КИБЕРҚАУІПСІЗДІККЕ НАЗАР КҮШЕЙДІ: ШЫМКЕНТТЕ 1–7 ТАМЫЗ АРАЛЫҒЫНДАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫҢ НӘТИЖЕСІ

2026 жылғы 1–7 тамыз аралығында Шымкентте киберқауіпсіздік пен интернет-алаяқтықтың алдын алуға бағытталған түсіндіру жұмыстары жалғасты. Бір аптаның ішінде өткізілген іс-шаралар цифрлық қауіпсіздіктің тек техникалық мәселе емес, полиция қызметкерлерінің құқықтық сауаттылығынан бастап қарапайым тұрғындардың күнделікті интернет қолдану мәдениетіне дейінгі кең ауқымды қамтитын бағытқа айналғанын көрсетті. Әсіресе 3 және 5 тамызда өткен шаралар профилактиканың екі түрлі деңгейін – құқық қорғау саласындағы мамандарды даярлау және тұрғындарға тікелей ақпарат беру бағытын көрсетті. 
3 тамызда Шымкент қаласы Полиция департаментінің Абай аудандық полиция басқармасының қызметкерлері үшін «Кибер қауіпсіздік: заманауи қауіптер және олардыңалдын алу жолдары» тақырыбында ақпараттық сағат өткізілді. Кездесуге Шымкент қаласы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Бекбаев Бахытжан Тұрсынбайұлы шақырылды. 
Ақпараттық сағат барысында қазіргі кезде кең таралған интернет-алаяқтық түрлері, киберқылмыстың алдын алу тәсілдері және жеке деректерді қорғау мәселелері түсіндірілді. Сонымен қатар әлеуметтік желілер мен онлайн платформаларды пайдаланған кезде сақтық шараларын сақтау, күмәнді сілтемелерге өтпеу және жалған ақпаратқа сенбеу жөнінде нақты кеңестер берілді. 
Бұл іс-шараның ерекшелігі – киберқауіпсіздік мәселесінің құқықтық сауаттылықпен байланыстырылуында. Полиция қызметкерлерінің өздері заманауи киберқауіптердің түрлерін жақсы білуі азаматтармен профилактикалық жұмыстың сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Яғни цифрлық қауіптің алдын алу тек қылмысты тіркеумен шектелмей, оны ерте кезеңде түсіндіру және азаматтардың қауіпсіз мінез-құлқын қалыптастыру арқылы жүргізіледі. 
5 тамызда Әл-Фараби аудандық полиция басқармасының ұйымдастыруымен Шымкент қаласындағы «Тәуелсіздік» саябағында тұрғындардың интернет-алаяқтықтан сақтануын арттыруға бағытталған ақпараттық бейнеролик түсірілді. Материалда тұрғындарға жеке деректерді, банк картасының мәліметтерін және SMS арқылы келген кодтарды бөгде адамдарға бермеу қажеттігі ескертілді. Сонымен қатар күмәнді сілтемелерге өтпеу, тексерілмеген хабарламаларға сенбеу және алаяқтық белгілері байқалған жағдайда құқық қорғау органдарына жедел хабарласу ұсынылды. 
3 және 5 тамыздағы шараларды салыстырғанда, Шымкентте киберқауіпсіздік бойынша профилактикалық жұмыстың екі бағыты байқалады. Біріншісі – құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби даярлығын күшейту. Екіншісі – ақпаратты тұрғындарға қарапайым әрі түсінікті форматта жеткізу. Ақпараттық сағат мамандарға арналған болса, саябақтағы бейнеролик көпшілік аудиторияға бағытталды. 
Бұл тәсілдің өзектілігін 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығындағы статистика да көрсетеді. Шымкентте алты айда 330 интернет-алаяқтық фактісі тіркеліп, олардың ашылу деңгейі 41,3 пайызды құрады. Жәбірленушілерге 214 млн теңге қайтарылып, 3,3 мыңнан астам банк шоты бұғатталған. Сонымен қатар жұмыс істеп тұрған ANTIFRAUD CALL CENTER арқылы күн сайын шамамен 1 700 алаяқтық қоңырау бұғатталатыны хабарланған. 
Бұл көрсеткіштер интернет-алаяқтықтың қала тұрғындары үшін нақты әлеуметтік қауіп екенін көрсетеді. Цифрлық төлемдер мен онлайн қызметтер күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналған сайын алаяқтардың қолданатын тәсілдері де күрделене түсуде. Сондықтантұрғындардың ақпараттық сауаттылығы полиция жұмысының тиімділігімен қатар маңызды факторға айналып отыр. 
Бұған дейінгі жылдары интернет-алаяқтықтың алдын алу көбіне ескерту сипатындағы акциялар мен түсіндіру кездесулеріне негізделсе, қазіргі уақытта профилактика жүйелі сипат ала бастады. Мамандарды оқыту, халыққа ақпарат тарату, күмәнді операцияларды бұғаттау және цифрлық қауіптер туралы тұрақты ескерту бір-бірін толықтыратын шараларға айналуда. 
Әлеуметтік тұрғыдан алғанда, мұндай жұмыстардың нәтижесі тек қылмыс статистикасымен өлшенбейді. Тұрғынның күмәнді қоңырауды дер кезінде тоқтатуы, SMS кодын ешкімге бермеуі немесе жалған сілтемені ашпауының өзі ықтимал шығынның алдын алады. 
Осылайша, 1–7 тамыз аралығындағы Шымкенттің киберқауіпсіздік күн тәртібі цифрлық технологиялардың дамуымен бірге қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру қажеттігінің артқанын көрсетті. 3 тамыздағы мамандарға арналған ақпараттық сағат пен 5 тамыздағы тұрғындарға бағытталған бейнеролик бір мақсатқа – азаматтарды заманауи цифрлық қатерлерден қорғауға қызмет етті. Бұл жұмыстар «Алатау» бағыты аясындағы цифрландырудың маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылуы мүмкін.