Қызылорда — түрік инвесторларына есігін айқара ашты: аймақтың жаңа серіктестік беті

2026 жылдың 16 шілдесінде Қызылорда облысы іскерлік тарихындағы маңызды бетті ашты. Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев Түркия-Қазақстан кәсіпкерлер ассоциациясы TUKIB өкілдерімен өткізген кездесу жай ғана хаттамалық іс-шараға айналған жоқ — ол аймақтың инвестициялық болашағын түбегейлі өзгерте алатын жеті ірі жобаның іргетасын қалады. Кездесу барысында екі ел арасындағы стратегиялық серіктестіктің жаңа деңгейге шыққаны, ал Қызылорданың осы серіктестіктің белсенді субъектісіне айналуға дайын екені айқын аңғарылды.
Қазақстан мен Түркия арасындағы іскерлік байланыстардың тарихы ширек ғасырдан асады. Алайда соңғы бірнеше жылда екі ел басшылары — Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Президент Режеп Тайып Эрдоғанның саяси еркі арқасында бұл байланыстар сапалы жаңа мазмұнға ие болды. Екі ел арасындағы тауар айналымы 2025 жылы 5 миллиард долларға жуықтап, рекордтық көрсеткішке жетті. Түркиялық инвесторлар бүгінде Қазақстанның құрылыс, өнеркәсіп, агроөнеркәсіп және энергетика салаларында белсенді жұмыс атқарып жатыр. Осы жалпы контексте Қызылорда облысының TUKIB өкілдерімен диалогты тереңдетуі — заңды және уақытылы қадам.
Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев кездесу барысында Қызылорданың инвестициялық тартымдылығын жан-жақты таныстырды. «Бүгінгі Қызылорда облысы бай тарихи мұрасымен ғана емес, елеулі инвестициялық әлеуетімен де танылады. Аймақта агроөнеркәсіптік кешенді, құрылыс индустриясын, тау-кен және өңдеу өнеркәсібін дамытудың, көлік-логистика әлеуетін нығайтудың, сондай-ақ жаңартылатын энергия көздері саласында ауқымды жобаларды жүзеге асырудың барлық қажетті алғышарттары бар. Біз әрбір инвестормен ашық, сенімді және ұзақ мерзімді ынтымақтастық орнатуға дайынбыз», — деп атап өтті ол. Бұл сөздер тек сыпайылық белгісі ғана емес: аймақтың нақты жобалық портфелі осы ниеттің шынайылығын дәлелдейді.
Кездесу барысында талқыланған жобалар кешені аймақтың дамуының бірнеше стратегиялық бағытын қамтиды. Бірінші бағыт — қаржылық инфрақұрылым. Облыс әкімі Ziraat Bank Kazakhstan-ның Қызылордада филиал ашуын қарастыруды ұсынды, бұл жергілікті кәсіпкерлердің қаржы ресурстарына қолжетімділігін айтарлықтай кеңейтеді. Екінші бағыт — өнеркәсіп: Tiryaki Holding-пен бірлесіп керамикалық плиткалар мен санитарлық-техникалық бұйымдар өндірісін іске қосу, YDA Holding тәжірибесін пайдалана отырып өңдеу өнеркәсібінде жаңа жобалар жүзеге асыру жоспарланып отыр. Үшінші бағыт — агроөнеркәсіп: Alarko Holding-пен бірлесіп жоғары технологиялық жылыжай кешенін салу және Aksa Energy-мен ет өңдеу комбинатын тұрғызу. Төртінші бағыт — көлік және логистика: «Қорқыт Ата» халықаралық әуежайын сенімді басқаруға беру және оны халықаралық хабқа айналдыру мүмкіндігін зерттеу. Бесінші бағыт — геологиялық барлау: Mir Yıldız компаниясының қатысуымен аймақтың жерасты байлықтарын зерттеу жұмыстарын жүргізу. Осы жобалардың жиынтық инвестициялық көлемі бірнеше жүз миллион долларды құрауы мүмкін деп болжануда.
Экономист Айгүл Сейткалиева бұл жобалар пакетіне өзінің ықыласын жасырмайды. «Қызылорда облысы ұзақ уақыт бойы бірінші кезекте мұнай-газ аймағы ретінде қабылданды. Бірақ бүгінгі жобалар диверсификацияның шынайы мүмкіндіктерін көрсетіп отыр. Жылыжай кешені мен ет комбинаты — бұл мыңдаған жаңа жұмыс орны және азық-түлік қауіпсіздігі. Керамика өндірісі — импорт орнын басу. Әуежайдың дамуы — бүкіл аймақтың транзиттік мүмкіндіктерін арттыру», — дейді ол. Шынында да, аймақтар экономикасының шикізаттық тәуелділіктен арылуы Қазақстанның ұзақ мерзімді дамуы үшін басым міндеттердің бірі болып табылады.
«Қорқыт Ата» әуежайын халықаралық хабқа айналдыру ұсынысы ерекше назар аударуға тұрарлық. Қызылорда — Орталық Азия мен Таяу Шығысты жалғастыратын маңызды географиялық нүкте. Аймақта жоспарланып жатқан инфрақұрылымдық жобалардың жандануымен бірге заманауи логистика орталығына деген қажеттілік де арта береді. Түркиялық компаниялардың авиациялық менеджмент саласындағы сарапшылық тәжірибесі мен Қазақстанның стратегиялық географиясының үйлесімі — бұл ұсыныстың тиімді болуы мүмкін. Жергілікті кәсіпкер Бауыржан Әлімов та бұл идеяны қолдайды: «Егер Қызылорда әуежайы заманауи хабқа айналса, біздің тауарларымыздың сыртқы нарықтарға шығуы едәуір жеңілдейді. Бұл тек туризм үшін ғана емес, бүкіл аймақтың экспорттық әлеуеті үшін маңызды».
Кездесудің нәтижесінде тараптар инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтуге және бірлескен жобаларды жалғастыруға деген өзара мүдделіліктерін растады. Алдағы айларда техникалық-экономикалық негіздемелер дайындалып, нақты келісімшарттар жасалуы күтілуде. Облыс басшылығы инвесторларға «бір терезе» қызметін ұсынуға, жер бөлу, рұқсат беру және бюрократиялық рәсімдерді жеңілдету мәселелерінде жан-жақты қолдау көрсетуге дайын екенін мәлімдеді. Бұл жобалардың жүзеге асуы Қызылорда облысын Қазақстандағы қазақ-түрік іскерлік ынтымақтастығының үлгілі аймағына айналдыруға мүмкіндік береді. Алты-жеті жылдық перспективада аймақтың экономикалық бет-бейнесі түбегейлі өзгеруі ықтимал — ал бүгінгі кездесу осы өзгерістің тарихи бастауы болып жазылуы мүмкін.