Шымкент тұрғындарына жылу төлемі қайта есептелді: 38,5 миллион теңге қайтарылады

17 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының тұрғындары осы күздің басында маңызды қаржылық жаңалық алды: жылу энергиясын есептеу аспаптарынсыз пайдаланатын тұтынушыларға 2025–2026 жылдары жылыту маусымының қорытындысы бойынша төлем сомасы қайта есептелді. Табиғи монополияларды реттеу комитетінің деректері бойынша, қайта есептеу сомасы жалпы 38,5 миллион теңгені — ҚҚС ескеріле отырып — құрады. Бұл жаңалық қала тұрғындары арасында айтарлықтай резонанс тудырды, себебі жылу ақысының мәселесі жыл сайын сотқа барып жатқан дауларды туындатып келген жайы.
Қайта есептеу тетігінің пайда болуы кездейсоқ емес. Қазақстанда жылу тарифтерін реттеу жүйесі бірнеше жыл бойы жетілдіру үстінде болды. Есептеу аспаптары орнатылмаған үй-жайларда жылу шығыны нормативтік коэффициенттер негізінде анықталып келді. Алайда бұл тәсіл нақты ауа температурасын, жылыту маусымының ұзақтығын және өңіраралық климаттық айырмашылықтарды толық ескере алмады. Нәтижесінде кейбір тұтынушылар артықша төлем жасап, кейбіреулері, керісінше, аз төлеп жататын. Осы теңсіздікті жою мақсатында Табиғи монополияларды реттеу комитеті нақты сыртқы ауа температурасын негізге алатын есептеу тетігін енгізді. Мұндай тәсіл тұтынушылардың мүддесін қорғауда маңызды қадам болып саналады.
Қайта есептеу тетігі өз мазмұны жағынан қарапайым, бірақ нәтижесі жағынан өте маңызды. Егер тұтынушыға алдын ала есептелген сома нақты жылу шығынынан жоғары болып шықса, айырма жеке шоттың жеке жолында аванс түрінде тіркеледі. Тұтынушы бұл соманы кейінгі жылыту маусымының төлемдеріне есепке ала алады немесе заңда белгіленген тәртіппен қайтарып ала алады. Осылайша мемлекет тұтынушылардың заңды мүддесін қорғаудың нақты механизмін ұсынып отыр. Шымкент қаласының коммуналдық шаруашылық департаментінің басшысы Ержан Сейтқалиевтің сөзімен айтқанда: «Бұл — жүйенің ашықтығы мен тұтынушыға деген сыйластықтың нышаны. Халық артық төлеген соманы қайтарып алуға толық құқылы».
Республика бойынша жағдайға жалпы шолу жасасақ, 2025–2026 жылдары жылыту маусымы бойынша Қазақстан бойынша жалпы қайта есептеу сомасы 1,2 миллиард теңгеден асты. Мұны өткен жылдың деректерімен салыстырсақ, 2024–2025 маусымы бойынша есептеу аспаптарынсыз жылу тұтынушыларға шамамен 1,55 миллиард теңге қайта есептелген болатын. Бір жылда бұл көрсеткіштің 350 миллион теңгеге азаюы — жылу есептеу аспаптарын орнату үдерісінің белсенділенгенінің тікелей куәсі. Азаматтардың есептеу аспаптарын белсенді орнатуы жылдан жылға қайта есептеу қажеттілігін азайтады, бұл жүйенің тиімділігін одан әрі арттырады. «Бұл динамика — елдегі коммуналдық реформаның оң бағытта дамып жатқанының айғағы», — деп атап өтті энергетика саласының сарапшысы Дәурен Мұратов.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстік бөлігіндегі ең ірі қалалардың бірі. Халқының саны 1,2 миллионнан асатын бұл мегаполисте жылу жабдықтаудың сапасы мен тарифтердің әділдігі бұқараның басты алаңдаушылық мәселесі болып табылады. Соңғы жылдары жылу тарифтерінің өсуі тұрғындар арасында бірқатар наразылықтарды туындатты. Атап айтқанда, 2023 жылы «ШымкентТеплоЭнерго» компаниясының тарифтерді 18 пайызға арттыру туралы ұсынысы қоғамда кең пікірталас тудырған болатын. Сондықтан да биылғы қайта есептеу тұрғындар арасында оң қабылданды. «Тіпті шағын болса да, мемлекет артық төленген ақшаны қайтаруға дайын екенін көрсеткені — маңызды», — деп пікір білдірді қала тұрғыны, зейнеткер Ғалия Жаксыбекова. — «Бұрын мұндай жайт болмаушы еді».
Болашаққа қарайтын болсақ, жылу энергиясын есептеу аспаптарымен жабдықтауды кеңейту — мемлекеттің пайымдалған мақсаттарының бірі. Тиісті мемлекеттік бағдарлама шеңберінде 2028 жылға дейін жылу тұтынатын барлық тұрғын үй-жайларды есептеу аспаптарымен жабдықтау жоспарланған. Егер бұл мақсат орындалса, болашақта «есептеу аспаптарынсыз тұтынушылар» тобы біртіндеп жойылады, соған сәйкес жыл сайынғы жаппай қайта есептеу де қажеттілігін жояды. Алайда бүгінгі таңда миллиондаған тұтынушы осы ауыспалы кезеңде жүр. Комитет жыл сайынғы маусымдық қайта есептеуді осы кезең ішінде міндетті тәртіппен жүргізіп отыруға ниетті.
Шымкент тұрғындарына ескертетін маңызды практикалық мәліметті де айтып өту қажет. Қайта есептеу мәселелері бойынша өз шоттарына қатысты сұрақтары бар азаматтар Табиғи монополияларды реттеу комитетінің қалалық департаментіне 8 (7252) 32-15-07 телефоны арқылы хабарласа алады. Маман кезекшілері жұмыс күндері азаматтардың сауалдарына жауап береді. Сонымен бірге тұтынушылар лицевой шотының жеке кабинетінде қайта есептеу жолын оқи алады. Жыл сайынғы бұл рәсім — заңда бекітілген тұтынушы құқықтарының іс жүзіндегі кепілі. Мемлекеттің осы ашықтық пен есептілік ұстанымын жалғастыруы жылу жабдықтау саласына деген халықтың сенімін нығайтатыны анық.