Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы: әзірлеу үдерісінің ашықтығы мен институционалдық негізі

Қазақстан Республикасында жаңа Конституция жобасын әзірлеу процесі жүйелі әрі кезең-кезеңімен жүзеге асырылды. Бұл бастама Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Қазақстанда бірпалаталы Парламент құру жөніндегі ұсынысынан бастау алды. Аталған ұсыныс елдегі саяси реформалардың жаңа бағытын айқындады.

2025 жылғы 8 қазанда парламенттік реформа бойынша арнайы Жұмыс тобын құру туралы өкімге қол қойылып, заңнамалық өзгерістерді әзірлеудің институционалдық тетігі қалыптастырылды. Реформа аясында азаматтық қоғамның кең қатысуын қамтамасыз ету мақсатында e-Otinish және eGov платформалары арқылы ұсыныстар қабылданып, шамамен екі мыңға жуық пікір мен бастама тіркелді.

Жаңа Конституция жобасын талқылау барысында ашық қоғамдық тыңдаулар өткізіліп, ұсынылған нормалар жан-жақты талданып, егжей-тегжейлі пысықталды. Азаматтар, саяси партиялар, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылар тарапынан түскен ұсыныстар кешенді түрде қарастырылды.

2026 жылғы 21 қаңтарда барлық өңірлер мен әлеуметтік топтардың өкілдерін қамтыған Конституциялық комиссия құрылып, реформаны талқылау үдерісі шамамен алты айға созылды. Бұл жаңа Ата заң жобасының қоғамдық консенсус негізінде әзірленгенін көрсетеді.

Жалпы алғанда, жаңа Конституцияны дайындау процесі ашықтық, инклюзивтілік және кәсіби сараптама қағидаттарына сүйене отырып жүргізілді.