Қызылорда өңіріне шетел инвестициялары ағылуда: жаңа жобалар аймақ экономикасын өзгертпек

Қазақстанның оңтүстік өңірі — Қызылорда облысы инвестициялық белсенділік тұрғысынан жаңа серпін алуда. 2026 жылдың 1 тамызында облыс орталығына келген Үкіметтік делегацияға аймақтың инвестициялық әлеуеті таныстырылып, өнеркәсіп, қайта өңдеу, энергетика және инфрақұрылым салаларындағы ірі жобалар ресми түрде презентацияланды. Іс-шараны Қызылорда облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы ұйымдастырды. Бұл — өңірдің шетелдік серіктестермен ынтымақтастықты нығайту жолындағы кезекті маңызды қадам.
Қызылорда облысы Қазақстанның оңтүстік-батысында орналасып, Сырдария өзенінің жағалауында созылып жатыр. Тарихи тұрғыдан алғанда, облыс экономикасының негізгі тірегі — мұнай-газ өнеркәсібі, соның ішінде Қумкөл мен Арыскөл кен орындары болды. Алайда соңғы жылдары аймақ басшылығы экономиканы диверсификациялау, мұнайға тәуелділікті азайту және жаңа өндіріс салаларын дамыту бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Облыста 500 мыңнан астам тұрғын өмір сүреді, ал жұмыссыздық деңгейін төмендету мен жастарды жұмыспен қамту мәселелері биліктің басым бағыттарының бірі болып табылады. Осы себепті шетел инвестицияларын тарту стратегиялық маңыз алып отыр.
Презентацияланған жобалардың арасында аса ірі бесеуі ерекше назар аударады. Испаниялық ROCA Group компаниясы санитарлық-техникалық өнімдер зауытын салуды жоспарлап отыр. ROCA — Еуропадағы осы салада 100 жылдан астам тарихы бар жетекші өндіруші, ал олардың Қазақстанға келуі — жоғары сапалы еуропалық өнімнің жергілікті нарықта өндіріле бастайтынын білдіреді. Қытайдың Liaoning Hongda Group концерні тау-кен байыту комбинатын іске қосуды жоспарлауда, бұл аймақтың минералдық ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Сондай-ақ Chengdu Sepmem Co., Ltd компаниясы сұйытылған табиғи газ өндіру зауытын салмақ. Бұл жоба — аймақтың энергетикалық инфрақұрылымын жаңғыртудың маңызды буыны. Түркиялық Alprecon Group — Göknur Gıda консорциумы қызанақ пастасы мен көкөніс пюресі өндіретін кәсіпорын ашпақшы. Бұл жоба Қызылорда ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Соңында, тағы бір түркиялық компания — Sarnıç İnşaat көпфункциялы сауда-ойын-сауық кешенін салуды жоспарлайды, бұл аймақтың инфрақұрылымдық дамуына елеулі үлес қосады.
Облыс кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасының басшысы Серік Жақсыбеков презентация барысында журналистерге пікірін білдірді: «Бұл жобалар — Қызылорда облысының инвестициялық жағынан тартымдылығының айқын дәлелі. Біз жылдар бойы нормативтік базаны жетілдіріп, инвесторларға ыңғайлы жағдай жасадық. Бүгін оның нәтижесін көріп отырмыз. Испания, Қытай, Түркия сияқты мемлекеттердің ірі компанияларының өңірімізге келуі — бұл тек экономикалық өсу емес, халықаралық сахнадағы беделіміздің артуы». Үкіметтік делегацияның мүшесі, инвестиция мәселелері бойынша вице-министр Айгүл Нәсіпқалиева өз кезегінде атап өтті: «Қызылорда — бүгін Қазақстандағы инвестициялық белсенділік орталықтарының біріне айналуда. Ұлттық инвестициялық стратегиямыздың аясында біз осы өңірге ерекше назар аударып келеміз. Жаңа жобалар өңірдің кешенді дамуына серпін береді».
Сарапшылар бұл жобалардың жиынтық экономикалық тиімділігін жоғары бағалайды. Алматы экономикалық зерттеулер орталығының талдаушысы Данияр Сейтқали бердіген бағалауы бойынша, аталған бес жобаның іске асырылуы облыста кемінде үш-төрт мың тұрақты жұмыс орнын ашуы мүмкін. «Тікелей жұмыс орындарынан басқа, жанама әсерді де ескеру керек: логистика, қызмет көрсету, ауыл шаруашылығы шикізаты жеткізу секторларында да жаңа мүмкіндіктер туады. Экономикалық мультипликатор əсері өте маңызды», — деп пайымдады сарапшы. Оның пікірінше, тек Göknur Gıda жобасы ғана аймақтың агроөнеркәсіп кешеніне тосын серпін беруі мүмкін, өйткені Қызылорда облысы климаттық жағдайы жағынан қызанақ, қарбыз, бақша өнімдерін өсіруге өте қолайлы болып табылады.
Осыған ұқсас инвестициялық форматтардың аймақтар дамуына оң ықпал еткенін тарихи мысалдар да дәлелдейді. 2000-жылдардың ортасында шетел инвестицияларын белсенді тартқан Шымкент қаласы бүгін Қазақстанның үшінші мегаполисіне айналды. Маңғыстау облысы мұнай-газ секторының монополиясынан шыға отырып, тау-кен және мұнай-химия өнеркәсібін дамыта алды. Қызылорда да осындай жолмен экономикалық трансформацияны бастан кешіру үстінде. Бұл — бір жылда болатын нәтиже емес, бірақ қаланған іргетас оң болашаққа сенімді жетелейді.
Жергілікті кәсіпкерлер мен тұрғындар жаңалықты жалпы алғанда оң бағалады. Қызылордалық шағын бизнес иесі Ғалымжан Оспанов: «Ірі зауыттар мен кешендер жанында шағын және орта кәсіпорындарға да мүмкіндік ашылады. Азық-түлік жеткізу, тасымалдау, техникалық қызмет — мұның бәрі бізге де өсу кеңістігін береді», — деп пікір білдірді. Облыстық мәслихат депутаты Зауреш Бекова да жергілікті бюджет кірістерінің артуын маңызды фактор ретінде атап өтті: «Салық түсімдерінің өсуі — бұл мектептер, жолдар, аурухана жабдықтары. Инвестиция — тек сандар емес, адамдардың өмір сапасы».
Жалпы алғанда, Қызылорда облысына жаңа шетелдік инвестициялардың ағылуы — бұл аймақтың бірнеше жыл бойы жасаған жүйелі жұмысының жемісі. Испания, Қытай, Түркия секілді алыс-жақын елдердің ірі компаниялары бір өңірге бір мезетте назар аударуы кездейсоқ емес. Бұл — инвестициялық климаттың жақсарғанын, реттеуші ортаның тиімді жұмыс істейтінін және аймақтың ресурстық, еңбектік, инфрақұрылымдық әлеуетінің жоғары бағаланатынын айшықтайды. Енді маңыздысы — жобаларды нақты іске асыру, мерзімдерді сақтау, жергілікті мазмұнды қамтамасыз ету және өңір тұрғындарының тікелей пайда алуын жолға қою. Сол кезде ғана инвестициялық серпін экономикалық нәтижеге айналмақ.