Шымкент — бірінші сыныптар санымен алдыңғы қатарда: 29 мыңнан астам оқушы мектеп табалдырығын аттайды
Қазақстан мектептерінде 2026–2027 оқу жылына бірінші сыныпқа қабылдау науқаны өз барысымен жүріп жатыр. 11 тамыз 2026 жылдың деректері бойынша, елімізде жалпы 319 мыңнан астам бала бірінші сыныпқа тіркелді. Осы оқу жылында бірінші сынып оқушыларының саны бойынша алдыңғы қатарда тұрған қалалардың ішінде Шымкент ерекше орын алды: Оңтүстіктің мегаполисінде 29 мыңнан астам болашақ оқушы мектепке тіркелген. Бұл көрсеткіш Шымкентті республикалық деңгейде бесінші орынға шығарады.
Тіркелген балалардың ішінде мемлекеттік мектептерге 296 мыңға жуық оқушы орналастырылса, жеке мектептерге — 23 мыңға жуық бала қабылданды. Қала мектептеріне 191 мыңға жуық, ауыл мектептеріне — 128 мыңға жуық болашақ бірінші сынып оқушысы тіркелген. Сонымен қатар ерекше білім беру қажеттілігі бар 4 мыңға жуық бала да мектептерге қабылданды. Бұл санаттағы оқушылардың тіркелуі инклюзивті білім беру бағытындағы мемлекет саясатының жемісі ретінде бағаланып отыр.
Аймақтық салыстырмада ең көп бірінші сынып оқушысы Түркістан облысына тиесілі: онда 50 мыңнан астам бала тіркелген. Одан кейін Алматы облысы — 35 мыңнан астам, Астана қаласы — 33 мың, Алматы қаласы — 31 мыңнан астам орналасқан. Шымкент 29 мыңнан астам оқушысымен осы тізімнің бесінші орнын иеленді. Демографиялық өсудің жоғары қарқыны сақталып отырған бұл аймақтардың барлығы — халықтың табиғи өсімі жоғары өңірлер. Шымкенттің ел ішіндегі бірінші сынып оқушыларының санымен осындай биік деңгейде тұруы — қаланың жылдам дамып, халқы ұлғайып жатқанының айқын дәлелі.
«Шымкент — тек оңтүстіктің ғана емес, бүкіл Қазақстанның ең жылдам дамып жатқан қалаларының бірі. Бірінші сынып оқушыларының санының ұлғаюы — бұл қаланың болашаққа деген үміті, ел демографиясының сергек тынысы», — деп атап өтті білім беру саласының сарапшысы Мақсат Дүйсенов. Маман бұдан бөлек, мектептердің осындай жоғары жүктемеге дайындығы мен материалдық-техникалық базасының нығайтылуы қажеттігін де баса айтты.
Оқыту тілі бойынша статистика да назар аудартады. Болашақ бірінші сынып оқушыларының 71 пайыздан астамы қазақ тілінде оқитын сыныпқа тіркелген. Орыс тілінде оқуды 26 пайыздан астам отбасы таңдаса, өзге тілдерде — шамамен 2,5 пайыз ата-ана баласын тіркеді. Аса бір маңызды деректің бірі — 2 мыңнан астам басқа ұлт өкілдерінің балалары қазақ тілінде оқуды таңдады. Бұл — мемлекеттік тілдің беделі артып, оның барлық азамат үшін мүмкіндіктер есігін ашатын тілге айналып бара жатқанын дәлелдейтін маңызды үрдіс. Білім министрлігінің мәліметтері бойынша, соңғы бес жылда қазақ тілінде оқитын оқушылар саны елеулі өсті, бұл ұлттық тілдің беделінің нығаюына тікелей байланысты.
Қабылдау науқаны биыл ерекше форматта — пилоттық жоба шеңберінде жүргізілуде. Білім министрлігі мен Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің бірлескен бұйрығы негізінде ұйымдастырылған осы науқанда ата-аналар 27 мамырдан 31 тамызға дейін кезең-кезеңмен өтінімдерін бере алады. Жалпы берілген өтінімдердің 84 пайызы электрондық форматта ресімделді: ата-аналар eGov.kz порталы немесе eGov Mobile мобильді қосымшасы арқылы баласын мектепке тіркеді. Цифрландырудың бұл деңгейі — Қазақстан мемлекеттік қызметтерін электронды ортаға белсенді түрде көшіруде жоғары нәтижелерге жетіп жатқанын айғақтайды. Салыстырмалы алсақ, бұрын мектепке алу науқаны кезінде ата-аналар мектептер алдына кезекке тұруға мәжбүр болатын; бүгін бұл мәселе саусақ ұшымен шешілуде.
Шымкент мектептеріндегі жоғары тіркелу көрсеткіші алдағы уақытта бірқатар маңызды мәселелерді туындатады. Оқушылардың жыл сайын өсу қарқынын ескере отырып, жаңа мектептер салу, бар мектептердің сыйымдылығын арттыру және тәжірибелі педагог кадрлармен қамтамасыз ету — шешуді талап ететін басым міндеттер. Шымкент әкімдігі 2025–2026 жылдарда бірнеше жаңа мектептің іргетасы қаланғанын мәлімдеген болатын. Алайда сарапшылар мектеп инфрақұрылымын дамытудың темпі демографиялық өсімнен артта қалмауы үшін жоспарлаудың жүйелі болуы қажет деп ескертеді.
Білім министрлігі ата-аналарға науқанның аяқталуын күтпей, тіркеуді ерте аяқтауды ұсынады. Мамандардың пікірінше, соңғы мерзімде, яғни тамыздың аяғында өтінім беретін ата-аналар балаларының таңдаулы мектепке орналасу мүмкіндігін жоғалтуы ықтимал. Қала мектептерінің бірқатары ең танымал деп саналатын нысандарда орын тапшылығына тап болып жатқаны белгілі. Бұл жағдайда ерте тіркелудің маңызы айрықша зор. Жалпы алғанда, 2026–2027 оқу жылы Қазақстан мектептері үшін жаңа бет — жарты миллионнан астам оқушы бір мезгілде бірінші сыныпқа барады, бұл тарихи рекорд болып табылады. Шымкент осы ауқымды оқу жылында өзінің маңызды рөлін нық сезінеді: оңтүстіктің жас ұрпақ дарынына есігін кең ашып, болашақты тәрбиелеуге бар мүмкіндігімен атсалысуда.
