Президент Жолдауы: Шымкенттің энергетикалық қауіпсіздігін нығайту жолында

Қазақстан Президентінің 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында елдің энергетикалық болашағын айқындайтын маңызды мәселе көтерілді. Мемлекет басшысы жалпыхалықтық референдум қорытындысы бойынша елде атом электр станцияларын салу туралы шешім қабылданғанын еске салып, бұл таңдауды энергетикалық тәуелсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз етудегі дер кезінде жасалған дұрыс қадам деп бағалады. Бұл бастама республикалық маңызы бар Шымкент сияқты ірі қалалардың тұрғындарына да тікелей қатысты, өйткені электр қуатының сенімділігі әр отбасының тұрмысынан бастап өндіріс орындарының жұмысына дейін әсер етеді.
Жолдауда айтылғандай, референдум нәтижесі халықтың жаңа технологияларға және энергетикалық қауіпсіздікке деген сенімін көрсетті. Президент елдің болашағы үшін тек бір емес, бірнеше атом станциясын салудың стратегиялық тұрғыдан дұрыс шешім екенін атап өтті. Бұл жерде басты ой қуат көздерін әртараптандыру және алдағы онжылдықтарда туындауы мүмкін қуат тапшылығының алдын алу болып отыр. Елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент үшін бұл өте өзекті: қала халқы жыл сайын өсіп, жас ұрпақтың үлесі жоғары болған сайын, тұрмыстық және өндірістік электр қуатына деген қажеттілік те арта түседі.
Жолдауда алғашқы жобалар да аталды. Алматы облысындағы Балқаш көлінің маңында, Үлкен ауылы аумағында «Балқаш» АЭС-і құрылысына дайындық басталған. Сонымен қатар екінші, «Мойынқұм» АЭС жобасы бойынша жұмыстар пысықталып жатыр. Бірінші жоба бойынша ресейлік «Росатом» консорциумымен келісім жасалса, екінші станция жөнінде Қытайдың ұлттық атом корпорациясымен (CNNC) келіссөздер жүріп жатқаны айтылды. Энергетика министрлігінің мәліметінше, бұл екі ірі нысанның құрылысын 2035 жылға қарай толық аяқтау жоспарланған. Бұл станциялар Шымкенттің аумағында салынбайтыны белгілі, алайда олар ел бойынша бірыңғай энергетикалық жүйенің тұрақтылығына қызмет етеді, ал мұның игілігін оңтүстік өңір тұрғындары да сезінеді деп күтіледі.
Қала тұрғыны үшін бұл жоспарлардың мәні қарапайым тілмен айтқанда мынада: жарық пен жылудың үзіліссіз берілуі. Ыстық жазда желдеткіштер мен кондиционерлер жұмысына түсетін жүктеме, қыста жылыту маусымындағы қажеттілік, шағын және орта бизнестің, өндірістік кәсіпорындардың, оқу орындары мен емдеу мекемелерінің тұрақты жұмысы — осының бәрі сенімді энергия көздеріне тікелей байланысты. Қуат жеткілікті болса, жаңа кәсіпорындар ашу, өндірісті кеңейту, жаңа жұмыс орындарын құру мүмкіндігі де артады. Бұл ретте Шымкент сияқты жас халқы көп қалада жұмыспен қамту мәселесінің маңызы ерекше.
Жолдауда атом энергетикасының тек жарық пен жылу көзі емес екені де ерекше атап көрсетілген. Мемлекет басшысының пікірінше, бұл сала отандық өндірістің, ғылымның және кадрлық әлеуеттің жаңа деңгейге көтерілуіне жол ашады. Бұл мәлімдеме жастарға, соның ішінде техникалық мамандықтарды таңдап жатқан Шымкент түлектеріне үлкен мүмкіндік ұсынады. Физика, инженерия, құрылыс, материалтану, қауіпсіздік саласындағы мамандарға деген сұраныс артуы заңды. Қала жоғары оқу орындары мен колледждері осы бағытқа бейімделіп, заманауи кадрлар даярлауға мән берсе, өңір жастары болашақ жобаларға қатысуға лайықты дайындықпен келе алады.
Қауіпсіздік мәселесі де Жолдауда назардан тыс қалмады. Президент құрылыс барысында халықаралық озық тәжірибелер қолданылып, ядролық және радиациялық қауіпсіздік талаптарының қатаң сақталатынын атап өтті. Мұндай тақырып қоғамда әрдайым сұрақ тудыратыны түсінікті, сондықтан тұрғындардың ашық әрі нақты ақпарат алуы маңызды. Жобалардың барысы, қауіпсіздік шаралары мен мамандардың түсіндірмелері жұртшылыққа түсінікті тілде жеткізілсе, қоғамдағы сенім одан әрі нығаяды. Мұнда жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарының да рөлі зор.
Тағы бір маңызды ұсыныс — елдің станцияларын кем дегенде бір ғасыр бойы уран шикізатымен үздіксіз қамтамасыз ету үшін арнайы мемлекеттік стратегиялық уран резервін құру. Бұл бастама энергетикалық саланың ұзақ мерзімді тұрақтылығына бағытталған және алдағы буындардың да қуатпен қамтамасыз етілуін көздейді. Шымкент тұрғындары үшін бұл жай ғана экономикалық шешім емес, балалары мен немерелерінің болашағына жасалған сенімді негіз деп қабылдануы мүмкін.
Қорыта айтқанда, референдумда қабылданған шешім Жолдауда елдің жасыл энергетикаға көшуін жеделдетіп, қуат тапшылығы мәселесін түпкілікті шешуге бағытталған тарихи қадам ретінде сипатталды. Шымкент үшін бұл — тұрақты энергиямен қамтамасыз етілген, өндірісі дамыған, жастарға мүмкіндігі мол қала болу жолындағы жаңа мүмкіндік. Жобалардың іс жүзіндегі нәтижесі алдағы жылдары көрінеді, ал қала тұрғындары үшін ең бастысы — осы үдерістің ашық жүргізілуі, кадрлық әлеуеттің дамуы және энергетикалық қауіпсіздіктің нақты нығаюы болмақ.