Шымкент маусымдық шабуылға дайын: масалармен күрес қыркүйекке дейін жалғасады

Шымкент маусымдық шабуылға дайын: масалармен күрес қыркүйекке дейін жалғасады

Жыл сайын жазғы маусымның басталуымен Шымкент тұрғындары бір ортақ мәселеге тап болады — масалар мен шіркейлердің жаппай көбеюі. Бұл мәселе тек жайсыздық тудырумен шектелмейді: масалар денсаулыққа нақты қауіп төндіретін жәндіктер болып саналады. 16 маусым 2026 жыл күні қала басқармасы дезинсекциялық жұмыстардың барысы туралы толық ақпарат берді. Мамандардың хабарлауынша, биыл алғашқы өңдеу жұмыстары наурыз айынан-ақ басталған. Бұл ерте жоспарлаудың өзі де маңызды жаңалық болып табылады, өйткені бұрынғы жылдары жұмыстар шілде немесе тіпті тамыз айына дейін кешіктірілетін болған.

Шымкент — Қазақстанның ең жылы және ең ірі қалаларының бірі. Халқы үш миллионнан асатын бұл өңірде жаздыкүні ауа температурасы +40 градустан асады, ал Сырдария өзені мен оның атырабындағы арналар масалардың еркін өсіп-өркендеуіне қолайлы орта жасайды. Гидрологтардың деректері бойынша, бір ғана тұрақты су айдынының маңында маусымда 200 000-нан астам масаның личинкасы дамуы мүмкін. Бұл санды тіпті елестету де оңай емес. Сондықтан да Шымкент сияқты ірі қалаларда жүйелі дезинсекция жүргізу — тек жайлылық мәселесі емес, халық денсаулығын қорғаудың маңызды элементі.

Қала ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының бас маманы Қанат Ерболұлы жұмыстардың нақты барысы туралы толық ақпарат берді. Оның айтуынша, парктерде төртінші кезең өңдеу жүргізіліп жатыр. Бұл — биыл парктер аумағы бірнеше рет өңделгенін білдіреді. Ал өзен жағалауларында, арналарда және гүлзарларда екінші кезең аяқталуда. «Қазір біз күшейтілген режимде жұмыс жасап жатырмыз. Бұл іс-шаралар қыркүйекке дейін жалғасады. Әрине, масаларды жүз пайыз жою мүмкін емес, бірақ олардың санын барынша азайтуға тырысамыз», — деді маман. Ол сондай-ақ дезинсекция жұмыстары ең алдымен парктерді, алаңдарды, демалыс аймақтарын және су айдындарына жақын жерлерді қамтитынын атап өтті.

Жұмыстар аяқталғаннан кейін тұрғындарға қарапайым сақтық шараларын сақтауды ұсынады. Мамандар балаларға ерекше назар аударуды және оларды жақында өңделген аумақтарда ойнатпауды сұрайды. Дегенмен кейбір тұрғындар өздерінің пікірін білдіреді. «Мұндай жұмыстарды мүмкіндігінше кешке немесе түнде жүргізген жөн болар еді. Иісінен мұрын ащып кетеді», — дейді қала тұрғыны. Шардара ауданының тұрғыны да осы ойды қолдайды: «Міндетті түрде өңдеу керек. Қазір дәл шіркейлердің қарқынды көбею кезеңі. Бізде де мұндай жұмыстарды кешке жүргізеді». Бұл пікірлер маңызды — азаматтардың белсенді ұстанымы коммуналдық қызметтерді жұмыс кестесін оңтайландыруға итермелейді.

Әлеуметтік желілерде тұрғындар масалар мен шіркейлерге байланысты шағымдарын жарияламай қоймайды. Достық, Құрсай микрорайондарының тұрғындары атап өткендей, алыс аудандарда проблема өткір тұр. «Достық шағынаудандында масалар мен шіркейлер өте көп. Дезинсекция жүргізе аласыздар ба?», «Құрсай шағынаудандында масалар, шыбындар мен шіркейлер көп. Өңдеу жүргізіңіздер» — деген өтініштер жиі кездеседі. Бұл аудандардағы жағдай тікелей нәтижесіз су жинақталумен — кептелген арықтармен, ескірген кәріз жүйелерімен — байланысты деп болжауға болады.

Маман Қанат Ерболұлы маңызды бір нюансты түсіндірді: басқарма есебінен тек өзен, арна аумақтары мен гүлзарларды өңдеу жүргізіледі. Жеке үй иелері де, көп пәтерлі үйлердің тұрғындары да жертөлелер мен іргелес аумақтарды өз қаражатына өңдеуге тиіс. Бизнес нысандары да осы қатарға жатады: жеке меншік аумақтарын дезинсекциялау тек иесінің өтініші негізінде және оның есебінен жүзеге асырылады. Бұл ережені білу тұрғындарға өз мүмкіндіктерін дұрыс жоспарлауға мүмкіндік береді.

Масалармен күрестің тиімділігі тек коммуналдық қызметтерге ғана байланысты емес — тұрғындардың өздері де маңызды рөл атқарады. Үй маңы аумақтарын таза ұстау, қоқысты уақтылы тазалау, жаңбырдан немесе суарудан кейін пайда болатын батпақты жерлер мен су жинақталуына жол бермеу масаның тіршілік ортасын шектеудің ең тиімді жолы. Тұрақты суда масалардың личинкалары дамып, аз уақытта ересек жәндікке айналады. Сондықтан да әрбір тұрғынның жеке жауапкершілігі жалпы шараның нәтижелілігін екі есе арттырады. Осылайша, масалармен күрес — бұл мемлекет пен азамат арасындағы бірлескен жұмыс, онда екі жақтың да атқаратын міндеті бар.

Жалпы алғанда, Шымкент тәжірибесі республикалық деңгейде де мысал ретінде қарастырылуы мүмкін. Наурыздан бастап жоспарлы өңдеу жүргізу, алты айлық кестені ұстану, жұртшылықпен ашық диалог жүргізу — осының барлығы жүйелі жұмыстың белгісі. Егер алдағы жылдары бюджет мөлшері ұлғайтылып, жаңа биологиялық препараттар қолданылса, нәтиже одан да жоғары болар еді. Тұрғындардың өздері де мәселеге белсене атсалысса, Шымкент жазғы маусымды жайлы өткізетін, масалардан аз зардап шегетін қалаға айналуы мүмкін. Коммуналдық қызметтер мен азаматтардың ынтымақтастығы ғана осы мақсатқа жетудің кепілі болып табылады.