Шымкентте «Smart School» госпитальдық мектебі есігін ашты: ауру балалар білімнен қол үзбейді

Шымкентте «Smart School» госпитальдық мектебі есігін ашты: ауру балалар білімнен қол үзбейді

1 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласындағы Облыстық балалар ауруханасында ерекше оқу орны — «Smart School» госпитальдық мектебі салтанатты түрде ашылды. Жарық та кең кабинетте мектеп партасы орнатылған, қабырғаларда түрлі-түсті суреттер ілулі тұр. Бірақ мұндағы оқушылар қарапайым мектепке бара алмайтын балалар — онкологиялық аурумен күресіп жатқан, ұзақ емдеу курсынан өтіп жатқан кішкентай батырлар. Осы мекен олар үшін тек білім алу орны ғана емес, қалыпты балалық шаққа жол ашатын терезе.

Қазақстанда жыл сайын мыңдаған бала онкологиялық диагноз алады. Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша, елімізде балалар онкологиясы бойынша науқастардың саны соңғы бес жылда тұрақты өсу үрдісін көрсетуде. Стационарда өткізілген айлар мен кейде жылдар балаларды құрдастарынан, мұғалімдерінен, таныс ортасынан алшақтатады. Оқу үлгерімінен қалу психологиялық жүктемені ауырлатады, балалар ауруды жеңіп шыққаннан кейін де мектепке бейімделуге қиналады. Госпитальдық мектеп идеясы осы мәселені шешудің жолы ретінде туындады.

«Smart School» жобасы Қазақстанда 2018 жылы іске қосылды. Бастапқыда ол Алматыдағы Республикалық онкология орталығының базасында — балалар хирургиясы мен педиатрия бөлімінде ұйымдастырылды. Жоба іске асқаннан бері 5000-нан астам балаға тегін білім беру қызметі көрсетілді. Шымкенттегі жаңа кабинет жобаның бесінші, юбилейлік алаңы болды. Бұл — «Help Today» қоғамдық қорының, облыстық денсаулық сақтау басқармасының және ауруханалардағы дәрігерлер мен педагогтардың ортақ еңбегінің жемісі.

Дәрігер-онколог, гематолог Риза Боранбаеваның айтуынша, «Smart School» балаларға тек пән сабақтары ғана емес, жан-жақты даму мүмкіндіктерін ұсынады. «Smart School» — бұл қарапайым сынып бөлмесі емес. Мұнда робототехника, ағылшын тілі, шахмат, шашка бар. Ментальдық математика бағдарламасы балалардың ойлау қабілетін дамытады. Барлық бағдарлама баланың физикалық және психологиялық жағдайына бейімделеді, сабақ кестесі жеке тәртіпте құрылады. Бұл жоба ауырып жатқан балаларға өзін толыққанды сезінуге, бір нәрсені меңгеру қуанышын татуға мүмкіндік береді.

«Help Today» қоғамдық қорының жетекшісі Элмира Əлиеваның атап өткеніндей, Шымкенттегі жаңа мектеп алдыңғы төрт алаңнан бірқатар ерекшелігімен дараланады. Оқу бөлмесі бір уақытта 11-ден 15-ке дейін бала қабылдай алады. Бұл жерде оқу аймағымен қатар шығармашылық аймақ та бар: балалар сурет салып, билеп, ойнай алады. Бөлек әдеби клуб та ұйымдастырылатын болады. «Мектеп балаларға өзі келеді, олар ол жаққа бара алмаған кезде», — деді Элмира Əлиева. Бұл сөздер жобаның мәнін толық ашады: бала ауруханада жатса да, білім мен шығармашылық оның жанына жетуі тиіс.

Облыстық балалар ауруханасының басшысы Алтын Досанованың айтуынша, онкогематология бөлімінде 19 төсек бар, ал госпитальдық мектепке кіру тек осы бөліммен шектелмейді. Неврология бөлімінің балалары да сабаққа қатыса алатын болады. Сабақ кестесі баланың емдеу кестесіне, тексерулер мен процедуралар уақытына қарай жеке дайындалады. Бұл — бала үшін дем алыс та, даму да, бірпен жалғасатын өмірдің бір бөлігі.

Госпитальдық мектеп туралы айтқанда, ауруханалық клоунада бағдарламасын да атап өткен жөн. Бұл арнайы дайындалған клоундардың балаларға барып, олардың эмоциялық шиеленісін азайтуы және стационарда болуды жайлырақ ету мақсатында жүргізілетін бағдарлама. Дүниежүзілік тәжірибе дәлелдегеніндей, позитивті эмоция мен стресстен арылу емдеу процесіне тікелей оң әсер тигізеді. Иммундық жүйені нығайтатын, ауырсынуды субъективті азайтатын осы жайлы психоэмоциялық жағдайды жасау — жобаның маңызды бағыттарының бірі.

Жобаның болашағы жарқын. «Help Today» қорының өкілдері алдағы жылдарда госпитальдық мектептер желісін Қазақстанның басқа облыстарына да кеңейтуді жоспарлап отыр. Шымкент — Туркістан облысының ірі медициналық орталығы, сондықтан осы жерде ашылған мектеп айналадағы аудандардан емдеуге келген балаларға да қолжетімді болмақ. Маман-педагогтар бала ауруханадан шыққаннан кейін мектепке бейімделуіне де жәрдем береді: оқу үлгерімін бағалайды, ата-аналарға кеңес береді, мектеп мұғалімдерімен байланысты қамтамасыз етеді. Осылайша баланың емделуден кейінгі өмірге қайта оралуы жеңілдетіледі.

Балалар күні — 1 маусымда ашылған бұл мектеп тек символдық мерекелік оқиға ғана емес. Бұл — ауырып жатқан балалардың да оқуға, дамуға, достасуға хақысы бар деген айқын мәлімдеме. Қоғам мен мемлекет бірлесіп, денсаулығы нашар балаларды білімнен оқшауламауды міндетке алғандағы нақты нәтиже. «Smart School» жобасы — медицина мен білімнің ортақ мақсат жолындағы одағы: ауру баланы тек тәнімен емес, жанымен де жазалту. Шымкенттегі жарық кабинеттің есігі ашылды — ол мыңдаған балаға сенім мен жылу сыйлайтын есік.