Шымкентте тарихи мұра қорғалады: «Таза Қазақстан» бағдарламасы жаңа белеске шықты

Қазақстанның оңтүстік өңірінің іргелі қаласы Шымкентте «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы аясында кезекті маңызды шара өткізілді. 16 қазан 2026 жылы өткен бұл акция барысында еріктілер Бауыржан Момышұлы ескерткішінің маңайын мүлтіксіз тазартып, абаттандыру жұмыстарын жүзеге асырды. Он бес адамнан тұратын топ аумақты ретке келтіріп, ескерткіш айналасын мінсіз күйге жеткізді. Бұл акция — жыл басынан бері Шымкентте өткізілген алпыс төртінші шара болып тарихта қалды.
«Таза Қазақстан» бағдарламасы республика бойынша кең ауқымда жүргізіліп, қоршаған ортаны қорғау мен тарихи-мәдени мұраны сақтаудың тиімді тетігіне айналды. Бағдарлама тек ауладағы қоқысты жинаумен шектелмей, азаматтардың қоғамдық кеңістікке деген санасын, жауапкершілік сезімін тәрбиелеуді де басты мақсат тұтады. Шымкент бұл бастамалардың алдыңғы қатарлы орталығына айналған қала екені бүгін айқын дәлелденіп отыр. Алпыс төртінші шараның өткізілуі — бұл бір жылдың ішінде орта есеппен әр алты күн сайын бір экологиялық акцияның жүзеге асырылғанын білдіреді. Бұл сандар бағдарламаның жай ғана науқандық шара емес, тұрақты жүйелі қозғалысқа айналғанын дәлелдейді.
Бауыржан Момышұлы — Қазақстан халқының ұлттық мақтанышы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ерлігімен аты аңызға айналған батыр. Ол 1910 жылы Шымкент облысында дүниеге келіп, 1982 жылы өмірден озған. Момышұлы дивизиясының жеңісі туралы жазған Александр Бектің «Волоколамск шоссесі» романы бүкіл дүниежүзіне танылды. Осы тарихи тұлғаның ескерткіші алдында еріктілердің жинаған қоқысы — кішігірім іс сияқты көрінгенімен, рәмізі жағынан мейлінше терең. Бұл ел ерлерін ардақтаудың заманауи тілде жасалған нақты көрінісі. Ескерткіш ауданын тазарту — ұрпақ борышын адал атқарудың бір жолы екенін шара қатысушылары бір ауыздан мойындайды.
Акцияға қатысқан Жасұлан Серіков жас маман, биыл университетті бітірген жігіт: «Мен мұнда достарымды ертіп келдім. Бауыржан аға — менің бабаларымның ерлігінің символы. Оның ескерткіші таза, абат тұрсын деген тілек — бұл оны ардақтаудың ең шынайы жолы» деді ол. Ал тәжірибелі белсенді, Жастар ресурстық орталығының инспекторы Жазира Омарова өз пікірін анық жеткізді: «Мұндай шаралардың қаламыз үшін маңызы зор, өйткені олар тек тазалық пен тәртіпті сақтауға ғана емес, жастардың қоршаған ортаға және тарихи мұраға деген жауапкершілік сезімін тәрбиелеуге де көмектеседі. Акцияға жастардың қосылуы, олардың өз үлгісімен туған қаладың абаттандырылуына кімнің де болса үлес қоса алатынын көрсетуі — аса маңызды». Омарованың бұл сөздері шараның қандай мақсатта өткізіліп жатқанын дәл бейнеледі.
Ұйымдастырушылар алдағы уақытта Абай Құнанбайұлы ескерткіші маңайын абаттандыруды жоспарлаған. Бұл жоспар кездейсоқ таңдалмаған — Абай Құнанбайұлы қазақ халқының ұлы ақыны, ойшыл философ ретінде ұлтымыздың рухани негізін қалаушы болып саналады. Оның мұрасы буын байланысын нығайтатын алтын жіп. Осы ескерткішті күтімде ұстау да жастардың тарихи санасын дамытудың нақты амалы деп бағаланады. Акцияның ауқымын кеңейтуде ресми мекемелер мен азаматтық қоғамның ынтымақтасуы ерекше рөл атқарады. Шымкент қалалық мәслихатының мүшесі Дина Жақсыбекова: «Бұл бағдарлама жастарды іске тарту жолымен қоғамдық кеңістіктерге деген ортақ жауапкершілікті қалыптастырудың нүсқасын ұсынып отыр. Биыл алпыс төрт шара өткізілді — бұл шынайы жетістік» деп мәлімдеді.
Вандализмнің алдын алу мәселесі де бағдарлама күн тәртібінде тұрған өзекті тақырыптардың бірі. Тарихи ескерткіштерге залал келтіру жекелеген адамдардың әрекетімен ғана байланысты емес — бұл кеңінен алғанда қоғамдық мәдениет пен азаматтық санаттың деңгейімен тікелей байланысты мәселе. Зерттеулер көрсеткендей, қоғамдық кеңістіктерді күтімді ұстаған аудандарда вандализм деңгейі айтарлықтай төмен болады. Еріктілердің жүйелі жұмысы осы мәселені де шешудің тиімді жолы ретінде қаралады. Шымкент полициясының өкілдері де бағдарламамен ынтымақтасуға дайын екендіктерін растаған: «Ескерткіштер маңындағы аумақтар ретке келтірілген сайын оны бүлдіруге тырысқандардың сырттан жасырынуы қиындайды. Бұл тікелей профилактикалық әсер» деді олар.
Жылдың аяғына дейін бағдарлама аясында жаңа шаралар өткізілуі жалғасатын болады. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, Шымкенттің барлық аудандарын қамту мақсатында ерікті топтардың географиясы кеңейтіледі. Мектеп оқушылары, студенттер, мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері мен бизнес өкілдерін де үдеріске тарту жоспарлануда. Осы жылдың барысында «Таза Қазақстан» бағдарламасы тек Шымкентте ғана емес, бүкіл республика бойынша ондаған мың адамды бірлескен іске жұмылдырды. Бұл санды мақтаныш пен жауапкершілік сезімімен атауға болады. Қоғамдық кеңістікті тазарту, тарихи мұраны күтімде ұстау, жас ұрпақтың санасын тәрбиелеу — бүгінгі ерікті акциялардың айқын мақсаты осы үш тірекке бекем тіреліп тұр. Шымкенттің болашағы — осы қарапайым, бірақ тереңге тамырлас іс-қимылда жасырынып жатыр.