Шымкентте 106 заңсыз құрылыс нысаны анықталды: айыппұлдардың жалпы сомасы 147,6 млн теңгені құрады
Шымкентте 106 заңсыз құрылыс нысаны анықталды: айыппұлдардың жалпы сомасы 147,6 млн теңгені құрады
23 мамыр 2026 жыл. Шымкент қаласында мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы күшейтілді. Биылғы жылдың басынан бері жүргізілген жоспарлы тексерулер барысында құрылыс нормалары мен заңнама талаптарын бұза отырып салынған 106 нысан анықталды. Бұл — қаладағы заңсыз құрылысқа қарсы күрестің жаңа кезеңін білдіреді.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және республикалық маңызы бар стратегиялық орталық. Соңғы бірнеше жылда қала тез қарқынмен дамып, халқы жыл санап өсіп келеді. Демографиялық өсіммен бірге тұрғын үйге деген сұраныс та артты, бұл кейбір құрылысшыларды заңды айналып өтіп, тиісті рұқсаттарсыз немесе нормативтік талаптарды елемей жұмыс жүргізуге итермеледі. Соның салдарынан заңсыз немесе стандартқа сай емес нысандар санының көбеюі туындады. Мұндай жағдай халықтың қауіпсіздігіне тікелей қатер төндіреді, өйткені сапасы тексерілмеген ғимараттар жер сілкінісі, от жағдайы немесе басқа да апаттар кезінде адам өліміне алып келуі мүмкін.
Биылғы тексерулер барысында мамандар 72 құрылыс алаңын инспекциялады. 106 нысанның 56-сы бойынша әкімшілік шаралар қабылданды. Ең көп бұзушылық Абай ауданында тіркелді — 39 заңсыз нысан. Қаратау ауданында 21, Әл-Фараби ауданында 19, Еңбекші ауданында 17, Тұран ауданында 10 заңсыз нысан анықталды. Статистика бойынша Абай ауданының үлесі жалпы бұзушылықтардың үштен бірінен астамын құрайды, бұл аталмыш аудандағы бақылаудың нашарлығына немесе құрылыс белсенділігінің ерекше жоғары екендігіне куә болады.
Заңсыз құрылыс фактілері бойынша 59 нысанға 42,4 млн теңге мөлшерінде айыппұл салынды. Сегіз нысанда құрылыс жұмыстарының сапасын бұзғаны үшін 8,6 млн теңге өндіріп алынды. Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы заңнама талаптарын сақтамағаны үшін бес нысан бойынша 10,6 млн теңге айыппұл тағайындалды. Жалпы тексерулер қорытындысы бойынша жергілікті бюджетке 147,6 млн теңге өндіріп алынды. Бұл сомаға лицензиялық бақылау шеңберінде 442 құрылыс компаниясынан алынған 86,1 млн теңге де кіреді. Сонымен қатар бірқатар ұйымдардың лицензиясы алты айға тоқтатылды.
Комфортты қалалық орта дамыту басқармасы мәліметтерінше, лицензиялық бақылау аясында 442 құрылыс компаниясы жауапкершілікке тартылды. Ұйымдардың лицензия әрекеті алты айға тоқтатылды деп хабарланды. Аталмыш шара нарықта заңсыз немесе стандартқа сай емес жұмыс атқарып жүрген компанияларды іс жүзінде қызметтен шеттетуді білдіреді. «Бізге тапсырыс беру алдында компанияның лицензиясының бар-жоғын, оның қолданыстағы мерзімін және бұрынғы нысандар туралы мәліметтерді міндетті түрде тексеру қажет», — деп ескертеді тұрғын үй сала сарапшылары.
Шымкент заңсыз құрылыс мәселесімен бірінші рет бетпе-бет келіп отырған жоқ. Бірнеше жыл бұрын да, 2022–2023 жылдары, қала бойынша жүргізілген тексерулерде ондаған рұқсатсыз нысандар табылып, бірқатар компания жауапкершілікке тартылған болатын. Алайда проблема толығымен шешілмеді — нарықтағы сұраныс жоғары болған жағдайда, кейбір құрылысшылар жедел пайда табу мақсатында тәуекелге барып, заңды талаптарды елемей жұмыс жасауды жалғастыруда. Осы тұрғыдан алғанда, биылғы тексерулер мен айыппұл мөлшерінің ұлғаюы ситуацияны тек жазалау арқылы шешу мүмкін еместігін, жүйелі реформа қажет екендігін аңғартады.
Сарапшылар биылғы кампанияның маңыздылығын атап өтеді. Алматы сәулет академиясының ғылыми қызметкері, құрылыс нормалары саласының білгірі Дәурен Сейітов: «Айыппұл санкциялары маңызды, бірақ жеткіліксіз. Заңсыз нысандарды тіркеуден бас тарту, ал кейбір жағдайда бұзу шараларын қолдану мәселесін де күн тәртібіне қою керек. Тек қаржылық жаза ғана болса, кейбір компаниялар оны шығынның бір түрі ретінде қабылдай береді», — деп атап өтті. Тұрғын үй нарығы сарапшысы Айгүл Нұрова өз кезегінде: «Тұтынушылар да сақ болуы шарт. Пәтер сатып алмас бұрын немесе үй тапсырыс бермес бұрын, компанияның барлық рұқсаттарын тексеру заңи тұрғыдан да, практикалық тұрғыдан да маңызды» — деді.
Кезекті тексерулер аяқталмаған — жылдың екінші жартысында бақылау одан әрі жалғасады деп хабарланды. Қала басшылығы жалпы халыққа да сергек болуды ұсынды: заңсыз құрылыс фактілерін байқасаңыз, арнайы порталдар мен байланыс желілері арқылы хабарлауға болады. Бұл — бақылаушы органдарға кеңістікті толық қамту мүмкіндігін береді. Экономикалық тұрғыдан алғанда, 147,6 млн теңгенің бюджетке түсуі маңызды, бірақ стратегиялық мақсат — тек жинаудан гөрі, нысандардың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Бұрын хабарланғандай, заңсыз құрылыс фактілері бойынша тұрғын үй кешендерін қоса алғанда 125 нысанға қатысты әкімшілік хаттамалар жасалған болатын. Сонымен, биылғы жыл Шымкент үшін бақылау саласында маңызды бетбұрыс болып отыр — және бұл процестің нәтижелері алдағы айларда айқын көрінеді деп күтілуде.
