Еңбекшілер ауданы тұрғындарының мәселелері: аким уәде берді, шешім күтілуде

2026 жылдың 14 қыркүйегінде Шымкент қаласының Еңбекшілер ауданында өткен кездесу барысында тұрғындар бірнеше өткір коммуналдық мәселені алға тартты. Аким тарапынан тиісті қызметтерге тапсырма берілгенімен, жергілікті халық нақты шешімдер мен мерзімдерді талап етуде. Бұл оқиға Қазақстанның ірі қалаларындағы тозығы жеткен инфрақұрылым мен тұрғын-коммуналдық қызмет саласындағы жүйелі мәселелердің тағы бір айғағы болды.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі үш миллионнан астам тұрғыны бар республикалық маңызы бар қала. Соңғы онжылдықта қала халқының жылдам өсуіне байланысты инфрақұрылымға түсетін жүктеме де арта берді. Еңбекшілер ауданы — солардың ішіндегі тығыздалу қарқыны жоғары аймақтардың бірі. Мамандардың бағалауынша, 2015–2025 жылдар аралығында аудан тұрғындарының саны 30 пайызға өсті, алайда жол желісін кеңейту мен коммуналдық желілерді жаңарту қарқыны халық өсімімен сәйкес келмеді. Нәтижесінде «Тұлпар» көшесіндегідей тар жолдар, тозған электр желілері және санитарлық-тазалық мәселелері жиілей бастады.
«Тұлпар» көшесіндегі жол мәселесі — тұрғындар арасындағы ең өткір тақырыпқа айналған. Мектеп маңындағы бұл тар жол ата-аналардың жүрегіне үнемі алаңдаушылық салып келеді. Жол ені стандарт нормаларға сәйкес келмейтіндіктен, жүк және жеңіл көліктер бір мезгілде өте алмайды, ал жаяу жүргіншілер, оның ішінде мектеп оқушылары, жолдың шетінен сығылып өтуге мәжбүр. «Менің балам осы жолдан күнде өтеді. Автобустың жанынан қасарысып жүреді, жүрегім зу етіп кетеді. Бұл мәселені талай рет айттық, бірақ нәтиже жоқ», — деді ауданда тұратын үш баланың анасы Гүлнар Асқарова. Жол қауіпсіздігі саласының сарапшыларының пікірінше, мектеп маңындағы жолдардың белгіленген нормативтерге сай болмауы балалар арасындағы жол-көлік оқиғаларының басты себептерінің бірі болып табылады. Қазақстан статистика агенттігінің деректері бойынша, 2025 жылы республикада мектеп жасындағы балалар қатысқан жол-көлік оқиғаларының үштен бірі мектеп маңында орын алған.
Теміржол бойындағы санитарлық жағдай да тұрғындарды мазалауда. Аудан тұрғыны Бахытжан Омаров мәселені ашық айтты: «Жазда жел шығыстан соқса, бүкіл ауданға жағымсыз иіс тарайды. Мал қалдықтары мен қоқыс жылдар бойы жиналып жатыр, ешкім жинастырмайды». Санитарлық дәрігерлердің айтуынша, ашық жерде жатқан жануар қалдықтары тек иіс мәселесімен шектелмейді — бұл сальмонеллез, лептоспироз сияқты аурулардың таралу қаупін де арттырады. Теміржол бойындағы аумақтардың заңнамалық тұрғыдан кімнің қарауында екендігі жиі даулы болатынын да атап өту қажет: жергілікті атқарушы органдар мен «Қазақстан темір жолы» компаниясы арасындағы жауапкершілік шекарасы нақты айқындалмаған жерлерде тазалық мәселесі уақыт өте ушығады.
Электр жүйесіндегі ақаулар — үшінші, бірақ кем маңызды емес мәселе. Жекеменшік желідегі жиі сөнулер тұрғындарға тәулігіне бірнеше рет сәтсіздік туғызып келеді. «Тоңазытқыштар сөнеді, балалар сабақ оқи алмайды, кейде кешке дейін жарықсыз отырамыз», — деп шағымданады аудан тұрғыны Меруерт Нұрланова. Энергетика саласының сарапшысы Тимур Сейітов бұл жағдайға мынадай түсініктеме берді: «Жекеменшік электр желілері тиісті техникалық қызмет алмай, тозған күйінде пайдаланыла береді. Желіні энергетика компаниясының балансына беру — бұл тек тұрғындардың ыңғайлылығы үшін емес, электрқауіпсіздік нормаларының сақталуы үшін де маңызды». Қалалық электрмен жабдықтау бойынша 2024 жылғы есептерге сәйкес, Шымкенттің жекеменшік желілерде сөну жиілігі мемлекеттік балансқа алынған желілермен салыстырғанда орта есеппен 4,5 есеге жоғары.
Осы үш мәселені тыңдаған Еңбекшілер ауданының әкімі тиісті қызметтерге өтініштерді зерделеп, қажетті шаралар қолдануды тапсырды. Алайда тапсырманың мерзімдері мен орындалу тетіктері жайлы нақты мәлімет берілмеді. Бұл жағдай тұрғындарда белгілі бір скептицизм тудырып отыр. «Аким тыңдайды, тапсырма береді, содан кейін тынышталып кетеді. Алты айдан кейін тағы соған барасың», — деді жиналысқа қатысқан ауданның белсенді тұрғыны Серік Байжанов. Бұл пікір — Қазақстанның барлық аймақтарындағы жергілікті басқару мен тұрғындар арасындағы кері байланыс жүйесінің барлық деңгейде жетілдіруді қажет ететіндігін айқын көрсетіп тұр.
Мамандар мен қоғамдық белсенділер бұндай кездесулердің нәтижелі болуы үшін нақты мерзімдер мен жауапты тұлғалар белгіленуі, орындалу барысы ашық жарияланып отыруы тиіс деп санайды. «Аким қабылдауы — бастама. Бірақ бастаманы іске айналдыру — жүйенің міндеті», — дейді Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Айгүл Серікқызы. Ол жергілікті мәслихаттардың мұндай тапсырмалардың орындалуын тексеру өкілеттігін белсендірек пайдалануы керектігін де атап өтті.
Еңбекшілер ауданы тұрғындарының мәселелері — жалпы қазақстандық қалалардағы инфрақұрылымдық дамудың қарама-қайшылықтарын кішкентай айнада көрсеткен суреттей. Жол кеңейту, теміржол маңын тазарту, желіні балансқа беру — бұлардың әрқайсысы жекелеген мәселе сияқты көрінгенімен, түбінде барлығы бір ортақ себепке тіреледі: қалалық жоспарлау мен инфрақұрылым қаржыландыруының халық өсімінен артта қалуы. Тұрғындар шешімдер мен нәтижелерді күтуде. Аким берген уәде орындалса — бұл сенімнің бастауы болар, ал орындалмаса — алшақтықтың тағы бір белгісі болмақ.