Шымкент жаңарады: «Қоқсай» тұрғындары жаңа пәтерлердің кілтін алды

Шымкент қаласында апаттық тұрғын үйлерді жаңарту бағдарламасы жемісін бере бастады. 14 қыркүйек 2026 жыл күні «Қоқсай» шағынауданындағы тағы алты отбасы «Шымкент Сити» және «Туран» тұрғын кешендеріндегі жаңа пәтерлердің кілтін қолдарына ұстады. Бұл оқиға қала тұрғындары үшін қарапайым рәсім ғана емес — ол жылдар бойы қауіпті жағдайда өмір сүрген адамдардың тағдырындағы шынайы бетбұрыс нүктесі болды.
Шымкенттегі апаттық тұрғын үйлерді жаңарту бағдарламасы республикалық деңгейде қолға алынған ірі инфрақұрылымдық жобаның бір бөлігі болып табылады. Бүкіл Қазақстан бойынша, оның ішінде Шымкент, Алматы, Астана және өзге де ірі қалаларда апатқа ұшыраған, тозған үйлердегі отбасыларды баспанамен қамтамасыз ету жұмыстары жүргізілуде. Шымкент республикадағы ең тығыз қоныстанған қалалардың бірі болғандықтан, мұндағы тұрғын үй мәселесі ерекше өткірлікпен тұрады. Соңғы он жылда қала халқы айтарлықтай өсіп, екі миллионнан асқан, ал тұрғын үй қоры осы қарқынмен ілесе алмай, ескі сталиндік және хрущевтік қоймалар мен үйлер бүгінге дейін жарамсыз күйде сақталып келді.
«Қоқсай» шағынауданы — Шымкенттің тарихи тұрғын аудандарының бірі. Мұнда кеңес дәуірінде салынған, техникалық нормативтерге сәйкес келмейтін үйлер бар. Осы үйлердің кейбірі жер сілкінісіне орнықтылық талаптарын қанағаттандырмайды, іргетасында сызаттар бар, су жүйесі мен жылу жеткізу торабы ескіріп, тұрғындардың қауіпсіздігіне тікелей қатер төндіріп отырды. Бағдарлама аясында «Қоқсай» аудандағы апаттық үйлерді кезең-кезеңмен бұзып, отбасыларды жаңа тұрғын кешендерге орналастыру жұмыстары жүргізіліп келеді. Бүгінгі күні ауданда 14 апаттық үй бұзылып, 128 отбасы жаңа баспанаға ие болды.
Бұл жолы кілт алған алты отбасының ерекшелігі — олар тұратын үй бастапқыда жаңарту бағдарламасының тізіміне кірмеген еді. Тұрғындардың өз бастамасымен жазған өтініштері нәтижесінде үй бағдарламаға қосылды. Бұл жағдай азаматтардың белсенділігі мен мемлекеттік органдардың кері байланысқа дайындығының тамаша үлгісі болды. «Бізді ешкім есте ұстамайды деп ойладық. Бірақ өтінішімізді қараған соң, екі айдың ішінде шешім қабылдады. Енді перзенттерімізбен жаңа үйде тұрамыз», — деді отбасы иелерінің бірі, Нұрғали Сейткалиев, кілт табыстау рәсімінде. Оның сөздері залда отырған тұрғындар арасында ерекше жылы қабылдады.
Жаңа пәтерлердің берілу шарттары да тұрғындардың мүддесіне сай келеді: бұрынғы пәтердегі бөлме санына қарай жаңа баспана беріледі, ал қосымша шаршы метр үшін үстеме төлем талап етілмейді. Бұл шарт — бағдарламаның әлеуметтік бағдарын айқын аңғартады. Бес мүшелі отбасына үш бөлмелі пәтер, жалғызбасты немесе жас жұптарға бір немесе екі бөлмелі баспана берілді. «Шымкент Сити» мен «Туран» кешендері қазіргі заманғы инфрақұрылыммен — лифт, жер асты тұрағы, балалар алаңы, бейнебақылау жүйесімен жабдықталған. Шымкент қаласы мэрлігінің тұрғын үй бөлімінің басшысы Айгүл Мәмбетова бұл туралы: «Адамдарды жай ғана жылжытып қоймаймыз — оларға сапалы өмір жағдайын ұсынуға тырысамыз. Жаңа үй — жаңа болашақ», — деді.
Сарапшылар бағдарламаның маңыздылығын жоғары бағалайды. Қазақстан Құрылыс академиясының мүшесі, сәулетші Берік Жақсыбеков апаттық тұрғын үйлер мәселесінің тек Шымкентке ғана тән емес, бүкіл республика үшін өзекті екенін атап өтеді: «Біз мұраға ала алатын тозған үйлер қорының көлемі өте үлкен. Бір мезгілде барлық мәселені шешу мүмкін емес, сондықтан басымдықтарды дұрыс белгілеп, жүйелі жұмыс жасау маңызды. Шымкент тәжірибесі — осы бағыттағы оң үлгі». Мамандардың есебі бойынша, Шымкентте жаңартуды қажет ететін тұрғын үйлер саны әлі де жүздеп саналады. Бағдарлама аяқталғанша мыңдаған отбасының жаңа баспанаға ие болуы жоспарланған.
Қоғамдық тұрғыдан алғанда, бұл бағдарлама тек баспана беру ғана емес, адамдардың психологиялық күйіне де оң ықпал етеді. Жылдар бойы апаттық үйде тұрып, жер сілкінісі немесе үйдің қирауы қаупінен үрейленген отбасылар үшін жаңа пәтер — психологиялық тыныштықтың кепілі. Балалар жаңа мектептерге жазылып, тұрғындар жаңа көршілермен таныса бастайды. Мұның барлығы қала ортасының жаңаруына, тұрғындар арасындағы ынтымақтастықтың нығаюына ықпал етеді. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Қанат Досанов: «Бұл бағдарлама — мемлекет пен халықтың бірлескен жетістігі. Бюджет қаражатын дұрыс пайдаланып, адамдардың өмірін нақты жақсартып жатырмыз», — деп атап өтті.
Алда да жұмыс аз емес. «Қоқсай» ауданында жаңарту жұмыстары толық аяқталмаған, қосымша апаттық үйлер тізімде тұр. Бағдарлама бойынша жақын жылдары ауданда тағы бірнеше ескі үй бұзылып, жаңа кешендер пайдалануға берілуі тиіс. Қала басшылығы жаңарту қарқынын бәсеңдетпеуге, қосымша инвестиция тартуға және жекеменшік құрылыс компанияларымен ынтымақтастықты кеңейтуге ниет білдіреді. Шымкенттегі жаңарту бағдарламасы — Қазақстандағы тұрғын үй реформасының жарқын беті болуға әбден лайықты. Алты отбасының кілт алуы — бір символдық сәт қана емес, жүздеген отбасыны күткен жарқын болашақтың алғашқы қадамы.