Шымкенттегі өрт: Торекұлов көшесіндегі кафеде болған оқиға қалада тітіркеніс туғызды
1 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының Торекұлов көшесінде орналасқан кафелердің бірінің аумағында өрт шықты. Жазғы ас үйден басталған жалын бірнеше минут ішінде қосымша екіқабатты ғимараттың сыртқы қаптамасы мен төбе жабынына тарала бастады. Оқиға орнына жедел жеткен өрт сөндіру қызметінің бөлімшелері өртті уақтылы оқшаулап, толық сөндіруге қол жеткізді. Алдын ала мәліметтер бойынша, оқиға нәтижесінде жәбірленген адам болмаған. Өрттің шығу себептері әлі анықталуда.
Торекұлов көшесі — Шымкенттің тарихи орталығына жақын орналасқан, тығыз шаруашылық инфрақұрылымы бар аудандардың бірі. Бұл жерде қоғамдық тамақтану орындары, шағын кәсіпорындар мен тұрғын үйлер бір-бірімен іргелес орналасқан. Осындай жағдайда кез келген өрт оқиғасы тез арада кең ауқымды зардаптарға алып келуі мүмкін. Сондықтан өрт сөндіру қызметкерлерінің жылдам іс-қимылы мен дұрыс тактикасы апатты болдырмауда шешуші рөл атқарды деп бағалануда.
Шымкент өрт сөндіру қызметінің баспасөз хатшысы Нұрболат Сейітов болған жағдай туралы мынаны айтты: «Хабар алған соң бірнеше минут ішінде екі бөлімше оқиға орнына жетті. Жазғы ас үйдегі ашық жалын сыртқы қаптамаға тарап кетсе де, тобымыз бірден іс-қимылға кірісіп, өртті локализациялады. Бізде жан шығыны жоқ — бұл ең маңыздысы». Сарапшылардың пікірінше, кафенің жазғы ас үйіндегі жалынның тез таралуы ыстық ауа райы мен желдің әсерімен байланысты болуы мүмкін. Шымкентте жаз айларында температура 40 градустан асып кетеді, ал бұл жанатын материалдардың тез тұтануына қолайлы жағдай жасайды.
Қазақстан бойынша өрт қауіпсіздігі саласындағы сарапшы Бауыржан Қалиев бұл оқиғаға байланысты жалпы жағдайға назар аударды: «Қоғамдық тамақтану орындарындағы өрт оқиғаларының едәуір бөлігі жазғы кезеңде тіркеледі. Бұл тек Шымкентке ғана тән мәселе емес — бүкіл елде газ жабдықтарының тозуы, асханалардағы сақтандыру ережелерінің сақталмауы маңызды проблема болып қала береді. Кафелер мен мейрамханаларда жыл сайынғы профилактикалық тексерулер міндетті болуы тиіс, әйтпесе мұндай жағдайлар жиілей береді». Статистикаға жүгінсек, Қазақстанда 2025 жылы қоғамдық тамақтану орындарында тіркелген өрт оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 12 пайызға артқан. Өрттердің басым бөлігі ас үй жабдықтарының дұрыс пайдаланылмауынан немесе электр желісіндегі ақаудан туындайды. Шымкент қаласының өзінде соңғы бес жыл ішінде тамақтану мекемелерінде жиырмадан астам өрт тіркелген, алайда үлкен жан шығынымен аяқталған жағдайлар болмаған.
Жергілікті тұрғындар бұл оқиғаны алаңдаушылықпен қабылдады. Торекұлов көшесінде тұратын Гүлнар Оразбаева: «Тамыз айы — жаз шыңы. Ыстық та, жел де бар. Мұндай кезде өрт тез тарайды. Сол кафенің жанынан күн сайын өтемін, бала-шаға, адам көп болады. Жәбірленген жоқ деп естідім, шүкір», — деп бөлісті. Тұрғындардың арасында кафенің газ жабдықтарының тексерілуі туралы мәселені жергілікті әкімшілікке жеткізу қажет деген пікір де айтылды. Кейбір тұрғындар аудандағы ескірген ғимараттардың өрт қауіпсіздігі нормаларына сәйкес келмейтінін де атап өтті.
Шымкент қаласының жедел штабы оқиға орнында тергеу-зерттеу жұмыстары жүргізілгенін растады. Қала прокуратурасы да жағдайды бақылауға алды. Кафе иесінен түсіндірме алынды, жабдықтардың техникалық паспорттары мен жөндеу журналдары тексеруге жіберілді. Шымкент қалалық төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, болған оқиғадан кейін жақын маңдағы кафелер мен мейрамханаларда кезектен тыс тексеру жүргізу жоспарланып отыр. Қала басшылығы тамақтану орындарын меншік иелеріне өрт сөндіру жабдықтарын жаңарту және қызметкерлерді оқыту туралы ескерту жіберді.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкентте кафе мен мейрамханалардағы өрт оқиғалары жаңалық емес. 2019 жылы осы аудандағы бір мейрамханада болған өрт нәтижесінде ғимараттың едәуір бөлігі зақымданған болатын. Сол оқиғадан кейін қалалық билік тамақтану мекемелеріне арналған өрт қауіпсіздігі талаптарын күшейтті, бірақ мамандардың айтуынша, бақылауда олқылықтар әлі де жойылмаған. Осы жолғы оқиға ол жетіспеушіліктерді тағы бір мәрте алға шығарды. Азаматтық қоғам өкілдері мен кәсіпкерлер бірлестіктері де үн қатты. Шымкент кәсіпкерлер палатасының өкілі Дәурен Тілеуов: «Бизнес иелері өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтауға міндетті. Бірақ мемлекет те тексеруді жазалаушы емес, алдын алушы сипатта жүргізуі керек. Бақылаушы органдармен диалог болуы тиіс», — деді.
Қорытындылай келе, Шымкенттегі бұл оқиға тікелей апатқа айналмағанымен, қалада өрт қауіпсіздігі мәселесінің өзектілігін тағы бір мәрте еске салды. Тамақтану орындарындағы жабдықтардың жай-күйі, ескі ғимараттардың қауіпсіздік нормаларына сәйкестігі және кезекті тексерулердің сапасы — осылардың барлығы жақын арада жан-жақты қаралуды қажет ететін мәселелер болып табылады. Өрт сөндіру қызметкерлерінің батыл да жедел іс-қимылы үлкен зардаптың алдын алды. Алайда болашақта мұндай оқиғалардың қайталанбауы үшін тек жедел ден қою жеткіліксіз — жүйелі алдын алу шаралары мен азаматтардың өрт қауіпсіздігі туралы хабардарлығын арттыру міндеті күн тәртібінде тұрғанын бұл жағдай тағы бір мәрте дәлелдеді.
