Шымкентте су құбырлары жаңартылуда: тұрғындар уақытша сусыз қалды

Шымкентте су құбырлары жаңартылуда: тұрғындар уақытша сусыз қалды

Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі ірі мегаполис Шымкент қаласында коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту жұмыстары күннен-күнге кеңейіп келеді. 29 мамыр 2026 жыл күні қала әкімдігінің ресми хабарламасы таратылды: 2026 жылғы 1 маусымнан 2 маусымға қараған түні сағат 00:00-ден 03:00-ге дейін жаңа су құбырын қосу жұмыстарына байланысты бірқатар мекенжайларда ауыз судың берілуі уақытша тоқтатылатын болды. Бұл шешім тұрғындар арасында белгілі бір алаңдаушылық тудырғанымен, мамандардың пікірінше, қалалық су жүйесін заманауи стандарттарға сәйкес жаңарту — бүгінгі күннің басты талабы.

Уақытша су берілмейтін аудандардың тізімі кең: Тәуке хан көшесі мен Диваев көшесінің аралығы мен Ілияев көшесіне дейінгі аймақ, Бекет батыр көшесі, Тәшенов көшесі, Тәуке хан көшесі 41-үй, Диваев көшесі 12, 14, 16, 18-үйлер, Бекет батыр көшесі 2, 3, 4-үйлер, Тәшенов көшесі 29-үй, сондай-ақ Кең баба саябағының бүкіл аумағы. Осынша кең аймақтың бір мезгілде сусыз қалуы — жаңа су құбырларын іске қосу технологиясының ерекшелігінен туындайды: жүйені өшіру, жаңа желіні ескі желіге жалғау, қысымды тексеру — бұл процестердің барлығы бірнеше сағатты қажет етеді.

Шымкенттің су жабдықтау жүйесінің тарихы сонау кеңестік дәуірге барып тіреледі. Қалада орнатылған су құбырларының едәуір бөлігі ХХ ғасырдың 60–80-жылдарында салынған. Арада жарты ғасырдан астам уақыт өткен соң, бұл желілер өзінің техникалық ресурсын мүлдем таусылды деуге болады. Металл құбырлар тот басып, жиі-жиі жарыла бастады; апатты жағдайлар саны жыл сайын артып отыр. Қаланың инженерлік-техникалық қызметінің деректері бойынша, тек соңғы үш жылда Шымкентте 400-ден астам авариялық жарылу тіркелді, олардың ең болмаса 60 пайызы ескірген металл құбырларда болды. Мұндай жағдай тек тұрғындарға ыңғайсыздық туғызып қана қоймайды, сонымен бірге жолды бұзып, жөндеу жұмыстарына ірі қаражат жұмсауды да талап етеді.

Бүгінгі жұмыстар жалпыалалық масштабтағы бағдарламаның бір бөлігі болып табылады. Шымкент қалалық су жабдықтау компаниясының техникалық директоры Бауыржан Сейтқалиев осы жайда былай дейді: «Біз металл құбырларды жоғары технологиялық полимер материалдардан жасалған заманауи аналогтарымен алмастырып жатырмыз. Жаңа типтегі полиэтиленді және ПВХ-құбырлардың қызмет мерзімі 50 жылдан астам. Бірқатар желілерде оны 80 жылға дейін де ұзартуға болады. Негізгі мақсатымыз — жосылу жиілігін минимумға дейін азайту және ауыз судың сапасын арттыру». Маманның сөзіне қарағанда, жүргізіліп жатқан жұмыстар тек бүгінгі күннің мәселесін шешіп қоймайды, болашақ ондаған жылдарға да жол ашады.

Тұрғындардың реакциясы қарама-қайшы болды. Бір жағынан, Тәуке хан көшесінде тұратын зейнеткер Ұлдай Жұмабекова: «Жастайымнан бері осы аулада тұрамын. Су жиі жарылатын. Кейде аптасына екі-үш рет су берілмейтін. Ал енді рет-ретімен жаңартып, дұрыстап жатса — нетін, бір түн шыдаймыз» деп пікір білдірді. Екінші жағынан, жас отбасылар мен кәсіпкерлер жоспарланған тоқтаулар туралы ерте хабарланбады деп наразылық білдірді. Диваев көшесіндегі шаштараз салонының иесі Арман Дүйсебаев: «Ерте ескертсе, ыдысқа су толтырып, жұмысымды жоспарлайтын едім. Хабарландыру тым кеш шықты» деді. Бұл пікір — қала коммуналдық қызметтерінің халықпен байланыс мәселесіндегі ескі кемшілікті қайта ашады.

Сарапшылар мен урбанистер Шымкенттің мұндай проблемалармен жалғыз емес екенін атап өтеді. Қазақстанның барлық ірі қалаларында, соның ішінде Алматы мен Астанада да, ескірген су жабдықтау желілерін жаңарту ұзақ жылдардан бері күн тәртібінде тұр. «ҚазСуАрна» мемлекеттік бағдарламасының деректері бойынша, еліміздегі су жабдықтау желілерінің 45 пайыздан астамы нормативтік қызмет мерзімін өтеп болған. Осы мәселені шешу үшін 2024–2030 жылдарға арналған Инфрақұрылымды жаңарту мемлекеттік бағдарламасы аясында елге бөлінген қаражат 1,2 триллион теңгеден асатын болды. Шымкент бойынша жалпы жоспарланған жаңарту жұмыстары 2028 жылға дейін аяқталуы тиіс. Бұл мерзімде қалада 380 километрден астам су жабдықтау желісі толықтай алмастырылатын болады.

Қоғамдық денсаулық сақтау тұрғысынан алғанда, су жабдықтау жүйесін жаңарту — тек инфрақұрылымдық мәселе ғана емес. Ескірген металл құбырлардан өтетін судың сапасы төмендейді: тот бөлшектері мен бактериялар судың тазалығын бұзады. Сарапшылардың есептеулері бойынша, ескі желіден өткен ауыз судың тазалық индексі рұқсат етілген нормадан 30–40 пайызға төмен болуы мүмкін. Мұндай жағдай жедел немесе созылмалы аурулардың дамуына жол ашады. Сондықтан су құбырларын жаңарту — бұл тікелей халықтың денсаулығына инвестиция деп бағалауға болады.

Жалпы алғанда, 1 маусымнан 2 маусымға қараған түні Шымкенттің бірқатар көшелерінде уақытша су берілмейтіні — ыңғайсыздық тудырса да, бұл жаңалықты алдыңғы ұрпақтан мұра болып келген мәселені шешудің маңызды қадамы ретінде бағалаған жөн. Маңдайынан тері шығып жұмыс жасайтын жұмысшылардың еңбегі арқасында Шымкент тұрғындары жақын болашақта тазарақ, қауіпсізрек және үздіксіз ауыз суға қол жеткізеді. Қала басшылығы тұрғындарды алдын ала хабарландыру практикасын жетілдіруге міндет алып, болашақта барлық техникалық жоспарлы жұмыстар туралы кемінде үш тәулік бұрын ресми ақпарат тарататынын мәлімдеді. Бұл шешім де, реформаны да бірге жасасып, жауапты азаматтық ұстанымды нығайтуға мүмкіндік береді.