Шымкент пен бірнеше қала тұрғындары азық-түлік бағасының төмендеуін сезінді
Шымкент пен бірнеше қала тұрғындары азық-түлік бағасының төмендеуін сезінді
2026 жылдың 26 маусымында Қазақстанда әлеуметтік маңызды азық-түлік тауарларына деген бағаның өзгерісі туралы кезекті апталық мониторинг нәтижелері жарияланды. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, елдің бірқатар қалаларында, соның ішінде Шымкентте, тұрғындар бағаның айтарлықтай төмендеуін байқады. Бұл жаңалық, әсіресе жай халық үшін қуантарлық, өйткені соңғы жылдары азық-түлікке деген инфляциялық қысым тоқтамастан жалғасып келеді.
Мониторингтің негізгі нәтижесі — аптаның ең ірі баға төмендеуі помидорлар бойынша тіркелді: олардың бағасы бір аптада 5,5 пайызға арзандады. Бұл ретте ел бойынша помидордың орташа бағасы бір килограмм үшін 654 теңгені құрады. Алайда Шымкент қаласы ерекше назар аударарлық: мұнда помидордың бағасы тек 406 теңге болып, республика бойынша ең төмен деңгейде қалыптасты. Бұл Шымкенттің Оңтүстік Қазақстан өңірінің ауылшаруашылық орталығы ретіндегі маңызын тағы бір мәрте дәлелдейді, себебі жергілікті өндірістің артуы сауда нарығына тікелей оң ықпалын тигізеді.
Баға динамикасы тек помидорлармен шектелген жоқ. I санаттағы жұмыртқаның бағасы 1,3 пайызға, қияр 1,3 пайызға арзандады. Пастерленген сүт, 2–3 пайыздық майлылықтағы кефир, 5–9 пайыздық майлылықтағы сүзбе және қара шай — 0,2 пайызға төмендеді. Шлифталған күріш, тұщы, суытылған және мұздатылған балық, қаймақ, алма мен тұздың бағасы 0,1 пайызға арзандағаны да тіркелді. Азық-түлік бағасының мұндай кешенді төмендеуі соңғы бірнеше айда бірінші рет байқалып отыр, сондықтан сарапшылар бұл жағдайды маусымдық факторлардың оң ықпалының айқын белгісі ретінде бағалайды.
Аймақтық тұрғыдан алғанда дефляциялық серпін бірнеше қалада бір мезгілде байқалды. Конаевте жалпы баға деңгейі аптасына 0,5 пайызға, Көкшетауда — 0,4 пайызға, Павлодарда — 0,3 пайызға төмендеді. Шымкент, Атырау және Петропавловск қалаларында баға 0,2 пайызға арзандады. Экономист Асқар Мұқанов бұл деректерді талдай отырып: «Маусымдық себілген жаңа өнімнің нарыққа шығуы дәстүрлі түрде жаздың ортасында-ақ сезіледі. Биыл бұл процесс бірнеше өңірде бір уақытта жүріп жатқаны — жақсы инфрақұрылымдық желінің нәтижесі», — деп атап өтті.
Шлифталған күріш бойынша республикалық орташа баға бір килограмм үшін 532 теңге болса, ең қолжетімді бағалар Қызылордада — 461 теңге және Алматыда — 478 теңге деңгейінде тіркелді. Картоптың орташа бағасы 280 теңгені құраған кезде, Тараз қаласы 220 теңгемен ең арзан баға ұсынды. I санаттағы жұмыртқаның ондығы республика бойынша орта есеппен 575 теңгеге сатылады, ал ең қолжетімді бағалар Көкшетауда — 486 теңге және Ақтөбеде — 488 теңге болып қалыптасты. Ет өнімдері бойынша сүйекті сиыр еті орта есеппен 3 777 теңге, тауық еті — 1 725 теңге тұрады.
Тарихи тұрғысынан қарастырсақ, Қазақстанда азық-түлік бағасының маусымдық төмендеуі — жыл сайын қайталанатын үдеріс. Алайда бұл жолғы ерекшелік — бір аптаның ішінде бірнеше санаттағы тауарлардың бір мезгілде арзандауы. Сарапшылар мұны ауылшаруашылық өнімдерін ішкі нарыққа жеткізудің жетілдірілген логистикасымен, сонымен қатар Қытай, Өзбекстан және Ресейден импортталатын тауарлардың бәсеке деңгейінің өсуімен байланыстырады. Нарықты реттеу жөніндегі сараптамалық орталықтың жетекшісі Динара Сейтқалиева: «Егер биыл ауылшаруашылық маусымы қолайлы болса, күзге дейін баға тұрақты қалуы тиіс. Ең бастысы — тауар айналымын тоқтататын жасанды кедергілерге жол бермеу», — деп ескертті.
Шымкент тұрғындарының арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері де оптимистік. Нарыққа барған тұрғын Айгүл Байжанова: «Помидорды 400 теңгеге алдым. Бұрын 700–800 теңгеге сатылатын. Балаларға дұрыс тамақ беруге мүмкіндік туды», — деп өз пікірін білдірді. Оның сөзі миллиондаған қарапайым қазақстандықтардың сезімін айшықтайды: жалақы мен зейнетақы баяу өскенде, баға төмендеуінің өзі маңызды жеңілдік болып саналады.
Бұл мәліметтер тек статистикалық деректер ғана емес, сонымен бірге мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігі саясатының тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Биылғы жылы Қазақстан үкіметі әлеуметтік маңызды тауарлардың бағасын мемлекеттік мониторинг шеңберінде бақылауды күшейтті. Мамандар болашаққа оптимистік болжам жасай отырып, тиісті шараларды жалғастырған жағдайда елдің ірі қалаларында азық-түлік бағасы тұрақты немесе төмен деңгейде сақталатынын болжайды. Маусымдық баға төмендеуін ілгерілете отырып, тауар айналымын жеделдетіп, жергілікті өнімді қолдайтын саясат жалғасса, Шымкент пен басқа да қалалар осы оң үрдістің тұрақты ошағына айналатыны сөзсіз.
