Президент Жолдауы: Шымкенттің шағын және орта бизнесіне жаңа мүмкіндіктер

Қазақстан Президентінің 28 қазандағы Жолдауында мемлекеттік сатып алу жүйесін жаңартып, оған шағын және орта бизнесті кеңінен тарту мәселесі ерекше назарға алынды. Мемлекет басшысы халыққа арнаған Жолдауында мемлекет экономикадағы ең ірі әрі маңызды тапсырыс берушілердің бірі болып қала беретінін еске салып, отандық кәсіпкерлікті қолдау мен нарықтағы бәсекелестікті күшейту үшін сатып алу тетіктерін жетілдіру қажеттігін атап өтті. Бұл бастама республикалық маңызы бар қала ретінде елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполистердің біріне айналған Шымкент үшін де аса маңызды.
Жолдау тармағының өзегінде мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордың сатып алуларына шағын және орта бизнес субъектілерін тартудың тиімді жолдарын табу міндеті тұр. Реформаның басты ерекшелігі — сатып алу көлемінің бір бөлігін тек осы сектор өкілдері үшін арнайы резервтеу және өнім берушілерге қойылатын талаптарды жеңілдету. Мемлекет басшысының айтуынша, мұндай қадамдар нарықтағы бәсекені әділ етіп, отандық өндірушілердің мүмкіндігін кеңейтуге тиіс.
Шымкент — жас халқы көп, көп ұлтты әрі іскерлік белсенділігі жоғары қала. Мұндағы сауда, қызмет көрсету, өндіріс салаларында еңбек етіп жүрген көптеген кәсіпкер шағын және орта бизнестің қатарына жатады. Осы себепті жаңа тәртіптің қала тұрғындарына тікелей әсері болуы мүмкін. Бұрын ірі компаниялармен тең жағдайда жарысуға шамасы жетпеген шағын кәсіпорындар енді өз деңгейіне сай лоттарға қатысып, тұрақты тапсырыс алуға мүмкіндік алады. Жолдауда айтылған резервтеу тетігі бойынша белгілі бір көлемдегі мемлекеттік тапсырыстар тек шағын және орта бизнес арасында ойнатылады, ал ірі кәсіпорындар мұндай лоттарға қатыспайды.
Сонымен қатар Жолдауда белгілі бір тізбеге енетін тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді тікелей осы сектордан сатып алу тәсілі де айтылған. Бұл жаңа бастаған кәсіпкерлер үшін ерекше маңызды. Көп жағдайда жас бизнес өз ісін енді ғана бастағанда тұрақты табыс көзінің болмауынан қиналады. Мемлекеттік тапсырыс — тек табыс емес, сонымен бірге сенімді серіктестік пен өсу кепілі. Шымкент секілді жастар көп шоғырланған қалада өз ісін ашуға бейім азаматтар аз емес, сондықтан мұндай қолдау олардың бастамасын жалғастыруға серпін береді.
Реформаның екінші бағыты — өнім берушілерге қойылатын біліктілік талаптарын жеңілдету. Бұған дейін бизнестің сатып алуға қатысуына кедергі келтіретін негізгі себептің бірі шамадан тыс қатал талаптар болғаны Жолдауда айқын көрсетілген. Енді компаниялардың қаржылық тұрақтылығына қатысты өлшемдер қайта қаралып, жаңадан ашылған кәсіпорындарға да мүмкіндік берілмек. Сондай-ақ құжат айналымын қысқартып, процестерді Бірыңғай сатып алу платформасы арқылы «бір терезе» форматына көшіру көзделген. Кәсіпкер үшін бұл — уақыт пен қаражатты үнемдеу, артық қағазбастылықтан арылу деген сөз. Ал шағын көлемдегі сатып алуларды Ұлттық тауарлар каталогы негізінде электрондық дүкен арқылы жылдам жүзеге асыру тәжірибесі ұсақ өнім берушілерге де жол ашады.
Жолдауда оффтейк-келісімшарттарға да айрықша мән берілген. Отандық өндірушілермен ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасу кәсіпкерге бүгінгі күнмен ғана шектелмей, алдағы бірнеше жылға өткізу нарығын кепілдендіреді. Бұл өндіріспен айналысатын кәсіпкерлерге жоспарлау мүмкіндігін береді: жаңа жабдық алу, технологияны жаңарту, қосымша жұмыс орындарын ашу тәрізді шешімдерді сенімдірек қабылдауға жол ашылады. Шымкент тұрғындары үшін жұмыс орындарының көбеюі — отбасы тұрмысының жақсаруымен тікелей байланысты мәселе, әсіресе жастардың жұмыспен қамтылуы тұрғысынан.
Әрине, кез келген реформаның нәтижесі оның іс жүзінде қалай жүзеге асатынына байланысты. Жаңа мүмкіндіктерді тиімді пайдалану үшін кәсіпкерлердің өздері де дайын болуы тиіс: электрондық платформамен жұмыс істеуді меңгеру, құжаттарды дұрыс рәсімдеу, өнім сапасы мен жеткізу мерзімін қатаң сақтау қажет. Қала деңгейінде бұл — кәсіпкерлерге түсіндіру жұмыстарын жүргізуді, консультациялық қолдауды күшейтуді, сатып алу процестерінің ашықтығын қамтамасыз етуді талап етеді. Ашықтық болған жерде бәсеке әділ болады, ал әділ бәсеке сапаның артуына әкеледі.
Қорытындылай келе, мемлекеттік сатып алудағы өзгерістер Шымкент кәсіпкерлері үшін жаңа кезеңнің басталуына мүмкіндік беріп отыр. Президент Жолдауында айтылған резервтеу, талаптарды жеңілдету, цифрландыру және ұзақ мерзімді келісімшарттар тетіктері шағын және орта бизнесті күшейтіп, нарықтағы монополияның әсерін азайтуға бағытталған. Егер бұл бастамалар жүйелі жүзеге асса, оның пайдасын кәсіпкерлермен бірге қала тұрғындарының бәрі көреді: жаңа жұмыс орындары ашылып, отандық өнім сапасы артып, қала экономикасы тұрақты дами түседі.