Су саласының мамандары: елдің тіршілік тамыры

2026 жылдың 10 шілдесінде Түркістан облысының Ордабасы ауданында, «Боген» су қоймасының жағасында, елдің өміршең тамыры — судың шебер иелеріне арналған мерекелік іс-шара өтті. Су шаруашылығы қызметкерлерінің кәсіби мерекесіне орай өткізілген бұл салтанатты жиын облыстың ең ірі ауқымдағы шараларының бірінен саналды. Іс-шараға су саласының ардагерлері, гидротехниктер, инженерлер, шлюз реттеушілер, гидрометристер және сала мамандарының үлкен тобы қатысты.
Су шаруашылығы Қазақстан үшін ертеден-ақ стратегиялық маңызы бар сала болып келген. Тарихқа үңілсек, Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігі мыңдаған жылдан бері тармақты суару жүйелерін пайдаланып, ауыл шаруашылығын дамытып келеді. Кеңес дәуірінде қуатты ирригациялық инфрақұрылым қалыптасты, бірақ ол кезеңнен кейінгі жылдары жүйе біршама тозды. Тәуелсіздіктің алғашқы онжылдықтарында елдегі су шаруашылығы маман тапшылығы мен қаржыландыру жетіспеушілігінен ауыр жағдайды бастан кешірді. Дегенмен соңғы жылдары мемлекет бұл саладағы реформаларды күшейтіп, ирригациялық инфрақұрылымды жаңғыртуға бет бұрды. Дәл осы бетбұрыс Түркістан облысында да айқын сезілуде.
Мерекелік жиында ең биік сый-құрмет ардагерлер мен ұзақ жылдар еңбек еткен мамандарға берілді. Олар Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеровтің қолынан марапат алды. Марапатталғандардың ішінде ерекше аталғаны — елу жылдан астам уақытын су шаруашылығына арнаған Шүкір Күшкарбаев. Ол Сарыағаш, Келес, Қазығұрт аудандарында еңбек етіп, суару жүйелерін салу мен пайдалануға тікелей атсалысты. «Суару жүйелерінің салынуына қатыстым, аудандарда жер суаруды ұйымдастырдым. Марапатқа ие болу — бұл тек менің жеке жетістігім ғана емес, бірге еңбек еткен барлық әріптестерімнің еңбегінің де бағасы. Су — тіршіліктің бастауы ғана емес, ел дамуының негізі» деді сексеннен асқан ардагер, даусы дірілдеп, бірақ мақтана сөйлеп. Оның бейнесінде бүкіл бір ұрпақтың отқа күйіп, суға шылай жасаған ерен еңбегі бейнеленгендей еді.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеров өз сөзінде аймақтың су шаруашылығының ауқымы мен маңызына тоқталды. «Бүгінгі күні Түркістан облысында 575 мың гектар суармалы жер бар. Су шаруашылығы жүйесі 42 су қоймасын, төрт мыңнан астам арықты, 1800-ге жуық тік ұңғыманы және 1200-ден астам коллекторлы-дренаждық ғимаратты қамтиды. Өткен жылмен салыстырғанда су қоймаларындағы су көлемі 2,4 миллиард текше метрге артты, ал толтырылу деңгейі 50 пайызға жетті» деп атап өтті ол. Бұл көрсеткіштер — облыстың ауыл шаруашылығын, тұрғындардың ауыз сумен қамтамасыз етілуін және аймақтық экономиканы ұстап тұрған тіреудің беріктігін дәлелдейді.
Мерекеде маңызды бір оқиға бүкіл іс-шараның аясын кеңейтті: Су ресурстары және ирригация министрлігі «Қазсушар» кәсіпорнының Түркістан облыстық филиалына 25 мотоцикл мен 4 трактор берді. Бұл техника арық бойында жұмыс істейтін су реттеушілерге арналған. Жаңа техниканы іс-шара барысында облыс әкімі мен қонақтарға таныстырды. Бұл қадам жай ғана символдық маңыз ғана емес, нақты практикалық мән алады: арықтар мен каналдар бойында тәулік бойы қызмет атқаратын реттеушілер уақытты үнемдеп, тиімдірек жұмыс жасайды. Сала мамандарының бірі, гидротехник Болат Әбілов: «Бұл техника бізге алты немесе жеті арыққа бір ауысымда үлгере алуға мүмкіндік береді. Бұрын велосипедпен немесе жаяу жүретінбіз» деп атап өтті.
Су тапшылығы жаһандық деңгейде өткір мәселеге айналып отырған кезде Түркістан облысы тиімді суару жүйесін дамыту бойынша маңызды қадамдар жасауда. Орталық Азияда суды тиімді пайдалану мәселесі трансшекаралық қарым-қатынастармен тікелей байланысты. Арал теңізінің тартылуы, Сырдария мен Амудария өзендерінің тоқырауы аймақтың су ресурстарын қорғаудың қаншалықты маңызды екендігін айқын көрсетті. Осы тұрғыдан алғанда, облыстың суарылатын жерлер ауқымын сақтап қалу және су үнемдейтін технологияларды енгізу — тек ауылшаруашылық мәселесі ғана емес, ұлттық қауіпсіздік пен экологиялық тұрақтылықтың бір бөлігі болып табылады.
Іс-шараның соңында жас мамандарға да сөз берілді. Ирригация инженері, биылғы жыл ғана «Қазсушарға» жұмысқа орналасқан жас маман Айгүл Сейтқали: «Ардагерлерімізді мерекелеп жатқан бүгінгі күн — бізге, жастарға, өте маңызды. Олардың тәжірибесі мен тарихынан үйренер нәрсеміз мол. Су саласы қазір қарқынды дамып жатыр, цифрлық мониторинг жүйелері енгізіліп жатыр, ал жас мамандар ретінде осы жаңашылдықты өздеріміз алып барамыз» деді. Бұл сөздер аудитория арасынан қолдау тапты.
Міне, «Боген» су қоймасы жағасындағы осы мерекелі жиын — Түркістан облысының су шаруашылығы саласы жаңа белеске қадам басып жатқанының айқын белгісі. Ардагерлердің елу жылдық еңбегінен бастап жас мамандардың цифрлық болашаққа деген ұмтылысына дейін — бұл сала елдің азық-түлік қауіпсіздігін, тұрақты сумен қамтамасыз етілуін және аграрлық экономиканың өркендеуін ұстап тұрған бекем тірекке айналып отыр. Су — тіршіліктің тамыры дейді ардагер Шүкір Күшкарбаев. Бүгінгі мерекеде сол тамырды ардайым сусындатып келе жатқан адамдардың маңдай терін мемлекет ресми мойындады.