Қызылорда өңірі серіктестікке есігін айқара ашты: түрік инвесторлары агроиндустриялық болашаққа назар аударды

10 шілде 2026 жыл. Қызылорда облысының әкімі Мұрат Ергешбаев түрік «TIMFOG Engineering» компаниясының өкілдері Яйлалы Женгиз, Эйуп Севенжан және Қоқсал Салихпен кездесті. Кездесу барысында заманауи жылыжай кешендерін салу, агроөнеркәсіпті әртараптандыру және инвестициялық жобаларды іске асыру мәселелері егжей-тегжейлі талқыланды. Бұл кездесу облыс үшін жай ғана іскерлік сұхбат емес — ол өңірдің ауылшаруашылық болашағына бағытталған жаңа бетбұрыстың бастауы болуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Мемлекет басшысының елдің азық-түлік нарығындағы импортқа тәуелділікті азайту жөніндегі нұсқауына сәйкес, Қызылорда облысында агроөнеркәсіп кешенін дамытуға басымдық берілуде. Бұл бағыт соңғы жылдары барған сайын өзекті бола түсуде: Қазақстан жыл сайын миллиардтаған теңгеге тұратын жеміс-көкөніс өнімдерін шет елдерден тасып әкеледі. Тек 2025 жылдың өзінде елге импортталған көкөніс пен жемістің жалпы көлемі 1,2 миллион тоннадан асқан болатын. Осы ауқымды проблеманы шешу үшін өңірлік деңгейде нақты қадамдар жасалуы керек.
Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев кездесуде Қызылорда өңірінің инвестициялық тартымдылығын және табиғи ресурстарының молдығын атап өтті. «Қызылорда облысы — серіктестік пен инвестиция үшін жоғары әлеуеті бар агроиндустриялық өңір. Негізгі ауылшаруашылық бағыт күріш өсіру болғанымен, өңірдің табиғи-климаттық жағдайлары картоп, көкөніс, бақша және жеміс-жидек дақылдары үшін де қолайлы. Жеміс-көкөніс өндірісін өнеркәсіптік деңгейде дамыту — біз үшін болашағы зор бағыттардың бірі. «TIMFOG Engineering» сияқты тәжірибелі компаниялармен бірлесіп жаңа инвестициялық жобаларды іске асыруға дайынбыз. Бұл ауыл шаруашылығын әртараптандыруға, қосымша құны жоғары өнімдер шығаруға және экспорттық әлеуетті арттыруға мүмкіндік береді» деді Ергешбаев.
Бүгінгі таңда облыста жалпы ауданы 12,1 гектарды құрайтын 21 жылыжай жұмыс істейді. Олардың ішінде «ҚазАгроМир» серіктестігінің 2 гектарлық толық автоматтандырылған жылыжай кешені ерекше орын алады. Алайда бұл жылыжайларда өндірілетін өнім халықтың көкөніске деген қажеттілігін небары 1,5 пайызға ғана қамтамасыз ете алады. Бұл сан — өңірдегі өндірістік инфрақұрылымның қаншалықты дамымағандығын айқын көрсететін статистика. Мамандардың пікірінше, ішкі сұранысты толық қанағаттандыру үшін жылыжай ауданын кемінде 20–25 есе ұлғайту қажет. «TIMFOG Engineering» компаниясының техникалық директоры Эйуп Севенжан кездесуде өз компаниясының Орталық Азия нарығындағы тәжірибесіне сүйене отырып, Қызылорда өңірінің ерекше табиғи артықшылықтарын атап өтті: «Сырдария өзенінің суы, күніне орташа алты сағаттан астам күн сәулесі және қолайлы топырақ құрамы — осының бәрі жылыжай шаруашылығы үшін идеалды жағдай жасайды. Біз осы мүмкіндікті бірлесіп пайдалануға дайынбыз».
Облыста жылыжай шаруашылығын дамытуға бағытталған инвестициялық жобалар да қарастырылуда. Атап айтқанда, «Фабе-Агро» компаниясы мен «Мелиоратор» серіктестігінің ірі жылыжай кешендерін салу жоспарлануда. Бұл жобалардың жүзеге асуы аймақта жұмыс орындарының артуына, бюджеттің толығуына және халықты жергілікті экологиялық таза өнімдермен қамтамасыз ету мүмкіндігіне жол ашады. Экономистердің болжамы бойынша, жаңа жылыжай кешендерінің іске қосылуы 500-ден 800-ге дейін тұрақты жұмыс орнын құруы мүмкін.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қызылорда өңірі Қазақстанның ең ірі күріш өндіруші аймағы болып саналады. Кеңес дәуірінен бері өңір экономикасының тірегі болып келген күріш шаруашылығы бүгін де маңызды рөл атқарады. Алайда жаһандану жағдайында моноөнімге тәуелді болу тәуекелді болып саналады. Дәл осы себепті соңғы жылдары Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде агроөнеркәсіптік саланы әртараптандыру жөніндегі пікірталас күшейе түсті. «TIMFOG Engineering» компаниясымен жүргізілген келіссөздер осы ауқымды стратегиялық бетбұрыстың бір бөлігі ретінде бағалануда. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Бекзат Нұрланов бұл туралы: «Күріш өндірісінің дамуы жалғасады, бірақ ол жалғыз тіреу болмауы тиіс. Жылыжай кешендері, жеміс бақтары, ет және сүт өнімдері — осының бәрін кешенді дамытсақ қана тұрақты агроэкономикаға қол жеткіземіз» деп пікір білдірді.
Түрік инвесторларының Қазақстан нарығына деген қызығушылығы жаңалық емес. Соңғы бес жылда Түркия мен Қазақстан арасындағы тікелей инвестициялардың жалпы көлемі 3 миллиард долларға жуықтады. Ауыл шаруашылығы, құрылыс, фармацевтика және технология секторларында екі ел арасындағы ынтымақтастық жыл сайын нығаюда. «TIMFOG Engineering» компаниясы Орта Азиядағы бірнеше мемлекетте — Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстанда — заманауи жылыжай кешендерін сәтті іске асырған тәжірибесі бар ірі интегратор ретінде танылған. Осы тәжірибе Қызылорда өңіріне де ауысуы мүмкін деген үміт кездесу қатысушыларының барлығында бар.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар инвестициялық ынтымақтастықты одан әрі дамытуға және бірлескен жобаларды іске асыруда өзара іс-қимылды жалғастыруға ниет білдірді. Алдағы айларда техникалық-экономикалық негіздеме дайындалып, нақты жобалардың паспорты ресімделеді деп күтілуде. Қызылорда облысының тұрғындары бұл хабарды оң қабылдады. Жергілікті фермерлер мен кәсіпкерлер жаңа инвестиция ауылшаруашылық өнімдерінің бағасын тұрақтандырып, жаңа технологиялармен танысуға мүмкіндік береді деп сенеді. Бір нәрсе анық: Қызылорда өңірі өз даласын тек күріш алқабымен емес, заманауи жылыжайлар мен инновациялық агроөнімдермен де безендіруге бел байлаған.