Шымкент әуежайы жаңа белеске шығады: екінші ұшу-қону жолағы қаланы халықаралық хабқа айналдырады

Шымкент әуежайы жаңа белеске шығады: екінші ұшу-қону жолағы қаланы халықаралық хабқа айналдырады

Шымкент, 19 маусым 2026 жыл. Оңтүстік Қазақстанның ірі орталығы — Шымкент қаласының әуежайында екінші ұшу-қону жолағын салу жобасы іске асырылмақ. Бұл жоба қаланың халықаралық деңгейдегі заманауи мультимодальды хабқа айналу бағдарламасының маңызды бөлігі болып табылады. Инфрақұрылымдық дамудың бұл қадамы тек Шымкент үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік өңір мен Қазақстанның транзиттік логистика жүйесі үшін стратегиялық маңызға ие.

Шымкент әуежайының тарихына үңілсек, бүгінгі нәтижеге оңай жетілмегенін байқауға болады. Кеңес дәуірінде салынған әуежай ғимараттары мен инфрақұрылымы ұзақ жылдар бойы заманауи талаптарға сай келмеді. 2000-жылдардың ортасынан бастап кезең-кезеңімен жаңғырту жұмыстары жүргізілді, пассажирлер терминалы кеңейтілді, техникалық жабдықтар жаңартылды. 2019 жылы Шымкент республикалық маңызы бар қалалар қатарына қосылғаннан кейін оның халықаралық транзиттік мүмкіндіктерін арттыру мәселесі мемлекеттік деңгейде бекітілді. Бүгінгі жоба — осы ұзақ стратегиялық жоспарлаудың заңды жемісі.

Екінші ұшу-қону жолағы ПСН-80 класындағы жабынмен жабдықталатын болады. Бұл класс жоғары жүк тасымалдау қабілеті бар ірі әуе кемелерін қабылдауды қамтамасыз етеді. Техникалық тұрғыдан алғанда, мұндай жабын бетон немесе асфальтобетон материалдарынан жасалып, ауыр жүк самолёттарының, соның ішінде Boeing 747, Airbus A380 сияқты алып лайнерлердің қауіпсіз қонуына мүмкіндік береді. Жобада халықаралық қауіпсіздік стандарттарына — атап айтқанда ИКАО талаптарына — сәйкестік ерекше назарда ұсталған. Жолақ шектеулі немесе нөлдік көріну жағдайында да ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік беретін заманауи жүйелермен, оның ішінде аспаптық қону жүйесімен (ILS) жабдықталады. Бұл авиақатынастардың үзіліссіздігі мен сенімділігін едәуір арттырады.

Аймақтың транзиттік потенциалы тұрғысынан Шымкент бірегей географиялық орналасуға ие. Қала Орталық Азияның жүрегінде орын алып, Қытай, Ресей, Оңтүстік Кавказ, Таяу Шығыс және Еуропаны байланыстыратын маңызды тораптардың бірі болып табылады. Осы жылы жарияланған статистикаға сәйкес, Шымкент халықаралық әуежайы соңғы үш жылда жолаушылар ағынын 40 пайызға арттырды. 2025 жылы әуежай арқылы 3 миллион 200 мың жолаушы өткен, ал 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы деректер рекордтық өсімді көрсетіп отыр. Екінші жолақтың пайда болуы ұшулар санын айтарлықтай көбейтеді, ұшу кестесінің тығыздығын реттейді және жаңа маршруттарды ашуға мүмкіндік береді.

Сала мамандары осы жобаның маңыздылығын ерекше атап өтеді. Авиация саласының сарапшысы Нұрлан Сейтқали өз пікірін ашық білдірді: «Шымкент үшін екінші ұшу-қону жолағы — бұл тек инфрақұрылым объектісі емес, бұл аймақтың экономикалық болашағына жасалған инвестиция. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, хаб мәртебесіне ие аэропорттар өз қалаларының ІЖӨ-не 2-3 пайызға дейін үлес қосады». Қазақстан азаматтық авиация комитетінің өкілі Гүлмира Асқарова да жобаның маңыздылығын растады: «Жаңа жолақ Шымкентті Орта Азиядағы авиациялық транзит картасында ерекше орынға шығарады. Ташкент пен Алматы аралығындағы бәсекелестік ортада Шымкент өзіне тән логистикалық артықшылықтарды барынша тиімді пайдалана алатын болады».

Жобаның іске асырылуы жергілікті тұрғындар мен бизнес өкілдері тарапынан да оң бағаланып отыр. Шымкентте туристік агенттік басқаратын кәсіпкер Бауыржан Досымбеков: «Бізге ұзақ уақыттан бері бұл нәрсе керек болды. Жаңа жолақ ашылса, Дубай, Стамбул, Бангкок бағыттарына тікелей рейстер пайда болады деп үміттенемін. Туризм саласы да, бизнес та одан ұтады», — деді. Қалалық кеңестің депутаты Айгүл Мәмбетова бюджеттік тиімділік тұрғысынан пікір білдірді: «Бұл жоба тек авиация саласын ғана дамытпайды. Жаңа жұмыс орындары, қонақ үй индустриясының өсуі, коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығының жандануы — бәрі бірге аймақ экономикасын күшейтеді».

Тарихи тұрғыдан алғанда, мультимодальды транзиттік хаб құру идеясы Қазақстан үшін жаңалық емес. Алматы халықаралық әуежайы ондаған жылдар бойы осы рөлді атқарып келді. Алайда елдің транспорттық-логистикалық жүйесін орталықсыздандыру, аймақтық потенциалды дамыту бағытындағы мемлекеттік саясат соңғы жылдары айқын нәтиже бере бастады. Нұр-Сұлтандағы STAR3 жобасы, Ақтаудың Каспий порты арқылы кеңеюі — осылардың бәрі бір стратегияның буындары. Шымкенттің екінші жолағы да осы ұлттық стратегиялық жоспардың органикалық жалғасы болып табылады.

Жобаны іске асыру мерзімдері мен инвестициялық көлем туралы мәліметтер толықтай жарияланбаса да, ресми деректер бойынша құрылыс жұмыстары биылғы жылдың аяғына дейін басталады. Кешенді іске қосу 2028 жылға жоспарланған. Мамандардың болжамы бойынша, жобаның жалпы құны 80-100 миллиард теңге шамасын құрауы мүмкін. Инвестициялардың бір бөлігі мемлекеттік бюджеттен, бір бөлігі жекеменшік серіктестік схемасы арқылы тартылатыны болжануда. Шымкенттің екінші ұшу-қону жолағы — бұл жай ғана бетон жолақ емес. Бұл өңірдің болашаққа ашылатын жаңа алаңы, Қазақстанның жаһандық авиа-логистика жүйесіндегі орнын нығайтатын стратегиялық жоба. Ал оның нәтижелері алдағы онжылдықта өзін-өзі толықтай ақтайды деп күтілуде.