Шымкентте тағы 30 отбасы өз үйіне ие болды: тізімде 11 жыл тұрғандар да бар

19 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының Асар-2 шағынаудандары тұрғындарының есімін тарихқа жазған бір мезет болды: 30 отбасы жаңа пәтерлердің кілтін алды. Бұл жәй ғана кілт тапсыру рәсімі емес — жылдар бойы үміт артып, кезек күтіп өткізген адамдардың арманы шындыққа айналған сәт. Олардың арасында жесір қалған аналар, мүгедектігі бар азаматтар, көпбалалы отбасылар бар. Бір қарағанда жай хабарлама сияқты көрінетін бұл оқиғаның артында — мемлекеттік тұрғын үй саясатының жылдан жылға тереңдеп бара жатқан ізі жатыр.
Кілт алушылар арасындағы ең назар аударарлық тұлғалардың бірі — екі баласын жалғыз өзі тәрбиелеп жүрген Мадина Суйғынбаева. Асыраушысынан айрылғаннан кейін ол тұрғын үй кезегіне тұрды. Содан бергі уақыт — он бір жыл. Он бір жыл бойы ол жалдамалы үйлерде тұрып, балаларын аяқтандырды, сол кезек-кезек жылжып, бір күні атаулы хат келгенше күтті. Енді оның отбасы екі бөлмелі пәтерге ие болды. «Балаларымның өз бөлмесі болады деп ойламаппын. Бұл менің үшін тек баспана емес — жаңа өмірдің басы», — деді Мадина кілтті қолына алған сәтте, көзінің жасын тый алмай.
Пәтерлер жалдау арқылы берілді, алайда бұл жалдаудың өзіндік ерекшелігі бар: тұрғындар ай сайын жалдау ақысын төлейді, ол ақша болашақта пәтерді сатып алу құнына есептеледі. Мамандардың айтуынша, бұл бағдарлама бойынша пайыздық қосымша төлем мүлдем қарастырылмаған. Яғни, адамдар банктік несие алып, артық ақша төлегендей жағдайға түспейді. Шымкент қалалық тұрғын үй комитетінің басшысы Бақытжан Сейтқалиев: «Бұл бағдарламаның мәні — әлеуметтік осал топтардың ипотекасыз, пайызсыз жолмен үй иесі болуына мүмкіндік беру. Мемлекет кепілгер рөлін атқарады, ал адам тек өз шамасына қарай төлейді», — деп түсіндірді.
Кілт алғандардың тізімі — Қазақстандағы ең осал санаттардың шоғырланған тізімі іспеттес: көпбалалы отбасылар, бірінші және екінші топтағы мүгедектер, мүгедек балаларды тәрбиелейтін отбасылар, ата-ана қамқорлығынсыз қалғандар, толық емес отбасылар және асыраушысынан айрылған азаматтар. Бұлардың барлығы — мемлекеттік қолдаудың алдымен жетуі тиіс адамдар. Асар-2 шағынауданындағы үйлер барлық инженерлік коммуникацияларға қосылған, тұрғындарды қабылдауға дайын. Ескі заманның «бітпеген үйлер» дерті мұнда жоқ.
Шымкент — Қазақстанның үшінші республикалық маңызы бар қаласы. Халқының саны соңғы онжылдықта қарқынды өскен бұл мегаполисте тұрғын үй мәселесі бұрыннан күрделі болып келді. 2010 жылдары қалада тұрғын үй кезегіндегілер саны 80 мыңнан асатын, ал жыл сайын берілетін пәтер саны мол болмады. Демографиялық серпіліспен бірге шиеленіскен тұрғын үй тапшылығы әлеуметтік шиеленістің де бір бастауына айнала бастады. Осы жағдайда «Нұрлы жер» бағдарламасы және жергілікті бюджет арқылы іске асырылған жобалар елеулі рөл атқарды. Алайда сарапшылар мемлекет жасаған қадамдардың жеткіліксіз болғанын да ашық айтады. «Тұрғын үй мәселесі — бұл тек баспана мәселесі емес, бұл адам қадір-қасиетінің мәселесі. Адам тұрақты баспанасы болмаса, балаларын толыққанды тәрбиелей де алмайды, жұмысын да тиімді атқара алмайды», — дейді әлеуметтанушы Гүлнар Бекова.
Биылғы жылдың басынан бергі деректерге назар аударсақ, қалада жеңілдікті шарттармен тұрғын үй алғандар саны 4 мыңға жуықтаған. Жылдың соңына дейін бұл көрсеткішті 7 мыңнан асыру жоспарлануда. Яғни, тек бір жылдың ішінде он мыңдаған адамның тұрмыс жағдайы мүлдем өзгермек. Бұл сан суық статистика сияқты көрінуі мүмкін, бірақ оның артында — Мадинадай аналардың, Асар-2-де алғаш рет өз бөлмесінде ұйқыға жататын балалардың нақты өмірі тұр. Шымкент мэриясының өкілі Алмас Жақсылықов: «Биыл мы рекордтық қарқынмен жұмыс жүргізіп жатырмыз. Кезекте тұрғандар санын азайту — басым міндетіміздің бірі», — деп атап өтті.
Тарихи тұрғыдан алғанда, кеңестік дәуірде Шымкентте де орталықтандырылған тұрғын үй бөлу жүйесі болды. Сол жүйе ыдырағаннан кейін жалпы постсоветтік кеңістіктегідей тұрғын үй нарыққа өтті, бірақ мемлекеттің рөлі мүлдем жойылған жоқ. Бүгінгі бағдарлама — тек нарықтық механизмді де, мемлекеттік қолдауды да үйлестіруге деген ұмтылыстың жемісі. Маманда бұл гибридтік модель болашақта Орта Азия елдеріне үлгі бола алады деген пікір де бар.
Алда не тұр? Асар-2 шағынауданының қоғамдық инфрақұрылымы — мектептер, балабақшалар, дүкендер, медициналық мекемелер — жаңа тұрғындардың санымен бірге дамуын жалғастыруы тиіс. Жаңа пәтерлер алған отбасылар алдын ала зерделеп барғандарын айтады: маңайда мектеп те, дәрігер де бар. Сондықтан жаңа тұрғындар арасында оптимизм басым. Бір кілт — бір адамның он жылдан астам күткен арманының кілті. Бір пәтер — бір отбасының болашақтың кілті. Шымкент бүгін тағы 30 есікті ашты.