Жаңа оқу жылы қарсаңында: мектептер тексерістен өтті

2 қыркүйек 2026 жылы бүкіл Қазақстанда оқушылар мен мұғалімдер жаңа оқу жылын ентелей күтіп отырған бір шақта, қала әкімі білім беру нысандарына жоспарлы тексеріс жасады. Бұл тексеріс жай ғана рәсімдік шара емес — ол жылдар бойы жинақталған мәселелерді шешуге бағытталған жүйелі жұмыстың бір буыны болып табылады. Аймақтың басшысы мектептерді аралап, жөндеу жұмыстарының сапасын тікелей орнында бағалап, анықталған кемшіліктерді жедел жою туралы тиісті басқармаларға нақты тапсырмалар берді.
Қазақстанда білім беру инфрақұрылымын жаңарту мәселесі соңғы бірнеше жылда мемлекеттік саясаттың өзекті бағыттарының біріне айналды. Статистикаға жүгінсек, еліміздегі жалпы білім беретін мектептердің айтарлықтай бөлігі әлі де ескірген ғимараттарда орналасқан, ал кейбір өңірлерде мектеп ғимараттарының үштен бірі күрделі жөндеуді қажет ететін жағдайда деп есептеледі. Дәл осы себепті жергілікті атқарушы органдар оқу жылы басталмас бұрын мектептердің техникалық жай-күйіне ерекше мән беруге міндетті. Соңғы жылдары мемлекет білім беру нысандарын жаңарту үшін бюджеттен бөлінетін қаржыны ұлғайтып, облыстық және қалалық деңгейде бақылауды күшейтті.
Тексеріс барысында әкімнің назарын ерекше аударған нысандардың бірі — Хамза атындағы №42 мектеп болды. Бұл оқу орны ауқымды күрделі жөндеуден өткен: ғимараттың іші де, сыртқы бет-пішіні де түбегейлі жаңартылған. Инженерлік инфрақұрылым — жылыту жүйесі, су жабдықтау, электр желілері — заманауи талаптарға сәйкес жаңғыртылды. Мектеп жанында спорт алаңы мен серуендеу аймағы жабдықталып, оқушылардың бос уақытын мазмұнды өткізуі үшін қолайлы жағдай қалыптастырылды. Осындай кешенді жұмыстардың нәтижесінде ескі ғимарат жаңа өмірге енді деуге болады.
"Мектеп — балалардың екінші үйі. Олар сабақ үстінде де, үзіліс кезінде де өзін қауіпсіз, жайлы сезінуі тиіс. Біз бүгін тексерген нысандарда атқарылған жұмыстар қуантады, алайда кейбір орындарда кемшіліктер де байқалды. Бұларды дереу жою керек — жаңа оқу жылы балаларды толық дайын жағдайда қарсы алуы шарт," — деді қала әкімі тексеріс қорытындысы бойынша. Ол сондай-ақ мектептердің жай-күйі туралы жыл сайын қоғамға есеп беру практикасын енгізу қажеттігін де атап өтті. Бұл тұрғыда білім басқармасы мен құрылыс басқармасына нақты міндеттер жүктелді: анықталған олқылықтарды белгіленген мерзімде жою және оқу жылының бірінші күнінен бастап барлық нысандардың жұмысқа толық дайын болуын қамтамасыз ету.
Тексерісте анықталған кемшіліктер туралы ақпарат тиісті мамандарды алаңдатса да, жұртшылық жұмыстардың жалпы бағытын оң бағалайды. Мектептің ата-аналар кеңесінің мүшесі Айгүл Бекова өз пікірін жасырмады: "Осыдан үш жыл бұрын балам бірінші сыныпқа осы мектепке келгенде, дәліздер тар, бояулар жарылған, спорт залы ескірген еді. Қазір мектепке кіргенде мақтаныш сезімі оянады. Тіпті үзілісте балалардың серуендейтін алаңы да бар — бұл өте маңызды." Ата-аналардың мұндай пікірлері реформаның нақты жемісін сезінуге болатынын дәлелдейді.
Білім саласының сарапшылары мектеп инфрақұрылымын жаңартудың тек физикалық ортамен шектелмейтінін атап көрсетеді. Педагогика ғылымдарының кандидаты Серік Мұхамеджанов бұл мәселеге кеңірек қарауды ұсынады: "Жаңарған ғимарат — бастама ғана. Оқыту сапасы, мұғалімдердің кәсіби деңгейі, заманауи оқу құралдарымен қамтамасыз ету — мұның барлығы бір жүйеде жұмыс істеуі керек. Тек сонда ғана нәтиже болады." Сарапшы сондай-ақ жаңартылған мектеп ортасының оқушылардың үлгеріміне тікелей оң әсерін тигізетінін зерттеулер арқылы дәлелдеуге болатынын да қосымша айтты. Еуропалық тәжірибе де осыны растайды: Финляндия мен Эстонияда мектеп ғимараттарына инвестиция салу оқушылардың оқу нәтижелерін арттырумен тікелей байланысты деп қаралады.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері білім беру жүйесін реформалаудың бірнеше толқынынан өтті. 2000-жылдардағы "Болашақ" бағдарламасынан бастап, соңғы жылдардағы "Мәңгілік ел" ұлттық идеясы аясындағы реформаларға дейін — білім саласы мемлекеттік бюджеттің басым бағыттарының бірі болып келеді. Дегенмен сарапшылар жоспарланған мақсаттарға жету жолында инфрақұрылымдық кедергілер жиі кездесетінін мойындайды. Дәл осы тұрғыдан алғанда, жергілікті атқарушы органдардың мектептер дайындығын бақылауға ерекше мән беруі — жалпы ұлттық бағытпен сәйкес келетін дұрыс қадам.
Жаңа оқу жылының алғашқы қоңырауы жақындаған сайын қалалықтардың мектепке деген үміт пен сенімі артып келеді. Жүргізілген тексеріс нәтижелері және берілген нақты тапсырмалар білім беру жүйесіне деген мемлекеттік қамқорлықтың тек сөз жүзінде емес, іс жүзінде де жүзеге асырылып жатқанын байқатады. Енді барлық жанұялар балаларын тыныш ниетпен мектепке аттандыра алады: жаңартылған ғимараттар, жабдықталған алаңдар және жайлы орта — жаңа буынның сапалы білім алуының бірінші шарты осы.