Шымкент жылу маусымына толық дайын: желілер тексерілді, қарыздар есептелді

Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент 2026 жылдың күзін жылу маусымын толыққанды ашумен қарсы алды. 28 қазан 2026 жыл күні «Қуатжылуорталық-3» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны қалалық жылумен жабдықтау жүйесі барлық тұтынушыларға жылуды жеткізе бастағанын ресми хабарлады. Бұл жыл мегаполистің жылу инфрақұрылымы үшін ерекше маңызды болып табылады: соңғы бірнеше жылда жүргізілген жөндеу жұмыстары мен желілерді жаңарту бағдарламасы нәтижесінде тозу деңгейін айтарлықтай төмендетуге қол жеткізілді.
Кәсіпорынның мәліметтері бойынша, жылу маусымына дайындық барысында қалада 31 автономды қазандық, мектеп қазандықтары мен сорғы станциялары толықтай тексеріліп, жұмысқа дайындалды. Жылумен жабдықтау жүйесі 2 241 көпқабатты тұрғын үйді, шамамен 100 мың жеке үйді, 212 бюджеттік мекемені және 845 коммерциялық объектіні қамтиды. Барлық әлеуметтік нысандар — мектептер, балабақшалар, аурухана мен емханалар — жылу маусымына толықтай дайын деп танылды.
«Қуатжылуорталық-3» кәсіпорнының директорының орынбасары Айдарбек Қалдықозовтың айтуынша, кәсіпорын балансында 823 шақырым жылу желісі бар. Олардың 152 шақырымы магистральдық желілерге, ал 671 шақырымы квартал ішіндегі желілерге тиесілі. Тозу деңгейі қазіргі уақытта 37 пайызды құрайды — бұл көрсеткіш алаңдатарлық болып қала береді, дегенмен бес жыл бұрынғы 52 пайызбен салыстырғанда айтарлықтай жақсарғанын мамандар атап өтеді. «Біз желілерді кезең-кезеңімен жаңартып келеміз. Бірақ толық жаңарту үшін тағы да жылдар қажет болады. Негізгі мәселе — қаржыландыру тізбегінің үздіксіздігін қамтамасыз ету», — деді Қалдықозов журналистермен сөйлесу кезінде.
Шымкент — халқы 1,2 миллионнан асатын қала. Мұндай ірі мегаполисте жылумен жабдықтауды үздіксіз қамтамасыз ету тек техникалық ғана емес, сондай-ақ әлеуметтік маңызы бар мәселе. Қысқы кезеңде температура минус 15-20 градусқа дейін төмендейтін Шымкент климаты тұрғындар үшін үзіліссіз жылу берілуін өмірлік қажеттілікке айналдырады. Осы тұрғыдан алғанда, жылу желілерінің тозу деңгейін бақылау мен авариялардың алдын алу — кәсіпорын жұмысының басым бағыты болып табылады. Қалалық коммуналдық шаруашылық бөлімінің сарапшысы Дәурен Нұрланов: «Жылу желілерінің 37 пайыздық тозуы — бұл сигнал. Маусым барысында авариялық жағдайлардың қаупі жоғары болып қалады. Сондықтан профилактикалық жұмыстарды тоқтатпаған жөн», — деп ескертті.
Тұрғындарға да жауапкершілік жүктеледі. Мамандардың пікірінше, көпқабатты үйлердегі жылыту жүйелерінің жай-күйі көбінесе үй иелерінің өздеріне және қызмет көрсетуші ұйымдарға байланысты болады. Кәсіпорын тұрғындарға үй ішіндегі желілерді уақтылы тексеруді және опрессовка жүргізуді ұсынады. Ішкі коммуникациялардың ақаулары мен тозуы суық ауа-райы кезінде апаттық жағдайларға себеп болуы мүмкін. Шымкенттің Әл-Фараби ауданында тұратын Гүлнәр Смаилова: «Біздің үйдің жылыту жүйесі ескі. Өткен жылы радиаторлардың бірі ақты. Биыл дайындыққа ерте кірістік — опрессовка жасаттық, бірнеше секция ауыстырдық», — деп бөлісті.
Жылумен жабдықтау саласының өзекті мәселелерінің бірі — тұтынушылардың берешегі. Кәсіпорынның деректері бойынша, халықтың жалпы қарызы шамамен 470 миллион теңгені құрайды. Осы соманың ішінде өткен кезеңдердің қарызы 90 миллион теңгеге жуық. Берешектерге қатысты рейдтік іс-шаралар жүргізіліп жатыр: демалыс күндері мамандар қала бойынша көпқабатты үйлерге барып, пәтер-пәтерді аралап шығады. Жеке үй иелерімен де жұмыс жүргізіліп, берешекшілерге сотқа дейінгі хабарламалар жіберілуде. Айдарбек Қалдықозов бұл мәселеге ерекше назар аударды: «Коммуналдық қызметтер үшін уақтылы төлем жасау кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі, желілерді ұстап тұру және маусым барысында қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін өте маңызды. Қарыздар жинақтала берсе, жүйенің тиімділігі төмендейді».
Қазақстандағы ірі қалалардың жылу шаруашылығы тарихына үңілсек, ұқсас мәселелер Алматы мен Астанада да қайталанып келгенін байқаймыз. 2010-жылдардың ортасында Алматының бірқатар ауданында авариялық жылу үзілістері тіркелді, себебі желілердің тозуы 60 пайыздан асып кеткен еді. Сол тәжірибеден сабақ алған Шымкент биліктері инфрақұрылымды жаңартуды жеделдетіп, мақсатты бағдарлама аясында жыл сайын ондаған шақырым желіні ауыстырып келеді. Қала әкімдігінің инфрақұрылым жөніндегі кеңесшісі Серік Байқожаев: «2026 жылдың маусымдық дайындық нәтижелері алдыңғы жылдармен салыстырғанда оң динамиканы көрсетіп отыр. Алайда 37 пайыздық тозу — бұл жұмысты жалғастыру керек дегенді білдіреді», — деп қорытындылады.
Алдағы уақытта «Қуатжылуорталық-3» кәсіпорны жылу маусымы аяқталғаннан кейін желілерді жаңарту жоспарын жалғастыруды және берешекті азайтуға бағытталған ынталандыру шараларын іске асыруды жоспарлап отыр. Тұрғындар мен кәсіпорын арасындағы өзара жауапкершілік — тұрақты жылумен жабдықтаудың кілті. Мегаполис тұрғындары биылғы қысты жылы өткізеді деген үміт бар, ал ол үміттің орындалуы жүйенің барлық буынының: кәсіпорын, қызмет көрсетуші ұйымдар және үй иелерінің бірлескен жұмысына тікелей байланысты.