Өмір сақтаушылар: Шымкентте төтенше қызметкерлер мерекесі аталып өтті

20 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласында Құтқарушылар күніне орай ерекше салтанат өтті. Қаладағы төтенше жағдайлар қызметінің батыл қызметкерлері — өрт сөндірушілер, жедел жәрдем дәрігерлері мен басқа да авариялық-құтқару жасақтарының мүшелері — ресми атақ пен мойындауға ие болды. Бұл мереке жай ғана рәсімдік шара емес, жыл сайын миллиондаған адамның бейқам ұйқысын қамтамасыз ететін, тәуекелді мамандықты таңдаған ерлерге деген терең құрмет белгісі.
Қазақстандағы Құтқарушылар күні 1999 жылдан бастап ресми мерекеге айналды. Сол жылдан бері бұл мамандыққа деген қоғамдық назар жыл санап артуда. Ішкі статистикаға сәйкес, Шымкент қаласында жылына орта есеппен 4 500-ден астам өрт сөндіру шақыруы тіркеледі. Бұл — тәулігіне шамамен 12 оқиға деген сөз. Жедел жәрдем қызметі болса жылына 200 000-нан астам шақыруға жауап береді. Осынша жүктемені арқалап жүрген мамандар жайлы қоғамның ой-пікірі соңғы жылдары айтарлықтай өзгерді: бүгінде олар тек кәсіби маман ретінде ғана емес, азаматтардың шынайы қалқаны ретінде танылады.
Салтанат барысында Шымкенттің №4 өрт сөндіру бөлімінің бастығы Ербол Қанатұлы өзі жақсы есінде қалған ерекше бір шақыру туралы баяндады. Самал шағын ауданындағы тұрғын үй ауласындағы химиялық заттар сақталатын қойма лаулап жанған, одан кейін жарылыс болған. Өрт сөндірушілер жалынды жою мен адамдарды аман алып шығу барысында өздерінің кәсіби шеберлігін толық таныта білді.
«Мұндай жағдайда ең маңыздысы — жылдамдық пен бөлімше мүшелерінің ынтымақтастығы. Бірі химиялық булардан қорғаныс қамтамасыз етсе, екіншісі жалынды бағындырады, үшіншісі жарақат алғандарды қауіпті аймақтан шығарады. Бір-бірімізді сезіну — біздің басты қарумыз», — деді Ербол Қанатұлы салтанат тойда сөз алып. Оның сөздерін зал тыныш тыңдады, ал залдағы жас өрт сөндірушілердің бетінен мақтаныш байқалды.
Алайда апаттарда тек өрт сөндірушілер ғана жұмыс жасамайды. Жедел жәрдем қызметкерлері де қауіптің алдыңғы шебінде жүреді. Жанат Әділханқызы — осы саланың нағыз тәжірибелі маманы. Ол экстремалды медицинада 16 жыл жұмыс жасайды. «Әрбір шақыруда не болатынын алдын ала болжай алмайсың. Науқасты көрмейінше оның жағдайы қандай, жарақаты қаншалықты ауыр екенін білмейсің. Сол себепті біз жол бойы барлық сценарийге дайын болуымыз керек», — деді ол. Оның 16 жылдық өтілі — тек уақыт өлшемі ғана емес, мыңдаған адамның аман қалуына тікелей қатысы бар тәжірибе.
Жедел медицина саласындағы мамандардың айтуынша, Қазақстанда жедел жәрдем машиналарының жылдам жетуі мен алғашқы медициналық көмектің дұрыс берілуі нәтижесінде соңғы бес жылда ауыр жарақат алғандар арасындағы өлім-жітім деңгейі 18 пайызға төмендеді. Бұл — кішігірім жетістік емес. Дегенмен мамандар осы саладағы кадр тапшылығы мен жұмыс ауыртпалығы мәселесін де ашық айтады. Орташа жедел жәрдем дәрігері тәулікте 10-12 шақыруға жауап береді, демек психологиялық күйзелісі де жоғары.
Салтанатты шарада Шымкент әкімі Ғабит Сыздықбеков сөз сөйлеп, төтенше қызмет мамандарына кәсіби мерекелерімен ізгі тілек жолдады. «Сіздер үшін әрбір шақыру — зор жауапкершілік, ал аман алып қалынған әрбір өмір — баға жетпес байлық», — деді аким. Ол сондай-ақ алдағы жылдары қаланың авариялық-құтқару инфрақұрылымын кеңейту, жаңа техника мен жабдықтармен жарақтандыру жоспарлары бар екенін атап өтті. Ол сонымен қатар мамандардың еңбек ақысы мен әлеуметтік қорғанысын арттыру мәселесі мемлекеттік деңгейде қаралып жатқанын да жеткізді.
Осы аталып өтулер жай ғана мерекелік ырымға айналып кетпеуі үшін мамандар нақты шаралар қажет деп есептейді. Салтанатта сөз алған ардагер өрт сөндіруші, 30 жылдан астам өтілі бар Серік Дүйсеков: «Бізге сый-сыяпат пен алғыс сөз жеткілікті. Бірақ одан да маңыздысы — заманауи техника, тиісті оқу-жаттығу орындары мен отбасыларымызды қамтамасыз ету», — деді. Оның ойын залдағы әріптестері қолдай қарсы алды.
Шара салтанатты концертпен аяқталды. Шымкенттің танымал өнер ұжымдары мен жас орындаушылар биік сахнадан төтенше қызмет мамандарына деген ризашылықтарын жырлады. Залды толтырған отбасылар мен балалар осы күні еріксіз ойланды: үйге келетін папасы немесе анасы әрбір смена сайын қаншалықты үлкен тәуекелге барады екен деп. Ал ол тәуекелдің артындағы ерлік пен кәсіби берілгендік бүгін бүкіл бір қалаға айқын дауыспен жар салынды. Рухы биік, еңбегі ауыр бұл мамандардың мерекесі болсын — өйткені олардың жасайтыны жай жұмыс емес, тіршіліктің өзін сақтаудың ең қасиетті формасы.