Шымкент. Отбасындағы мәселелер: себептері және шешу жолдары

Отбасылық мәселе — әр қазақ отбасының басындағы ортақ проблемалардың бірі деуге болады. Көп жағдайда бұл мәселе ажырасуға дейін барып жатады, оны түсінетіндер де, түсінбейтіндер де бар емес пе. Мысалы, ажырасудың басты себептерінің бірі — тұрмыстық зорлық-зомбылық деп айтуға болады. Ерлі-зайыптылар арасындағы даулы мәселелер көбіне қажетті дүниелердің жетіспеуінен туындайды. Сондай-ақ, ажырасуға себепші факторлар мыналар болуы мүмкін:

• жұбайлардың бір-бірінің көзқарасын сыйламауы;
• көңіл бөлмеу, қамқорлықтың жетіспеуі;
• үй шаруашылығына қатысты келіспеушіліктер;
• бірге бос уақыт өткізбеу, хоббилерінің әртүрлілігі;
• туыстармен қарым-қатынастағы келіспеушіліктер;
• өз талаптарын еркін айта алмау;
• сенімсіздік пен қызғаныш.

Психологтардың пікірінше, отбасындағы жанжалдар көбіне тұрмыстық себептерге қарағанда эмоционалды-психологиялық себептерден туындайды.
Жалпы типология бойынша барлық отбасындағы түсініспеушіліктер конструктивті және деструктивті, шынайы және жалған, айқын және жасырын болып бөлінеді. Сонымен қатар ерлі-зайыптылардың қарым-қатынасына бірнеше дағдарыстық кезеңдер де әсер етеді. Оларды төрт кезеңге бөліп қарастыруға болады:

1. Бірінші кезең – отбасылық өмірдің бірінші жылында ерлі-зайыптылардың бір-біріне бейімделуі қиындық туғызуы мүмкін.
2. Екінші кезең – баланың дүниеге келуі: бала тәрбиесіне қатысты көзқарастардың әртүрлілігі де жанжалға негіз болады.
3. Үшінші кезең – жұптардың бір-біріне үйренісіп, монотонды өмір салтына енуі.
4. Төртінші кезең – шамамен 20-25 жыл неке өмірінен кейін туындайды, мұнда қартаю, балалардың үйден кетуі және ерлі-зайыптылардың өзін жалғыз сезінуі басты себеп болуы мүмкін.

Ата-ана мен бала арасындағы жанжалдар
Отбасындағы жиі кездесетін келіспеушіліктерге ата-ана мен бала арасындағы ұрыс-керіс жатады. Бұған ерлі-зайыптылар арасындағы өзара келісімнің болмауы тікелей әсер етеді. Сонымен қатар:

• балаларға қойылатын талаптардың жоғары болуы, жиі жазалау мен тыйым салу;
• балаларға көңіл бөлмеу;
• олардың қызығушылықтарын түсінбеу;
• баланың жеке кеңістігіне қол сұғу сияқты себептер баланың ата-анаға ренішін тудырады.

Әсіресе, жасөспірімдердің құбылмалы мінез-құлқын ата-аналар түсінуге тырысқаны жөн. Балалар да ата-анасының түрлі мәселелерін түсінбей, соңы дау-дамайға ұласып жататын жағдайлар жиі кездеседі. Иә, ыдыс-аяқ сылдырламай тұрмайды, бірақ бір-екі рет болған ұрыс үшін отбасыны бұзып кетуге де болмайды. Екі ортадағы баланы да ойлаған дұрыс.

Тілші : Журсынбай Аружан Сабырқызы