Президент Жолдауы: Шымкенттің агрологистикалық әлеуетін арттыру жолдары

Өнімді сақтау мен өткізу мәселесі ауыл шаруашылығындағы ең өткір түйткілдердің бірі болып отыр. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осы мәселеге айрықша назар аударып, агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақтылығы тікелей өнімді сапалы сақтау мен тиімді бағамен нарыққа шығаруға байланысты екенін атап өтті. Бұл тақырып республикалық маңызы бар, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис саналатын Шымкент үшін де өзекті.
Жолдауда айтылғандай, жиналған егін мен өндірілген тауар уақытында өткізілмесе, фермерлер үлкен шығынға ұшырайды, ал елде азық-түлік инфляциясы күшейеді. Бұл заңдылық қала тұрғындарының күнделікті өмірінен де анық байқалады. Маусымдық кезеңде нарықтағы баға күрт құбылып, бір кезде өнім мол болғанымен, кейін қымбаттап кететін жағдайлар көпшілікке таныс. Мемлекет басшысы осы мәселені шешу үшін заманауи агрологистикалық орталықтардың инфрақұрылымын құруды және оған барлық тараптың тең қолжетімділігін қамтамасыз етуді басты міндеттердің бірі ретінде белгіледі.
Жаңа модельдің түйінді идеясы — теңдік қағидаты. Ірі агрохолдингтердің өз қоймаларын салуға қаржылық мүмкіндігі жеткілікті болса, ауылдағы шағын шаруа қожалықтары үшін өнімін сақтайтын орын табу үлкен проблема. Сондықтан мемлекеттік қолдаумен салынатын хабтар мен қоймалар кез келген фермерге есігін ашық ұстауы тиіс екені айтылды. Шымкентті қоршаған аумақтарда да, қала іргесіндегі шаруашылықтарда да шағын өндірушілер аз емес. Олар үшін қолжетімді сақтау орны өнімнің бұзылып, шығынға айналу қаупін азайтып, еңбегінің нәтижесін толық көруге жол ашады.
Жолдауда делдалдар мәселесіне де арнайы тоқталды. Шағын фермалар өз өнімін көбіне делдалдарға төмен бағамен сатуға мәжбүр болады. Агрологистикалық хабтар оларға өнімді тікелей ірі сауда желілеріне немесе экспортқа шығаруға мүмкіндік беруі тиіс. Қала тұрғыны үшін мұның мәні зор: тізбектегі артық буын азайса, өндіруші де көбірек табыс табады, тұтынушы да сапалы әрі қолжетімді өнімге ие болады. Көп ұлтты, жас халқы бар үлкен қалада азық-түлік бағасының тұрақтылығы әрбір отбасының бюджетіне тікелей әсер етеді.
Президент заманауи хабтың жай ғана ангар немесе қойма емес екенін, ол жоғары технологиялық цифрлық экожүйе болуы керегін ерекше көрсетті. Бұл экожүйе үш негізгі қызметті қамтиды. Біріншіден, көкөніс пен жеміс-жидекті ұзақ уақыт бұзбай сақтайтын, температурасы автоматты түрде реттелетін мұздатқыш кешендері, сондай-ақ өнімді жуу, өлшемі бойынша калибрлеу және халықаралық стандарттарға сай қаптау жұмыстары жүзеге асуы тиіс. Екіншіден, тауардың келуі мен кетуі, нарықтағы баға динамикасы және бос орындар саны жасанды интеллект арқылы нақты уақыт режимінде бақылануы қажет. Үшіншіден, өнімді еліміздің басқа өңірлеріне және Қытай, Еуропа, Таяу Шығыс сияқты сыртқы нарықтарға жылдам жеткізу үшін теміржол және автокөлік терминалдары біріктірілуі керек.
Бұл талаптар Шымкент секілді ірі көлік-логистикалық қиылыста орналасқан қала үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Қала халқының көптігі ішкі нарықтың тұрақты сұранысын қамтамасыз етеді, ал өнімді өңдеп, сұрыптап, стандартқа сай қаптау бағыты қосымша жұмыс орындарын құруға, жастардың кәсіби дағдысын дамытуға жол салады. Нақты жобалар мен мерзімдер туралы мәліметтер әзірге жария етілмегенімен, Жолдаудағы бағыт қала экономикасын әртараптандырудың маңызды қадамына айналуы мүмкін.
Президент сондай-ақ жүйенің ашықтығына баса мән берді. Үкімет пен жергілікті атқарушы органдар бұл бағытта ашық цифрлық кезек жүйесін енгізіп, монополияға жол бермеуі тиіс. Яғни хабтың қызметін пайдалану құқығы ірі ойыншының ғана емес, кішігірім шаруашылықтың да қолында болуы керек. Шымкент үшін бұл — әділ бәсеке ортасын қалыптастырып, нарыққа жаңа қатысушыларды тартудың тетігі. Кезектің ашық болуы жемқорлық пен жеке мүдденің көлеңкесін азайтады, өндірушінің жүйеге деген сенімін арттырады.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы агрологистика туралы тармақ — тек ауыл шаруашылығына ғана емес, бүкіл қала тұрғындарына қатысты бастама. Мемлекет басшысы атап көрсеткендей, шағын фермерлердің хабтарға қолжетімділігін қамтамасыз ету — маусымдық баға құбылмалылығынан қорғанудың және ішкі нарықты жыл бойы отандық арзан өніммен қамтудың жолы. Шымкент үшін алдағы жылдардағы басты міндет — осы бағыттағы шешімдердің ашық, тең және цифрлық қағидатта жүзеге асуын қамтамасыз ету. Сонда ғана қала тұрғыны дастарқанындағы тұрақты баға мен сапалы өнім арқылы жаңа жүйенің нақты нәтижесін сезінетін болады.