Түркістан аймағында агродрондар дәуірі басталды: ауыл шаруашылығы цифрлық трансформацияға қадам жасады

3 маусым 2026 жыл. Түркістан қаласында тарихи маңызды оқиға болды — аймақта алғаш рет агродрондарды жинақтайтын «Avatar Agricultural Technology Development» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өндірістік алаңы ашылды. Аймақ әкімі Нұралхан Құшеровтың тапсырмасымен жүзеге асырылып жатқан өнеркәсіпті дамыту бағдарламасының шеңберінде іске қосылған бұл кәсіпорын Қазақстанның аграрлық секторын жаңа технологиялық деңгейге шығаруға бетбұрыс жасайды. Ауыл шаруашылығы техникасы нарығындағы бұрын-соңды болмаған жаңалық — жергілікті жиналатын беспилотты ұшу аппараттары — өңірдің экономикалық картасын түбегейлі өзгертуге жол ашады.
Бұл жобаның тарихи мәнін толық бағалау үшін Қазақстан аграрлық саласының қазіргі жағдайына шолу жасау орынды. Ел бойынша егістік алқаптарының жалпы көлемі 20 миллион гектардан асады, ал Оңтүстік Қазақстан, соның ішінде Түркістан облысы, бақша дақылдарын, мақта мен дәнді дақылдарды өсіруде жетекші орынды иеленеді. Алайда дәстүрлі егін қорғау технологиялары — жерден жүретін тракторлар мен шашу агрегаттары — барған сайын өзінің шектеулілігін айқын танытуда. Ауданның биіктігі мен рельефіне байланысты бірқатар алқаптарға техника мүлдем жете алмайды, ал уытты химикаттармен жұмыс істейтін жұмысшылардың еңбек жағдайлары да аса қолайлы деп атауға келмейді. Сарапшылардың есептеуінше, химиялық өңдеудің тиімсіздігінен Қазақстан жыл сайын жалпы егін өнімінің 15—20 пайызын жоғалтады. Бұл шығынды барынша қысқартуға агродрондар тікелей жағдай жасайды.
«Avatar Agricultural Technology Development» компаниясы 2019 жылы Қытайда құрылды және алты жыл ішінде Азия нарығында беспилотты агротехника саласында мызғымас беделге ие болды. 2025 жылы компания Қазақстан нарығына шығып, Түркістан қаласын өзінің алғашқы өндірістік базасы ретінде таңдады. Таңдаудың себептері де айқын: аймақ Орталық Азия елдерімен шекаралас, логистикалық артерияларға жақын, ал жергілікті ауыл шаруашылығының ауқымы мен қажеттілігі жаңа технологияны жылдам апробациялауға мүмкіндік береді. Кәсіпорын 2025 жылдан бастап жұмыс істей отырып, бүгінгі күнге дейін 20-дан астам тапсырыс алды. Бір аппараттың жиналу уақыты шамамен үш сағатты алады, ал зауыттың жылдық қуаты 500 дронға жетеді.
Жаңа өндіріс шығаратын агродронның техникалық сипаттамалары мамандарды таң қалдырады. Бір аппарат жалғыз ұшыста 70 литрге дейін жұмыс сұйықтығын тасымалдай алады және бес гектарға дейінгі алқапты өңдейді. Салыстыру үшін айтар болсақ, бір жұмысшы бригадасы дәстүрлі техникамен осы жұмысты орындауға бір жұмыс күні уақыт жұмсайды. Агродрон сол нәтижеге бірнеше ондаған минутта қол жеткізеді. Аппараттың бағасы шамамен 20 000 АҚШ долларын құрайды, ал техника сатып алу немесе жалға алу шарттарымен қолжетімді. «Туркестан» акционерлік өлкелік компаниясы басқарма төрағасы Бекжан Бисенбаев бұл жайлы: «Агродрондарды енгізу ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігін арттырып қана қоймайды, сонымен қатар өндірістік үдерістерді оңтайландырады және аграрлық салаға цифрлық трансформацияны жеделдетеді» деп атап өтті. Оның сөзінше, кәсіпорын аймақтық агроөнеркәсіптік кешенді толыққанды жаңғыртудың бастауына айналуы тиіс.
Қазіргі таңда зауытта төрт маман еңбек етеді. Бір жағынан бұл сан аз сияқты көрінгенімен, кәсіпорын болашақта жұмысшылар санын айтарлықтай ұлғайтуды жоспарлайды. Өндіріс қуаты артқан сайын жергілікті тұрғындарға жаңа жұмыс орындары ашылады. Маңызды мәселе — қазіргі кезде жинақтауға қажетті бөлшектердің барлығы Қытайдан жеткізіледі, бірақ компания өндірісті жергіліктендіру және қазақстандық жеткізушілермен ынтымақтастық орнату мүмкіндігін белсенді зерттеуде. Егер бұл бағыт жүзеге асатын болса, жанама жұмыс орындарының саны бірнеше есе артады, ал аймақтық металлургия, электроника және пластик өндірісі жаңа тапсырысшыға ие болады. Саладағы тәжірибелі маман Айгүл Серікова бұған байланысты: «Локализация тек экономикалық пайда ғана емес, сонымен бірге Қазақстанның технологиялық тәуелсіздігіне нақты үлес» деп пікір білдірді.
«Avatar Agricultural Technology Development» кәсіпорнының ашылуы Сауран ауданының Шаға ауылындағы өндірістік паркте жалғасып жатқан ауқымды жұмыстардың бір буыны ғана. Аталған паркте бүгінде 19 кәсіпорын жұмыс істейді, ал жыл аяғына дейін тағы екі жаңа өндіріс іске қосылмақ. Бұл үдеріс облыс экономикасының диверсификациясы жолындағы жүйелі саясаттың нәтижесі. Тек агродрон бағытымен шектелмей, компания жақын болашақта өрт сөндіруге арналған және жүк тасымалдайтын беспилотты аппараттарды шығаруды да жоспарлап отыр. Бұл өнімдер экстремалды жағдайларда адам өміріне қатер төндірмей күрделі міндеттерді шешуге мүмкіндік береді.
Жалпы әлемдік тенденция тұрғысынан қарағанда, агродрондар нарығы соңғы бес жыл ішінде жыл сайын 30 пайыздан астам қарқынмен өсуде. Қытай, АҚШ, Үндістан және Бразилия фермерлері бұл технологияны кеңінен қолданып үлгерді. Қазақстанның осы толқынға Түркістаннан қосылуы ел үшін стратегиялық маңызы зор. Аймақтың аграрлық потенциалы мен жаңа технологиялардың үйлесімі Оңтүстік Қазақстанды бүкіл Орталық Азия үшін агротехнологиялық хабқа айналдыра алады. Ауыл шаруашылығы министрлігінің дерегі бойынша, 2030 жылға қарай елдегі барлық егістіктің кемінде 10 пайызы дрон технологиясымен өңделетін болады деп болжануда. Осы мақсатқа жету жолында Түркістандағы жаңа зауыт — алғашқы, бірақ аса маңызды қадам.