Шымкент жолдары жаңарып жатыр: қала тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық серпіліс
Шымкент жолдары жаңарып жатыр: қала тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық серпіліс
Оңтүстік Қазақстанның жүрегі — Шымкент қаласы бүгінде тек экономикалық өсудің емес, сонымен бірге инфрақұрылымдық жаңғырудың да орталығына айналып отыр. 2 шілде 2026 жылы қала әкімдігі іске асырылып жатқан жол жобаларының соңғы қорытындыларын жария етті. Мамандардың баяндауынша, жүргізіліп жатқан жұмыстар Шымкенттің тарихындағы ең ауқымды инфрақұрылымдық бағдарламаның бір бөлігі болып табылады. Тек биылғы жылдың өзінде жол салу мен жаңарту жұмыстарына республикалық және жергілікті бюджеттен жалпы сомасы 47 миллиард теңгеден асатын қаражат бөлінген.
Шымкенттің жол мәселесінің тамыры тереңде жатыр. 2018 жылы республикалық маңызы бар үшінші қалаға айналғаннан бастап, Шымкент халқының саны жыл сайын орта есеппен 30–35 мың адамға өсіп келеді. Бүгінгі таңда қалада 1 миллион 300 мыңнан астам адам тұрады. Бұл демографиялық серпін жол желісіне орасан зор жүктеме түсіруде. Соңғы бес жыл ішінде қалалық автомобиль паркі екі есеге жуық өсіп, тіркелген көлік саны 400 мың бірліктен асып кетті. Осының салдарынан кешкі шыңды сағаттарда негізгі бағыттарда кептелістер тұрақты сипат алды, орташа жылдамдық кейбір учаскелерде сағатына 12–15 шақырымға дейін төмендеді. Бұл жағдай тұрғындардың тіршілік сапасына тікелей ықпал ете бастады.
Биылғы инфрақұрылымдық бағдарлама бірнеше стратегиялық бағытты қамтиды. Бірінші бағыт — жаңа жолдар мен өткізу жолдарының салынуы. Атап айтқанда, қаланың солтүстік-батыс бөлігінде 8 шақырымдық жаңа өткізу жолы, Нұрсат шағын ауданынан орталыққа дейінгі жол, Темірлан даңғылының Шілде-Ақсу бағытымен тоғысуы аяқталуға жақын. Екінші бағыт — жолайрықтарды жаңғырту мен жаңаларын салу. Ең күрделі төрт жолайрықта бір деңгейлі схема көпдеңгейлімен ауыстырылуда. Үшінші бағыт — ескі жолдарды толық қайта жабу. Осы бағытта ғана бүгінге дейін 63 шақырым жол жаңартылды, жұмыстар жалғасуда.
Қала бас сәулетшісінің орынбасары Серік Мамбетов жобалардың маңыздылығын ерекше атап өтті. «Жол инфрақұрылымы — бұл тек көліктің ыңғайлы жүруі ғана емес, бұл қаланың тыныс-тіршілігі. Жақсы жол — шағын бизнестің дамуы, жедел жәрдемнің уақытында жетуі, балалардың мектепке қауіпсіз бару мүмкіндігі. Осы себептен біз жол жобаларын кешенді, жүйелі түрде жүзеге асырып жатырмыз» деді ол. Сондай-ақ мамандар алдағы уақытта ақылды жол басқару жүйелерін — адаптивті жасыл толқынды, CCTV камераларымен үйлестірілген бақылау орталықтарын енгізу жоспарланып отырғанын хабарлады.
Жобаға қатысушылардың айтуынша, құрылыс барысында ерекше назар экологиялық стандарттарға аударылуда. Барлық жаңа жолдарда өсімдік жамылғысын сақтайтын шелек жүйесі, жаңбыр суын жинайтын арнайы дренаж желілері қарастырылған. Бұл тәсіл қала ішіндегі жер асты суларының деңгейін реттеуге де септігін тигізеді деп күтілуде. Сонымен қатар велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған бөлек жолақтар жаңа нысандардың міндетті элементіне айналды. Шымкент халқаралық тәжірибені, атап айтқанда Сеул мен Дубайдың инфрақұрылымдық шешімдерін зерделеп, солардың кейбір элементтерін жергілікті жағдайға бейімдеуде.
Шымкент тұрғындары жүргізіліп жатқан жұмыстарды негізінен оңтайлы бағалайды. «Айырмашылықты өзім байқадым. Бұрын жұмысқа жету үшін күн сайын 50–60 минут жол жүруші едім. Жаңа жолдан кейін осы уақыт 25–30 минутқа дейін қысқарды» деп бөлісті Қайнар ауданының тұрғыны Ғалия Сейтқали. Алайда кейбір азаматтар дүкендері мен үйлерінің алдынан жүретін жол бұрылу кезіндегі уақытша қолайсыздықтарға наразылығын білдіруде. Қала әкімдігі бұл мәселелерге жауап ретінде аймақтық жедел байланыс желісін іске қосты: кез келген тұрғын +7 7252 222-333 нөміріне хабарласып, шағымын жіткізе алады.
Эксперттердің болжауынша, жол бағдарламасының толық аяқталуымен Шымкент бірқатар маңызды нәтижелерге қол жеткізеді. Транспорт кептелісінің деңгейі ағымдағы бағалар бойынша 40–45 пайызға төмендейді. Жол апаттары санының ұзақмерзімді кезеңде 25–30 пайызға азаюы болжануда. Жаңа кәсіпкерлік белсенділік аймақтары пайда болады — шекаралас аудандарда жылжымайтын мүлік бағасының өсуі тіркелуде. Жалпы есептесек, бұл нысандар жаңа жұмыс орындарын ашуды, логистика мен сауда айналымының артуын, тұрғындардың өмір сапасының нақты жақсаруын қамтамасыз ете алады.
Барлық осы жетістіктерге қарамастан, сарапшылар Шымкентке тек жол салумен ғана шектелмей, жалпы ұтқырлық стратегиясын жаңадан қарастыру қажет екенін ескертеді. Қоғамдық көліктің бәсекеге қабілеттілігін арттыру, трамвай немесе жеңіл метро желісінің перспективасын зерделеу, велоинфрақұрылымды жүйелі дамыту — осы бағыттарда да батыл қадамдар жасалуы тиіс. Шымкент өскелең мегаполиске тән ауқымды стратегиялық жоспарды жүзеге асыру жолында. Алдағы жылдары бұл жоспарлар толықтай іске асқан жағдайда қала тұрғындарының күнделікті тіршілігі түбегейлі өзгеріске ұшырайды, ал Шымкент Орталық Азиядағы ең заманауи және ыңғайлы қалалардың бірі ретінде танылады деп күтілуде.
