы арта түседі. Мамандардың болжамы бойынша, биылғы апаттарды нөлге жеткізу жоспарын орындау үшін алдын алу жұмыстарын тек ресми жағажайлармен ғана шектемей, рұқсат етілмеген су объектілеріне де кеңейту қажет. Бадам өзеніндегі өткен жылғы трагедиялар осы мәселенің шешілмей тұрғанын айқын көрсетеді. ТЖД маусым аяқталғанша жоспарлы рейдтерді жалғастыратынын, ал жасөспірімдермен жүргізілетін тәрбиелік іс-шараларды мектептерде жыл бойына ұзартуды қарастырып жатқанын мәлім етті. Қауіпсіздік — бұл жалғыз рейдтің жемісі емес, жүйелі жұмыс пен саналы мәдениеттің нәтижесі.