«Іскер Аймақ» бағдарламасы кеңейді: Шымкент пен Батыс Қазақстан жаңа мүмкіндіктер алды

Қазақстанда шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау жүйесі жыл өткен сайын жетілдіріліп келеді. 2026 жылдың тамыз айында ел кәсіпкерлері үшін маңызды жаңалық жарияланды: «Іскер Аймақ» бірыңғай бағдарламасы аясында Шымкент қаласы мен Батыс Қазақстан облысы үшін қолдау көрсетілетін экономикалық қызмет түрлерінің тізбесі айтарлықтай кеңейтілді. 3 тамыз 2026 жыл күні ресми жарияланған бұл шешім аталған өңірлердегі жүздеген, тіпті мыңдаған кәсіпкерлерге жаңа серпін беруі ықтимал.
Бағдарламаның тарихына үңілсек, «Іскер Аймақ» бастамасы Қазақстанда аймақтық даму теңсіздігін жою мақсатында іске қосылған кешенді мемлекеттік бағдарлама екенін атап өту қажет. Бағдарлама шеңберінде жекелеген өңірлердің экономикалық әлеуетін арттыру, жергілікті кәсіпкерлікті ынталандыру және жұмыс орындарын сақтау мен жаңадан ашу міндеттері қойылған. Алғашқы кезеңдерде бағдарлама шектеулі қызмет түрлерін ғана қамтып, негізінен өндіріс пен қызмет саласының белгілі бір бағыттарын қолдады. Алайда уақыт өте келе бизнес-орта талаптары өзгеріп, кәсіпкерлер одан да кең ауқымда мемлекеттік қолдауды пайдалана алатындай жағдай туды.
Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үш қаласының бірі және оңтүстік өңірінің іскери орталығы. Халқының саны жөнінен елдің ең ірі қалаларының қатарына жататын бұл мегаполисте шағын және орта бизнес экономиканың негізгі тірегіне айналған. Шымкент кәсіпкерлік палатасының деректері бойынша, қалада тіркелген кәсіпкерлер саны соңғы үш жылда 18 пайызға өскен. Батыс Қазақстан облысы болса, мұнай-газ секторымен қатар ауыл шаруашылығы мен өңдеуші өнеркәсіп дамыған стратегиялық маңызды өңір болып табылады. Ақтөбе мен Орал сияқты ірі орталықтары бар бұл облыста шағын бизнестің дамуы аймақтың диверсификациясы үшін аса маңызды.
«Бұл шешімді біз ұзақ күттік, — дейді Шымкент қаласының кәсіпкерлер одағы президенті Асқар Дүйсенов. — Бұрын бізге жаңа бағыттарда жұмыс ашқымыз келгенде, мемлекеттік қолдаудан тыс қалатынымызды біле тұра тәуекелге барып жататынбыз. Енді қызметтер тізімінің кеңеюі нақты жоспарлар жасауға мүмкіндік береді.» Батыс Қазақстан облысының кәсіпкерлер палатасы өкілі Зарина Нұрмаханова да осы пікірді қолдайды: «Аймақта жаңа кәсіпкерлер белсенділігін арттыруда мемлекеттік қолдаудың рөлін бағалап жеткізу қиын. Тізімнің кеңеюі — бұл тек бизнес үшін ғана емес, жергілікті тұрғындар үшін де жақсылық, өйткені жаңа жұмыс орындары пайда болады.»
Мамандар мемлекеттік қолдаудың бизнеске тигізетін оң әсері туралы нақты статистикамен дәлелдейді. Ұлттық кәсіпкерлік палатасының есебіне сәйкес, «Іскер Аймақ» бағдарламасы қолданылып келе жатқан өңірлерде кәсіпкерлердің орташа кіріс деңгейі 12–15 пайызға өскен, ал бизнес банкроттығы жағдайлары 20 пайызға азайған. Экономикалық талдаушы Болат Сейітқалиев бұл мәліметтерге сүйене отырып, болашаққа оптимистік баға береді: «Тізімнің кеңеюі тек бюрократиялық өзгеріс емес — бұл нақты экономикалық мультипликатор. Бір жаңа кәсіпорын орта есеппен 5–7 жаңа жұмыс орнын ашады, ал ол, өз кезегінде, жергілікті тұтыну нарығын ынталандырады.»
Бағдарламаның іс жүзінде пайдалануы да айтарлықтай жеңілдетілген. Қолдау шараларын алу үшін кәсіпкерлер бағдарламаның серіктес қаржы ұйымдарына — банктерге немесе микроқаржы ұйымдарына — тікелей жүгіне алады. Бюрократиялық кедергілерді азайту мақсатында цифрлық платформалар арқылы өтінім беру мүмкіндігі де қарастырылған. Бұл ерекше маңызды, өйткені деректер бойынша өтінім беру үдерісінің күрделілігі бұрын мемлекеттік қолдаудан бас тартудың басты себептерінің бірі болып келді — кәсіпкерлердің 34 пайызы ықтимал пайдасы болса да, рәсімдік қиындықтарға байланысты бағдарламаларға қатыспаған.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда аймақтық кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған мемлекеттік бағдарламалар 2000-жылдардан бері жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. «Бизнестің жол картасы» және «Еңбек» бағдарламалары өз кезеңінде нәтижелі жұмыс жасады. «Іскер Аймақ» осы үрдісті жалғастыра отырып, аймақтық ерекшеліктерді ескерген неғұрлым икемді үлгіні ұсынады. Халықаралық тәжірибе де осыны растайды: Польша мен Чехия сияқты елдерде аймақтық кәсіпкерлікті таргетті қолдаудың ЖІӨ-ге тигізген оң әсері статистикалық дәлелденген.
Алдағы перспективаларға келсек, сарапшылар «Іскер Аймақ» бағдарламасының аясында қолдау көрсетілетін қызмет түрлерінің одан әрі кеңеюін болжайды. Қазақстан Үкіметі 2026–2028 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту стратегиясы шеңберінде барлық өңірлерді осындай бағдарламалармен қамтуды жоспарлап отыр. Шымкент пен Батыс Қазақстан облысы үшін жасалған осы қадам — жалпы ұлттық саясаттың бір бөлігі ретінде бағалануы тиіс. Кәсіпкерлер қауымдастықтары бұл бастаманы қолдай отырып, серіктес қаржы ұйымдарымен ынтымақтастықты одан әрі тереңдету, рәсімдік кедергілерді азайту және ақпараттық-консультациялық қолдауды күшейту қажеттігін баса айтуда. Қалай болғанда да, 3 тамыз 2026 жылы жарияланған бұл шешім Шымкент пен Батыс Қазақстан кәсіпкерлеріне жаңа мүмкіндіктердің есігін айқара ашты — бұл мүмкіндікті тиімді пайдалану енді олардың өз қолдарында.